TOPLUMSAL UYUM, GÖÇ YÖNETİMİ VE SURİYELERİNİN GERİ DÖNÜŞ SÜRECİ

Öz

Bu çalışma, Suriyeli sığınmacıların ülkelerine geri dönüş sürecini, göç yönetimi ve sosyal uyum dinamikleri çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Son dönemde Suriye’de meydana gelen siyasi gelişmeler, Suriyelilerin geri dönüşüne ilişkin yeniden bir gündemin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Geri dönüş sürecinde, hem Türkiye’deki yaşam koşulları hem de Suriye’deki güvenlik, istikrar ve hizmet altyapısı belirleyici bir rol oynamaktadır. 2024’te Suriye’de gerçekleşen rejim değişikliği, geri dönüş beklentilerini artırsa da, geniş çaplı dönüşlerin sağlanabilmesi için köken ülkedeki koşulların kalıcı biçimde iyileştirilmesi gerekmektedir. Buna ek olarak, Suriyelilerin Türkiye’deki uyum süreçleri, geri dönüş kararlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Türk vatandaşlarıyla yapılan evliliklerin yaygınlaşması ve Türkiye’de doğan çocukların toplumsal ve kültürel açıdan uyum sağlaması, geri dönüş olasılığını azaltan temel sosyo-demografik etmenler arasında yer almaktadır. Çalışma hayatında kayıt dışılık, Suriyeli nüfusun karşılaştığı en önemli sorunlardan biri olarak öne çıkarken; uzun süredir Türkiye’de yaşayan birçok Suriyelinin ekonomik ve sosyal açıdan güçlenmiş olması da geri dönüş sürecinde dikkate değer bir faktör olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Göç Yönetimi
• Toplumsal Uyum
• Geri Dönüş
• Suriye

SOCIAL INTEGRATION, MIGRATION MANAGEMENT, AND THE RETURN PROCESS OF SYRIANS

Öz

This study aims to examine the return process of Syrian refugees to their home country within the framework of migration management and social integration dynamics. Recent political developments in Syria have paved the way for a renewed agenda regarding the return of Syrians. In the return process, both the living conditions in Türkiye and the security, stability, and service infrastructure in Syria play a determining role. Although the regime change in Syria in 2024 increased expectations of return, the realization of large-scale returns requires the permanent improvement of conditions in the country of origin. In addition, the integration processes of Syrians in Türkiye significantly influence their decisions to return. The increasing prevalence of marriages with Turkish citizens and the social and cultural integration of children born in Türkiye are key socio-demographic factors that reduce the likelihood of return. While informal employment represents one of the most significant challenges faced by the Syrian population in the labor market, the economic and social strengthening of many Syrians who have lived in Türkiye for an extended period is also considered an important factor in the return process.

Anahtar Kelimeler

• Migration Management
• Social Integration
• Return
• Syria

Kaynakça

1. Afyonkarahisar Belediyesi. (2026, Şubat 4). Haktan yana halkımızın yanındayız. https://www.afyon.bel.tr/haber/1/11071/haktan-yana-halkimizin-yanindayiz. Erişim Tarihi: 04.02.2026
2. Ağcadağ Çelik, İ. (2021). Suriyelilerin sınır kentlerdeki toplumsal kabul ve uyum sürecine ilişkin bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 17(37), 4784-4823. https://doi.org/10.26466/opus.899920.
3. Ager, A., & Strang, A. (2008). Understanding integration: A conceptual framework. Journal of Refugee Studies, 21(2), 166–191. https://doi.org/10.1093/jrs/fen016
4. Akhtar, S., & Choi, L. W. (2004). When evening falls: The immigrant’s encounter with middle and old age. The American Journal of Psychoanalysis, 64(2), 183–191. https://doi.org/10.1023/B:TAJP.0000027272.64645.f2.
5. Alencar, A. (2017). Refugee integration and social media: A local and experiential perspective. Information, Communication & Society, 21(11), 1588–1607. https://doi.org/10.1080/1369118X.2017.1340500
6. Almasri, S. (2023). Accessible vs applicable policies? A discussion on calculated informality of Afghan migrants in Turkey. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 1–17. https://doi.org/10.1080/15562948.2023.2291490
7. Alrababah, A., Masterson, D., Casalis, M., Hangartner, D., & Weinstein, J. (2023). The dynamics of refugee return: Syrian refugees and their migration intentions. British Journal of Political Science, 53(4), 1108–1131. https://doi.org/10.1017/S0007123422000667
8. Atfield, G., Brahmbhatt, K., & O’Toole, T. (2007). Refugees’ experiences of integration. Refugee Council and University of Birmingham. Erişim https://research-information.bris.ac.uk/en/projects/refugees-experiences-of-integration/

