Review

ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ

Volume: 17 October 21, 2026
TR EN

ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ

Abstract

Bu çalışma, çoklu hekim başvurusu davranışının sağlık sistemi üzerindeki olası ekonomik ve klinik etkilerini sağlık ekonomisi yaklaşımı çerçevesinde ele almaktadır. Aynı sağlık sorunu nedeniyle farklı hekimlere yinelenen başvurular, bazı durumlarda gereksiz tetkik ve tedavi tekrarlarına yol açabilmekte, bu durum sağlık kaynaklarının verimsiz kullanımına neden olabilmektedir. Bunun yanında bakımın sürekliliğinin zayıflaması, ilaçların uygunsuz ya da eş zamanlı kullanımı, ilaç etkileşimleri ve hasta güvenliğinin olumsuz etkilenmesi gibi sorunlar da ortaya çıkabilmektedir. Çoklu hekim başvurusu davranışının oluşmasında hasta memnuniyetsizliği, sağlık okuryazarlığının sınırlı olması, hekim-hasta iletişimindeki yetersizlikler, tanısal belirsizlikler ve sağlık sistemine ilişkin yapısal sorunlar etkili olabilmektedir. Bununla birlikte bazı durumlarda farklı hekim görüşlerine başvurmak, tanının netleşmesine ve tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesine katkı sağlayabilmektedir. Bu nedenle önemli olan, bu davranışı bütünüyle ortadan kaldırmaktan çok, nedenlerini doğru biçimde belirleyerek uygun sınırlar içinde yönetebilmektir. Bu kapsamda hasta eğitiminin geliştirilmesi, sağlık okuryazarlığının artırılması, hekim-hasta iletişiminin güçlendirilmesi, birinci basamak hizmetlerinin daha işlevsel hale getirilmesi, sevk zincirinin etkinleştirilmesi, elektronik sağlık kayıtlarının yaygınlaştırılması ve riskli gruplara yönelik izlem mekanizmalarının güçlendirilmesi yararlı olabilecektir. Türkiye’de konuya ilişkin güncel verilerin sınırlı olması da yeni araştırmalara duyulan gereksinimi artırabilmektedir.

Keywords

Çoklu Hekim Başvurusu, Sağlık Harcamaları, Sağlık Sistemi

Ethical Statement

Araştırmada etik ilkeler uyulmuştur.

References

  1. Adewumi, A. D., Maravilla, J. C., Alati, R., Hollingworth, S. A., Hu, X., Loveday, B., & Connor, J. P. (2020). Multiple opioid prescribers: A genuine quest for treatment rather than aberrant behaviour. A two-decade population-based study. Addictive Behaviors, 108, 106458. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2020.106458
  2. Agrawal, S., Lakshminarayanan, S., & Kar, S. (2016). Doctor-shopping behavior among diabetic patients in urban Puducherry. International Journal of Advanced Medical and Health Research, 3(1), 20–24. https://doi.org/10.4103/2350-0298.184676
  3. Aleyeidi, N., Fayed, A., Alnowaiser, G., Aldubayyan, R., Alfahhad, L., Alhosaini, J., Alonaizi, M., Albahli, T., Alaradi, L., Alharbi, S., Aleid, S., AlShammary, S., & Ibrahim, S. F. (2025). Cyberchondria, somatic symptoms, and internet-based self-diagnosis among the Saudi population. Scientific Reports, 15(1), 18208. https://doi.org/10.1038/s41598-025-02612-9
  4. Ando, T., Sasaki, T., Fujikawa, H., Haruta, J., & Arai, Y. (2025). Polydoctoring and health outcomes among the very old population with multimorbidity: A retrospective cohort study in Japan. Scientific Reports, 15(1), 32046. https://doi.org/10.1038/s41598-025-18178-5
  5. Biernikiewicz, M., Taieb, V., & Toumi, M. (2019). Characteristics of doctor-shoppers: A systematic literature review. Journal of Market Access & Health Policy, 7(1), 1595953. https://doi.org/10.1080/20016689.2019.1595953
  6. Cepeda, M. S., Fife, D., Berwaerts, J., Yuan, Y., & Mastrogiovanni, G. (2014). Shopping behavior for ADHD drugs: Results of a cohort study in a pharmacy database. Drugs in R&D, 14(3), 205–211. https://doi.org/10.1007/s40268-014-0058-4
  7. Charan, K., Lakshmi Kandhan, V., Rishika, R. S., Kalimuthu, P., Pon Ruban, A. C., Karthikeyan, M. B., Sahoo, K. C., Ponnaiah, M., Chethrapilly Purushothaman, G. K., & Diwan, V. (2026). Primary caregivers’ practices and perceptions on antibiotic use and resistance: A One Health qualitative study in rural South India. BMJ Open, 16(5), e112630. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2025-112630
  8. Chen, S.C. (2021). Information-seeking behavior of female doctor shoppers: Results from an interview study. The Electronic Library, 39(1), 208–223. https://doi.org/10.1108/EL-04-2020-0092
  9. Chen, X., Liu, C., Yan, P., Wang, H., Xu, J., & Yao, K. (2025). The impact of doctor-patient communication on patient satisfaction in outpatient settings: Implications for medical training and practice. BMC Medical Education, 25(1), 830. https://doi.org/10.1186/s12909-025-07433-y
  10. Cox, C., Hatfield, T., Parry, M., & Fritz, Z. (2025). To what extent should doctors communicate diagnostic uncertainty with their patients? An empirical ethics vignette study. Journal of Medical Ethics, 51(11), 754–765. https://doi.org/10.1136/jme-2024-109932
APA
Çınar, İ. (2026). ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ. Journal of Academic Approaches, 17, 1-24. https://doi.org/10.54688/ayd.1929550
AMA
1.Çınar İ. ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ. JAA. 2026;17:1-24. doi:10.54688/ayd.1929550
Chicago
Çınar, İbrahim. 2026. “ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ”. Journal of Academic Approaches 17 (October): 1-24. https://doi.org/10.54688/ayd.1929550.
EndNote
Çınar İ (October 1, 2026) ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ. Journal of Academic Approaches 17 1–24.
IEEE
[1]İ. Çınar, “ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ”, JAA, vol. 17, pp. 1–24, Oct. 2026, doi: 10.54688/ayd.1929550.
ISNAD
Çınar, İbrahim. “ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ”. Journal of Academic Approaches 17 (October 1, 2026): 1-24. https://doi.org/10.54688/ayd.1929550.
JAMA
1.Çınar İ. ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ. JAA. 2026;17:1–24.
MLA
Çınar, İbrahim. “ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ”. Journal of Academic Approaches, vol. 17, Oct. 2026, pp. 1-24, doi:10.54688/ayd.1929550.
Vancouver
1.İbrahim Çınar. ÇOKLU HEKİM BAŞVURUSUNUN SAĞLIK SİSTEMİNE EKONOMİK ETKİLERİ. JAA. 2026 Oct. 1;17:1-24. doi:10.54688/ayd.1929550