Research Article

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ

Volume: 17 July 13, 2026
TR EN

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, TRB2 (Van, Bitlis, Hakkâri, Muş) bölgesinde öğrenim gören üniversite öğrencilerinin yapay zekâ (YZ) kabul ve kullanım yönelimlerinin akademik tükenmişlik üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide sosyal izolasyonun aracılık rolünü test etmektir. Nicel araştırma yaklaşımıyla ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen çalışmanın örneklemini, basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 1000 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, Yapay Zekâ Kabul Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Envanteri, Sosyal İzolasyon Ölçeği ve katılımcıların demografik özellikleri aracılığıyla toplanmıştır. Analizlerde t -testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), değişkenler arası çoklu karşılaştırmalar için post hoc tukey, Pearson korelasyon analizi ve aracılık analizi için PROCESS Model 4 kullanılmıştır. Bulgular, YZ’ye yönelik kabul ve kullanım yönelimi ile akademik tükenmişlik arasında istatistiksel olarak anlamlı, doğrudan bir ilişki bulunmadığını göstermektedir. Buna karşın sosyal izolasyonun akademik tükenmişliği pozitif ve anlamlı biçimde yordadığı görülmektedir. Aracılık analizi sonuçları, sosyal izolasyonun söz konusu ilişkide anlamlı bir aracılık rolü üstlenmediğini ortaya koymaktadır. Sonuçlar, akademik tükenmişliğin teknoloji merkezi yaklaşımlardan ziyade sosyal ve psikososyal bağlam çerçevesinde ele alınması gerektiğini işaret etmektedir.

Keywords

Yapay Zeka, Akademik Tükenmişlik, Sosyal İzolasyon, TRB2 bÖLGESİ

References

  1. Alshamy, Alsaeed, Aisha Salim Ali Al-Harthi, & Shubair Abdullah. (2025). “Perceptions of Generative AI Tools in Higher Education: Insights from Students and Academics at Sultan Qaboos University”. Education Sciences 15(4):1–16. doi: 10.3390/EDUCSCI15040501.
  2. Bask, M., & Salmela-Aro, K. (2013). Burned out to drop out: Exploring the relationship between school burnout and school dropout. European Journal of Psychology of Education, 28(2), 511-528.
  3. Batuk, B., Aktu, Y., & Türk, N. (2025). Yapay zekâ kabul ölçeği kısa formu’nun psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ), 438-451, https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695975.
  4. Bittle, Kyle, & Omar El-Gayar. (2025). “Generative AI and academic ıntegrity in higher education: A systematic review and research agenda”. Information 2025, Vol. 16, Page 296 16(4):1–15. doi: 10.3390/INFO16040296.
  5. Burton-Jones, A., & Straub Jr, D. W. (2006). Reconceptualizing system usage: An approach and empirical test. Information Systems Research, 17(3), 228-246, https://doi.org/10.1287/isre.1060.0096.
  6. Cacioppo JT, Hawkley LC & Thisted RA. (2010). Perceived social isolation makes me sad: Five year cross-lagged analysis of loneliness and depressive symptomatology in the chicago health, aging, and social relations study. Psychol Aging. 25: 453–463. 37, https://doi.org/10.1037/a0017216.
  7. Chong, Liang Zhe, Lee Kien Foo, & Sook Ling Chua. (2025). “Student burnout: A review on factors contributing to burnout across different student populations”. Behavioral Sciences 15(2):1–12. doi: 10.3390/BS15020170.
  8. Cotton, Debby R. E., Peter A. Cotton, & J. Reuben Shipway. (2024). “Chatting and cheating: Ensuring academic integrity in the era of ChatGPT”. Innovations in Education and Teaching International 61(2):228–39. doi: 10.1080/14703297.2023.2190148;PAGE:STRING:ARTICLE/CHAPTER.
  9. Çapri, B., Gündüz, B., & Gökçakan, Z. (2011). Maslach tükenmişlik envanteri-öğrenci formu’nun (mte-öf) türkçe’ye uyarlaması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Cukurova University Faculty of Education Journal/Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 134-147.
  10. Çelikbaş, Z. & Tatar, A. (2021). Sosyal izolasyon algısını değerlendirmeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması: Sosyal İzolasyon Ölçeği. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 11(60), 25–38, doi: 10.31576/smryj.847.
APA
Eryiğit, V. (2026). ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Journal of Academic Approaches, 17, 1-26. https://doi.org/10.54688/ayd.1882820
AMA
1.Eryiğit V. ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ. JAA. 2026;17:1-26. doi:10.54688/ayd.1882820
Chicago
Eryiğit, Volkan. 2026. “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ”. Journal of Academic Approaches 17 (July): 1-26. https://doi.org/10.54688/ayd.1882820.
EndNote
Eryiğit V (July 1, 2026) ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Journal of Academic Approaches 17 1–26.
IEEE
[1]V. Eryiğit, “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ”, JAA, vol. 17, pp. 1–26, July 2026, doi: 10.54688/ayd.1882820.
ISNAD
Eryiğit, Volkan. “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ”. Journal of Academic Approaches 17 (July 1, 2026): 1-26. https://doi.org/10.54688/ayd.1882820.
JAMA
1.Eryiğit V. ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ. JAA. 2026;17:1–26.
MLA
Eryiğit, Volkan. “ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ”. Journal of Academic Approaches, vol. 17, July 2026, pp. 1-26, doi:10.54688/ayd.1882820.
Vancouver
1.Volkan Eryiğit. ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKÂ KABULÜ VE KULLANIM YÖNELİMİNİN AKADEMİK TÜKENMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE SOSYAL İZOLASYONUN ARACILIK ROLÜ: TRB2 BÖLGESİ ÖRNEĞİ. JAA. 2026 Jul. 1;17:1-26. doi:10.54688/ayd.1882820