Etik İlkeler ve Yayın Politikası
ArtDesign Journal Yayın İlkeleri ile uyumluluk göstermeyen çalışmalar ön değerlendirme aşamasında elenir ve değerlendirmeye alınmaz.
ArtDesign Journal, yayın sürecinin tüm aşamalarında tarafsızlık, saygı ve bilimsel yöntemlere bağlılık ilkelerine göre hareket etmektedir. Bilginin doğru bir şekilde yayılmasını sağlayarak bilimsel ilerlemeye katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Yayın sürecine dahil olan tüm tarafların (yazarlar, hakemler, baş editör, yardımcı editör, yayın kurulu ve yayın danışma kurulu) etik sorumluluklara uyması gerekmektedir. Aşağıdaki etik görev ve sorumluluklar Yayın Etiği Komitesi (COPE) tarafından hazırlanan yönergelere ve politikalara dayanmaktadır.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Özgünlük ve Yenilik: Yazarlar çalışmalarının özgün olduğunu garanti eder ve diğer araştırmacıların fikir, dil, resim, grafik ve tablolarına çalışmalarında yer verdikleri zaman bunu alıntı olarak belirtmek durumundadır. Kaynağı belirtmeden yapılan alıntı intihal nedenidir.
Çıkar Çatışması: Yazarların, yazılarıyla ilgili herhangi bir çıkar çatışması veya kişisel ilişki olup olmadığını beyan etmeleri gerekmektedir. Olası çıkar çatışmaları açık ve şeffaf bir şekilde açıklanmalıdır.
Veri Sunumu ve Doğruluğu: Yazarlar, makalelerinde sunulan verilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini sağlamalıdır. Hakem değerlendirmelerinde olan araştırmalara ilişkin ham verilerin hakemler tarafından talep edildiğinde sunulması şarttır. Verilerin makalenin yayımı sonrasında da gerektiğinde sağlanması zorunludur. Bununla birlikte yazarlar araştırmalarının bulgularına sadık kalmalıdır. Bulguların değiştirilmesi, bulgu ve sonuç uydurmak ve bunlardan yola çıkarak araştırma yapmak söz konusu değildir. Veriler ve materyaller üzerinde oynama, silme, çıkarma ya da baş etmesi güç verilerin yorumlanma işlemini atlama gibi eylemlerde bulunulmamalıdır.
Yazarlık Beyanı: Makaleye önemli bir katkıda bulunmayan kişiler yazar olarak listelenmemelidir. Tüm yazarlar, makalede listelenen katkılardan sorumludur. Çalışmada adı geçen her yazar çalışmanın içeriğinden aynı oranda sorumludur. Çalışmaya katkısı olup da araştırmacının ismine yer verilmemesi veya katkısı olmadığı halde haksız yere adına yer verilmesi kabul edilemez bir durumdur. Makale sonunda; Araştırmacıların Katkı Oranı beyanı, varsa Destek ve Teşekkür Beyanı, Çatışma Beyanına yer verilmelidir.
İzinler ve Onay: Araştırmalarında insan veya hayvan denekleri kullanan yazarlar, gerekli tüm etik onayları almalı ve katılımcılardan bilgilendirilmiş onam formları sunmalıdır.
Hataların Bildirilmesi: Yayımlanmış veya gönderilmiş çalışmalarında hata bulan yazarlar, derhal editöre bilgi vermeli ve düzeltme veya geri çekme süreçlerinde işbirliği yapmalıdır.
Çift Yayın: Aynı çalışma birden fazla dergiye gönderilemez. Makale başka bir yerde yayınlanmışsa veya inceleme altındaysa, ArtDesign Journal’a gönderilmemelidir.