9. Babuç, Z. T. (2022). A relational sociological analysis on the impact of COVID 19 pandemic lockdown on Syrian migrants’ lives in Turkey: The case of Mersin Province. Journal of International Migration and Integration, 23, 1645–1666. https://doi.org/10.1007/s12134-021-00907-0
10. Bayrakçı, O. (2023). Kayıtdışı çalışma ve Suriyeli sığınmacı işçiler. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 16(44), 1792–1806. https://doi.org/10.12981/mahder.1317670
11. Beiser, M. (1993). After The Door Has Been Opened: The Mental Health Of Immigrants And Refugees In Canada. In V. Robinson (Ed.), The international refugee crisis, pp. 213–227.
12. Borjas, G. J. (1994). The economics of immigration. Journal of Economic Literature, 32(4), 1667–1717 . Çankal, G., & Koyuncu, A. (2025). Suriyeli Sığınmacıların Gönüllü Geri Dönüş Sürecinde Karar Alma Mekanizmaları. İmgelem, 16, 67–90. https://doi.org/10.53791/imgelem.1654212
13. Çavuşoğlu, H. (2007). “Yugoslavya-Makedonya” Topraklarından Türkiye’ye Göçler Ve Nedenleri. Bilig Dergisi, 41, 123–154.
14. Da Lomba, S. (2010). Legal status and refugee integration: A UK perspective. Journal of Refugee Studies, 23, 415–436.
15. Dörtok Abacı, Z. (2008). Balkan Savaşları'na kadar Kırım ve Kafkasya'dan yapılan göçler: Osmanlı Devleti'nin yaptığı düzenleme ve uygulamaların kriz yönetimi açısından değerlendirilmesi. Z. Dörtok Abacı (Ed.), Bursa'nın Zenginliği: Göçmenler (s. 59–74). Osmangazi Belediyesi Yayınları.
16. Driel, E. Y., & Verkuyten, M. (2022). Contact theory and the multiethnic community of Riace, Italy: An ethnographic examination. Journal of Community Psychology, 50(5), 2326–2343. https://doi.org/10.1002/jcop.22778
17. Dustmann, C., & Weiss, Y. (2007). Return migration: Theory and empirical evidence from the UK. British Journal of Industrial Relations, 45(2), 236–256.
18. Efe, İ., & Jacoby, T. (2022). ‘Making sense’ of Turkey’s refugee policy: The case of the Directorate General of Migration Management. Migration Studies, 10(1), 62–81. https://doi.org/10.1093/migration/mnac008
19. Ekici, H. (2025). Türkiye’de Yaşayan Suriyelilerin Geri Dönüş Niyetlerine Yön Veren Faktörler Ve Değerlendirmeler. İmgelem, 16, 91–126. https://doi.org/10.53791/imgelem.1675055
20. Emeç, B., & Şengün, H. (2022). Covid-19 Küresel Salgınının (Pandemi) Türkiye’nin Göç Yönetimine Etkisi. İdealkent, 37(13), 2083–2107. https://doi.org/10.31198/idealkent.1127526
21. Farrugia, R. (2009). Integration At What Cost? Research Into What Refugees Have To Say About The Integration Process. International Journal on Multicultural Societies, 11(1), 51–74. http://www.unesco.org/shs/ijms/vol11/issue1/art3
22. Geurts, N., & Lubbers, M. (2022). The Good And The Bad: Do Immigrants’ Positive And Negative Evaluations Of Life After Migration Go Hand In Hand? Journal of International Migration and Integration, 24, 1091–1111. https://doi.org/10.1007/s12134-022-00993-8
23. Göç İdaresi Başkanlığı (2026). Geçici Koruma. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638
24. Göç İdaresi Başkanlığı. (2024a). Geçici Koruma. https://en.goc.gov.tr/temporary-protection27
25. Göç İdaresi Başkanlığı. (2024b). Hakkımızda. https://en.goc.gov.tr/about-us
26. Göç İdaresi Başkanlığı. (2025a). Gönüllü, Güvenli, Onurlu Ve Düzenli Geri Dönüşler Hız Kazandı. https://www.goc.gov.tr/icisleri-bakani-ali-yerlikaya-turkiye-goc-yonetiminde-dunyaya-model-ulk-merkezicerik
27. Göç İdaresi Başkanlığı. (2025b). Yıllara Göre Geçici Koruma Kapsamındaki Suriyeliler. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638
28. Güney, Ü. (2022). Syrian Refugees Between Turkish Nationalism And Citizenship. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 20(4), 519–532. https://doi.org/10.1080/15562948.2021.1950256
29. Huang, Y., Yang, S., & Wang, K. (2021). Disrupted Social Integration: A Case Study Of Shanghai’s Point-Seeking Group. Asian and Pacific Migration Journal, 30(2), 199–224. https://doi.org/10.1177/01171968211018517
