KIRSAL HAYVANCILIKTA GEÇİMLİK ÜRETİM VE METALAŞMA: KIRIKKALE ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışma Kırıkkale kırsalında hayvansal üretim yapan küçük ölçekli aile işletmelerinin metalaşma ile geçimlik üretim arasındaki konumunu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Geleneksel üretim tekniklerinin hâkim olduğu, düşük verimlilik, sınırlı sermaye ve kısıtlı pazar erişimiyle karakterize edilen bu üretim tarzında hayvancılık faaliyetleri hane ihtiyaçları ve geçimini sağlamaya yönelik yapılmaktadır. Bu nedenle üretim süreci ihtiyaç ekonomisinin temel özelliklerini taşımakta ve kapitalist rasyonellikten ziyade aile emeği, düşük yaşam standardı, geleneği sürdürme, alışkanlık ve yaşamı idame ettirme gibi sosyolojik dinamiklerle şekillenmektedir. Araştırmada nicel ve nitel veri toplama tekniklerini içeren karma yöntem kullanılmıştır. Nicel veriler kapsamında 225 üreticiyle anket çalışması yapılmış ve sosyo-ekonomik, demografik, pazar ilişkileri, işgücü kullanımı gibi özellikler SPSS programında frekans (f) ve yüzde (%) tabloların şeklinde sunulmuştur. Ayrıca değişkenler arasındaki ilişkileri test etmek amacıyla ki-kare (χ²) testi (chi-square test) uygulanarak betimleyici istatistikler ve ilişkisel analizler şeklinde çözümlenmiştir. Ayrıca 20 üreticiyle mülakat yapılmış ve mülakatlar betimsel analiz yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Araştırmaya göre Kırıkkale kırsalındaki hayvancılık faaliyetleri metalaşma ve geçim arasında melez bir yapıda hane ekonomisi şeklinde devam etmektedir. Üretim, pazar ve kâr odaklı olmaktan çok hane ihtiyaçlarını karşılamaya yöneliktir. Bu özelliğinden dolayı olumsuz şartlara rağmen üreticiler hayvancılık faaliyetlerine devam etmektedir. Sınırlı pazar erişimine sahip üreticiler hayvancılık dışı gelir yaratma ve düşük borçlanma eğilimindedirler. Özellikle geçim seviyelerinden dolayı eğitim ve teknik gelişmelere kapalı olan üreticiler genellikle aile emeği kullanmakta ve geleneksel yöntemlere bağlı kalmaktadır. Tüm bu özelliklerine rağmen geçimlik hayvancılık kırsal ekonomide bir hayatta kalma mekanizması olarak işlevini sürdürmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Metalaşma
• Hane Ekonomisi
• Geçimlik Ekonomi
• Aile Çiftliği

SUBSISTENCE PRODUCTION AND COMMODIFACATION IN RURAL LIVESTOCK FARMING: THE CASE OF KIRIKKALE

Öz

This study aims to analyze the position of small-scale family farms engaged in animal production in the Kırıkkale countryside between commercialization and subsistence production. Characterized by traditional production techniques, low productivity, limited capital, and restricted market access, this production style involves livestock activities aimed at meeting household needs and ensuring subsistence. Therefore, the production process carries the basic characteristics of a subsistence economy and is shaped by sociological dynamics such as family labor, maintaining a tradition of low living standards, habit, and sustaining life, rather than capitalist rationality. A mixed method involving quantitative and qualitative data collection techniques was used in the research. Within the scope of quantitative data, a survey was conducted with 225 producers, and characteristics such as socio-economic, demographic, market relations, and labor force utilization were presented in the form of frequency (f) and percentage (%) tables in the SPSS program. In addition, to test the relationships between variables, the chi-square (χ²) test was applied and analyzed in the form of descriptive statistics and relational analyses. Furthermore, interviews were conducted with 20 producers, and the interviews were examined using descriptive analysis methods. According to the research, livestock farming in the Kırıkkale countryside continues as a household economy with a hybrid structure between commercialization and subsistence. Production is geared more toward meeting household needs than toward the market and profit. Due to this characteristic, producers continue their livestock activities despite adverse conditions. Producers with limited market access tend to generate non-livestock income and have low debt levels. Especially due to their subsistence levels, producers are closed to education and technological advancements, generally relying on family labor and adhering to traditional methods. Despite all these characteristics, subsistence livestock farming continues to function as a survival mechanism in the rural economy.