Yazar Sıralaması ve Değişiklikler: Makalede listelenen yazarların sırası, değerlendirme süreci başladıktan sonra değiştirilemez.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Objektif Değerlendirme: Hakemler, yazarların kişisel özelliklerinden (kimlik, cinsiyet, ırk, din veya siyasi görüşler) etkilenmeden, bilimsel kriterlere göre değerlendirme yapmalıdır. Hakem raporları, makalenin bilimsel niteliği (ele aldığı konu, kullanılan yöntem ya da ilgili literatürün uygun kullanımı) ile ilgili değerlendirme de içerecektir. Bu değerlendirme olumlu ya da olumsuz, içerik hakkında mutlaka yapılmalıdır.
Gizlilik: Hakemler, makalelerin gizliliğini korumakla yükümlüdürler ve makalelerle ilgili bilgileri üçüncü kişilerle paylaşmamalıdırlar.
Çıkar Çatışmalarının Açıklanması: Hakemler, inceleme süreci sırasında bir çıkar çatışması tespit ederlerse, editörü derhal bilgilendirmeli ve inceleme sürecinden çekilmelidirler.
Zamanında İnceleme: Hakemler, belirlenen süre içerisinde çalışma ile ilgili objektif, tarafsız, bilimsel, anlaşılır ve yapıcı bir değerlendirme raporu sunmalıdır. Son teslim tarihine yetişemezlerse, editörü bilgilendirmelidirler.
Yapıcı ve Bilimsel Geribildirim: İncelemeciler, kişisel eleştirilerden kaçınarak yapıcı ve bilimsel geribildirim sağlamalıdır. Amaç, el yazmasını iyileştirmek için yapıcı öneriler sunmaktır.
Etik İhlallerin Bildirimi: Hakemler, makalede intihal, veri manipülasyonu veya başka herhangi bir etik ihlali tespit ettikleri takdirde editörü bilgilendirmekle yükümlüdürler.
Editör Kurulunun Etik Sorumlulukları
ArtDesign Journal’ın baş editörü ve editör kurulu, derginin bilimsel kalite ve etik ilkelere uygun olarak yayınlanmasını sağlamak için iş birliği içinde çalışır. COPE'nin Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Kılavuzları ve Dergi Editörleri için En İyi Uygulama Kılavuzları’na dayanarak, aşağıdaki etik sorumluluklara sahiptirler:
1. Tarafsızlık ve Bağımsızlık:
- Bilimsel Yeterlilik ve Özgünlük: Baş editör, yardımcı editör ve yayın kurulu, yazarların kişisel özelliklerini (cinsiyet, etnik köken, din veya siyasi görüş gibi) dikkate almadan, makaleleri yalnızca bilimsel kriterler ve özgünlük temelinde değerlendirir.
- Yayın Sürecinde Objektiflik: Editörler, kişisel veya kurumsal çıkarların inceleme ve hakem değerlendirme süreçlerini etkilemesine izin vermemeli, kararların yalnızca bilimsel değere ve derginin yayın politikasına uygun olarak verilmesini sağlamalıdır.
2. Yayın Sürecinin Yönetimi:
- Hakem Değerlendirme Sürecinin Düzenlenmesi: Baş editör, yardımcı editör ve yayın kurulu, her bir makale için uygun uzmanlığa sahip hakemleri atar ve çift-kör hakem değerlendirme sürecinin tarafsız bir şekilde yürütülmesini sağlar.
- Gizlilik: Tüm inceleme süreci gizli tutulur. Editörler gönderilen makaleler hakkındaki bilgileri yalnızca hakemler ve ilgili editörlerle paylaşabilir. Yazarın izni olmadan hiçbir bilgi yayınlanmadan önce üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
- Etik Süreçlerin Yönetimi: Baş editör intihal, veri manipülasyonu veya etik ihlal durumlarında editör ve yayın kurulu derhal müdahale etmeli ve COPE yönergeleri doğrultusunda gerekli soruşturmayı başlatmalıdır.