30. Husein, N. A., & Wagner, N. (2023). Determinants Of Intended Return Migration Among Refugees: A Comparison Of Syrian Refugees In Germany And Turkey. International Migration Review, 57(4), 1771–1805. https://doi.org/10.1177/01979183221142780
31. Kabakuşak, D. (2014). Küresel Göç Yönetişimi Çerçevesinde Türkiye’de Göç Olgusunun Kurumsallaşması. In Quo Vadis: Sosyal Bilimler – Artvin Çoruh Üniversitesi Hopa Uluslararası Sosyal Bilimler Konferansı (s. 254–266). Artvin: Artvin Çoruh Üniversitesi.
32. Karadeniz, O. (2023). Türkiye Işgücü Piyasasında Geçici Koruma Sağlanan Suriyelilerin Sosyal Güvenlik Durumu Ve Kayıtlı Istihdama Geçiş İçin Öneriler. Uluslararası Çalışma Örgütü, Ankara.
33. Kayaoğlu, A., Şahin-Mencütek, Z., & Erdoğan, M. M. (2021). Return Aspirations Of Syrian Refugees In Turkey. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 20(4), 561–583. https://doi.org/10.1080/15562948.2021.1955172
34. Koinova, M., Düvell, F., Kalantzi, F., de Jong, S., Kaunert, C., & Marchand, M. H. (2023). International Politics Of Migration In Times Of ‘Crisis’ And Beyond The COVID-19 Pandemic. Migration Studies, 11(1), 242–257. https://doi.org/10.1093/migration/mnac039
35. Kurtoğlu, A., Lloyd, A. T., & Salimoğlu, Z. (2023). A Gendered Analysis Of Palestinian Refugee Women’s Experiences Of Migration From Syria To Türkiye. Asian and Pacific Migration Journal, 32(4), 771–797. https://doi.org/10.1177/01171968241229457
36. Levitan, R., Kaytaz, E., & Durukan, O. (2009). Unwelcome Guests: The Detention Of Refugees In Turkey’s “Foreigners’ Guesthouses.” Refuge: Canada’s Journal on Refugees, 26(1), 77–90. Erişim https://scispace.com/pdf/unwelcome-guests-the-detention-of-refugees-in-turkey-s-1sbw92z0ka.pdf Lewis, M. (2005). Asylum: Understanding Public Attitudes. http://www.ippr.org/publications/asylumunderstanding-public-attitudes
37. Meyers, E. (2000). Theories Of International Immigration Policy – A Comparative Analysis. International Migration Review, 34, 1245. https://doi.org/10.2307/2675981
38. Phillimore, J. (2020). Refugee Integration Opportunity Structures: Shifting The Focus From Refugees To Context. Journal of Refugee Studies. 34(2), 1946-1966. https://doi.org/10.1093/jrs/feaa012
39. Siviş, S. (2022). Who Is (Un)Deserving? Differential Healthcare Access And The Interplay Between Social And Symbolic Boundary-Drawing Towards Syrian Refugees In Turkey. Journal of Ethnic and Migration Studies, 48(17), 4029–4048. https://doi.org/10.1080/1369183X.2022.2058470
40. Smith, D. M., & Blanc, M. (1995). Some Comparative Aspects Of Ethnicity And Citizenship In The European Union. M. Martiniello (Ed.), Migration, citizenship and ethno-national identities in the European Union (s. 70–92). Aldershot: Avebury.
41. Strang, A., & Ager, A. (2010). Refugee Integration: Emerging Trends And Remaining Agendas. Journal of Refugee Studies, 23, 589–607. https://doi.org/10.1093/jrs/feq046
42. Tanrıkulu, F. (2020). The Political Economy Of Migration And Integration: Effects Of Immigrants On The Economy In Turkey. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 19(4), 364–377. https://doi.org/10.1080/15562948.2020.1810840
43. Widgren, J., & Martin, P. (2002). Managing Migration: The Role Of Economic Instruments. International Migration, 40(5), 213–229.
44. Yaylacı, Ş., & Bakiner, O. (2023). Anti-Immigrant Attitudes: The Role Of Casual Intergroup Contact In Perceived Group Threat. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 1–16. https://doi.org/10.1080/15562948.2023.219314
45. Yılmaz, L., & Karabulut Şen, S. (2025). Türkiye’deki Suriye Uyruklu Yabancıların Ülke Ekonomisine Uyumlarına Yönelik Bir Araştırma. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 842–858. https://doi.org/10.11616/asbi.1658321
46. Yılmaz, L., & Uğur, S. (2024). Türkiye’deki Yabancıların Çalışma Hayatına Ve Sosyal Güvenlik Sistemine Etkileri. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 14(4), 1065–1099. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1515108