Research Article

AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

Volume: 17 November 9, 2026
TR EN

AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu araştırmanın amacı, akademisyenlerin üniversitelerde yeni açılan Yapay Zekâ, Dijitalleşme ve Büyük Veri bölümlerine yönelik görüşlerini incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseniyle yürütülen çalışmada veriler yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini, ölçüt örnekleme ile belirlenen ve bir devlet üniversitesinin Bilgisayar Mühendisliği ve Yönetim Bilişim Sistemleri bölümlerinde görev yapan 10 akademisyen oluşturmaktadır. Veriler MAXQDA programı ile içerik analizine tabi tutulmuştur. Görüşmelerde katılımcıların bu bölümlerin açılma gerekçelerine, eğitim içeriklerine, istihdam potansiyeline ve üniversite-sanayi iş birliklerine ilişkin değerlendirmeleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, akademisyenlerin söz konusu bölümleri genel olarak olumlu değerlendirdiğini göstermektedir. Katılımcılar, bu bölümlerin özellikle dijitalleşmenin hız kazanmasıyla artan nitelikli insan gücü ihtiyacını karşılayacağını ve küresel rekabet gücüne katkı sağlayacağını ifade etmiştir. Müfredatta temel derslerin yanı sıra veri odaklı alan dersleri ve uygulamalı içeriklerin dengeli bir şekilde yer alması gerektiği vurgulanmıştır. Bununla birlikte altyapı yetersizlikleri, teknik donanım eksiklikleri ve nitelikli akademik kadro ihtiyacı önemli sorunlar arasında gösterilmiş; bölümlerin kontrolsüz yaygınlaşmasının eğitim kalitesi ve istihdam dengesi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği yönünde uyarılar da dile getirilmiştir. Katılımcılar bu bölümlerin üniversitelerin akademik gelişimine katkı sağlayacağı ve mezunlara geniş istihdam olanakları sunacağı beklentisini taşımaktadır. Çalışma, yeni programların planlanmasında akademik kadro, altyapı ve kalite güvencesinin birlikte ele alınması gerektiğine işaret etmektedir.

Keywords

Durum çalışması, Dijitalleşme, Yapay zekâ, Büyük veri, Yükseköğretim, Akademisyen görüşleri.

References

  1. Alajmi, Q., Al-Sharafi, M. A., & Abuali, A. (2020). Smart learning gateways for Omani HEIs towards educational technology: Benefits, challenges and solutions. International Journal of Information Technology and Language Studies, 4(1), 12-17.
  2. Alon, I., Haidar, H., Haidar, A., & Guimón, J. (2025). The future of artificial intelligence: Insights from recent Delphi studies. Futures, 165, 103514. https://doi.org/10.1016/j.futures.2024.103514
  3. Asthana, P., & Hazela, B. (2020). Applications of machine learning in improving learning environment. In S. Tanwar, S. Tyagi, & N. Kumar (Eds.), Multimedia big data computing for IoT applications (Intelligent Systems Reference Library, Vol. 163). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-13-8759-3_16
  4. Babacan, H., Arık, E., Bilişli, Y., Akgün, H., & Özkara, Y. (2025). Artificial intelligence and journalism education in higher education: Digital transformation in undergraduate and graduate curricula in Türkiye. Journalism and Media, 6(2), 52. https://doi.org/10.3390/journalmedia6020052
  5. Chen, X., Xie, H., & Hwang, G.-J. (2020). A multi-perspective study on artificial intelligence in education: Grants, conferences, journals, software tools, institutions, and researchers. Computers and Education: Artificial Intelligence, 1, 100005. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2020.100005
  6. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi. (2021). Ulusal yapay zekâ stratejisi (2021-2025). https://cbddo.gov.tr/SharedFolderServer/Genel/File/TR-UlusalYZStratejisi2021-2025.pdf
  7. Dwivedi, Y. K., Kshetri, N., Hughes, L., Slade, E. L., Jeyaraj, A., Kar, A. K., Baabdullah, A. M., Koohang, A., Raghavan, V., Ahuja, M., Albanna, H., Albashrawi, M. A., Al-Busaidi, A. S., Balakrishnan, J., Barlette, Y., Basu, S., Bose, I., Brooks, L., Buhalis, D., . . . Wright, R. (2023). ‘So what if ChatGPT wrote it?’ Multidisciplinary perspectives on opportunities, challenges and implications of generative conversational AI for research, practice and policy. International Journal of Information Management, 71, 102642. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2023.102642
  8. Eurydice. (2026). Türkiye: Yükseköğretimde ulusal reformlar. Avrupa Komisyonu. https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/tr/national-education-systems/turkiye/yuksekogretimde-ulusal-reformlar
  9. Facione, P. A. (2020). Critical thinking: What it is and why it counts. Insight Assessment. https://insightassessment.com/unlock-resources/
  10. Hassani, H., Silva, E. S., Unger, S., TajMazinani, M., & Mac Feely, S. (2020). Artificial intelligence (AI) or intelligence augmentation (IA): What is the future? AI, 1(2), 143-155. https://doi.org/10.3390/ai1020008
APA
Öniz, C., & Karaca, Ş. (2026). AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. Journal of Academic Approaches, 17, 1-26. https://doi.org/10.54688/ayd.1918039
AMA
1.Öniz C, Karaca Ş. AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. JAA. 2026;17:1-26. doi:10.54688/ayd.1918039
Chicago
Öniz, Caner, and Şükran Karaca. 2026. “AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ”. Journal of Academic Approaches 17 (November): 1-26. https://doi.org/10.54688/ayd.1918039.
EndNote
Öniz C, Karaca Ş (November 9, 2026) AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. Journal of Academic Approaches 17 1–26.
IEEE
[1]C. Öniz and Ş. Karaca, “AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ”, JAA, vol. 17, pp. 1–26, Nov. 2026, doi: 10.54688/ayd.1918039.
ISNAD
Öniz, Caner - Karaca, Şükran. “AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ”. Journal of Academic Approaches 17 (November 9, 2026): 1-26. https://doi.org/10.54688/ayd.1918039.
JAMA
1.Öniz C, Karaca Ş. AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. JAA. 2026;17:1–26.
MLA
Öniz, Caner, and Şükran Karaca. “AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ”. Journal of Academic Approaches, vol. 17, Nov. 2026, pp. 1-26, doi:10.54688/ayd.1918039.
Vancouver
1.Caner Öniz, Şükran Karaca. AKADEMİSYENLERİN YAPAY ZEKÂ, DİJİTALLEŞME VE BÜYÜK VERİ BÖLÜMLERİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ. JAA. 2026 Nov. 9;17:1-26. doi:10.54688/ayd.1918039