3. Çıkar Çatışması Yönetimi:
- Kişisel veya Kurumsal Çıkarlar: Editörler kendi çıkarları ile yayın süreci arasındaki olası çıkar çatışmalarını değerlendirmelidir. Bir çıkar çatışması belirlenirse, ilgili editör makalenin değerlendirilmesine katılmamalı ve süreci başka bir editör yönetmelidir.
4. Hakemler ve Yazarlarla İlişkiler:
- Yazarlarla Şeffaf İletişim: Baş editör ve editör kurulu, süreç boyunca yazarlarla açık ve şeffaf bir şekilde iletişim kurar. Yazarlar, makalelerinin kabulü veya reddi konusunda gerekçeli bir yanıt alırlar.
- Rehberlik Eden İncelemeciler: Editörler, incelemecilere makaleleri nasıl değerlendirecekleri konusunda net kılavuzlar sağlar ve bilimsel kaliteyi artıran yapıcı geri bildirimleri teşvik eder. İncelemecilerin tarafsız ve bilimsel değerlendirmeler yapmasını sağlamak editörlerin sorumluluğundadır.
5. Yayında Karar Alma:
- Yayın Kararlarında Bağımsızlık: Baş editör ve editör kurulu, yayın kararları almak için hakem değerlendirme raporlarını dikkatlice inceler. Kararlar bilimsel kalite, özgünlük ve derginin yayın politikalarına uygunluğa dayanır. İnceleme raporları nesnel olmalı ve makalenin bilimsel değerine öncelik vermelidir.
- Revizyon ve Kabul Kararları: Revizyon talep ederken veya bir el yazmasını kabul ederken, yazarların hakem geri bildirimlerine yanıt vermesi beklenir. Editörler, revizyon taleplerinin adil ve bilimsel temellere dayalı olmasını sağlar.
6. Bilimsel Kalite ve Etik Standartların Korunması:
- Bilime Katkı ve İfade Özgürlüğü: Editörler, yayınlanan makalelerin literatüre katkıda bulunmasını ve bilimsel özgürlüğü korumasını sağlar. Farklı bakış açıları veya eleştiriler içeren çalışmalar, bilimsel kalite standartlarını karşıladığı sürece reddedilmemelidir.
- Düzeltme ve Geri Çekme Prosedürleri: Yayımlanmış makalelerde ciddi hatalar veya etik ihlalleri olması durumunda, baş editör ve yayın kurulu derhal düzeltme veya geri çekme sürecini başlatır. Bu süreç şeffaf bir şekilde yürütülmeli ve kamuoyuna açıklanmalıdır.
7. Editöryal ve Bilimsel Gelişime Destek:
- Derginin Sürekli İyileştirilmesi: Baş editör ve yayın kurulu, derginin akademik kalitesini artırmak, uluslararası standartlara uyumunu sağlamak ve derginin bilimsel itibarını korumak için sürekli çalışmaktadır.
Yayın Süreci ve Kalite Güvencesi
İntihal ve Özgünlük Kontrolü: ArtDesign Journal, intihal konusunda sıfır tolerans politikası izler. Yazarlar, makalelerinin orijinal olduğunu, başka bir yerde yayınlanmadığını veya değerlendirme altında olmadığını beyan etmelidir. Makaleler benzerlik oranlarını kontrol etmek için intihal tespit yazılımları ile taranır. Benzerlik oranı %15’in üzerinde olan makaleler doğrudan reddedilebilir veya yazarlarından gerekli revizyonların yapılması istenebilir.
- Kendi Kendine İntihal: Yazarlar daha önce yayınlanmış çalışmalarının önemli bölümlerini yeniden kullanamazlar. Her yeni makalenin benzersiz bir bilimsel katkı sağlaması beklenir.
- Atıf ve Kaynak Gösterme Kuralları: Başka eserlerden yapılan alıntılar uygun şekilde kaynak gösterilerek yapılmalıdır ve bibliyografyada doğru referansların verilmemesi etik ihlali olarak değerlendirilecektir.
Düzeltme, Geri Çekme ve Şikayet Prosedürleri: Yayımlanmış bir makalede önemli bir hata veya etik ihlali tespit edilirse, yazarlar ve editörler tarafından derhal işlem yapılır. Yayımlanmış bir makalede bilimsel veya teknik bir hata tespit edilirse editörler, düzeltme talebinde bulunmak için yazarla iletişime geçecektir. Yayımlanmış bir makale ciddi bir etik ihlali veya bilimsel sahtecilik içeriyorsa geri çekilir ve geri çekme kararı derginin ilgili sayısında duyurulur. Yazarlar, hakemler veya okuyucular dergi sürecinde etik olmayan davranış veya hatalar tespit ederlerse şikâyette bulunabilirler. Şikayetler dergi yönetimi tarafından dikkatlice incelenir ve gerekirse düzeltici eylemler gerçekleştirilir.
Kişisel Verilerin Korunması: ArtDesign Journal, yazarların, hakemlerin ve okuyucuların kişisel verilerini gizli tutar. Makale değerlendirme sürecinde, yazarların ve hakemlerin kimlikleri çift kör inceleme ilkesine göre anonim tutulur. Yayımlanan makalelerdeki katılımcıların ve üçüncü tarafların gizliliği de korunur. Araştırmada kullanılan veri setleri ve katılımcı bilgileri gerekli izinler alınmadan paylaşılmayacak veya yayınlanmayacaktır. Kişisel bilgilerin ifşa edilmesi durumunda dergi yönetimi tarafından yasal işlem başlatılacaktır.
Etik Kurul Onayı: 2020 yılından itibaren yapılan çalışmalarda 2020 yılından itibaren yapılan çalışmalarda etik kurul izni gerektiren çalışmalar (anket ya da ölçek uygulamayı gerektiren, görüşme ve gözlem içeren; doküman, resim, anket vb. diğerleri tarafından geliştirilen ve kullanım izni gerektiren çalışmalar) için etik kurullardan ya da komisyonlardan gerekli izinlerin araştırma yapılmadan önce alınmış olması, bunların makale içeriğinde belirtilmesi ve ek olarak sunulması gerekmektedir. Bu izinlerin olmaması durumunda yayın ön kontrol safhasında yazara iade edilir. Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda, izinle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı no) yöntem bölümünde ve ayrıca makale ilk/son sayfasında yer verilmelidir. Etik Kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki gibidir:
- Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar
- İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dâhil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
- İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
- Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
- Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar.
Bir çalışmanın üyeliği tanımlanmış bir yazar tarafından ArtDesign Journal’ın elektronik sistemine eklenmesi, yayım süreci için başvuru olarak kabul edilir ve değerlendirilme süreci başlar. Bu süreçten itibaren çalışmanın fikri ve mülki ihlallerine ilişkin tüm hukuksal ve etik sorumluluk, yayım için yükleme yapan yazara aittir.
ArtDesign Journal, hizmetlerin interneti çağında sayısallaşan ilişkiler prensibine göre süreç tasarlar. Yazarlar tarafından yayım başvurusunun yapılmasından, çalışmanın değerlendirilmesi ve uygun bulunması halinde yayımlanması aşamalarına kadar devam eden tüm süreçler, elektronik ortamda ve ArtDesign Journal’ın Dergipark hesabı üzerinden gerçekleşir.
ArtDesign Journal’a değerlendirilmesi için gönderilmiş çalışmalar nedeniyle doğması muhtemel herhangi bir yasal, hukuksal, ekonomik ve etik ihlale ilişkin sorumluluk, yazarlarına aittir. Mevzuya konu edilen nitelikteki çalışmalar yayımlanmış olsalar dahi ArtDesign Journal herhangi bir yükümlülük kabul etmez.
27 Aralık 2025
Sayfa
1-20