Anahtar Kelimeler

• Commodification
• Household Economy
• Subsistence Economy
• Family Farm

Kaynakça

1. Abele, S. & Frohberg, K. (2003). Introduction, In S. Abele & K. Frohberg (Edt). subsistence agriculture in central and eastern europe: How to break the vicious circle, ınstitute of agricultural development in central and eastern europe ıamo, (22), 1-8
2. Andrew, M., Shackleton, C. & Ainslie, A. (2003). Land use and rural livelihoods: have they been enhanced through land reform? Policy Brief, August (5), 1-4.
3. Arıkan, R. (2004). Araştırma teknikleri ve rapor hazırlama. Ankara: Asil Yayın.
4. Aruoba, Ç. (1973). Tarımda geleneksel- geçimlik kesim, büyüklüğü, yapısı, işleyişi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 28 (03)
5. Atta-Konadu, Y. K. (1974). Economic optima in resource allocation for smallholder subsistence farming in Ghana. East Lansing, USA, Michigan State University (Doctoral dissertation, Ph. D. thesis).
6. Baltacı, A. (2020). Araştırmaların raporlaştırılması: Bir tez veya bilimsel makale nasıl yazılır. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü e-Dergisi, 3(2), 6-39.
7. Bingöl, Ş., & Meçik, O. (2021). Yeni kapitalizm ve türkiye’de tarım sektörünün dönüşümü. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 586-605.
8. Boratav, K. (2009). Tarımsal fiyatlar, istihdam ve köylülüğün kaderi. Prof. Dr. Alpaslan Işıklı’ya Armağan, Mülkiyeliler Birliği Vakfı Yayınları, (31), 115-130.

9. Braun, J. V. & Lohlein, D. (2003). Polıcy optıons to overcome subsıstence agrıculture ın the ceecs, İçinde Abele, S, & Frohberg, K. (Ed.). Subsistence Agriculture in Central and Eastern Europe: How to Break The Vicious Circle, Institute of Agricultural Development İn Central And Eastern Europe Iamo, (22), 1-8
10. Ceylan, O. (2019). Neoliberal ekonomi ve Türkiye tarım politikaları arasında küçük köylülüğün dönüşümü: Edirne ili örneği (1980-2015). Anadolu İktisat ve İşletme Dergisi, 3(2), 134-152.
11. Chayanov, A. V. (1966). On the theory of non-capitalist economic systems. The Theory of Peasant Economy, 1-28. Clifton, R. & Wharton, JR. (1969). Subsistence agriculture: Concept and scope in. Clifton, R. And Wharton, JR (ed). Subsistence Agriculture and Economic Development. Frank Cass and Co Ltd. Unşted States of America
12. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (Çev. S. Beşir Demir). Ankara: Eğiten Kitap.
13. Dincer, A., & Aydın, B. (2024). AB'ye üyelik müzakerelerinde küçük üreticiliğin tasfiyesi. Politik Ekonomik Kuram, 8(1), 126-148.
14. Ecevit, M. C., Karkıner, N. ve Büke, A. (2009). Köy sosyolojisinin daraltılmış kapsamından, tarım-gıda-köylülük ilişkilerine yönelik bazı değerlendirmeler. Mülkiye Dergisi, 33(262), 41-61
15. Erol, D., Sönmez, N. ve Varol, Ç. (2003). “AB ile bütünleşme sürecinde Kırıkkale İçin yeni vizyon arayışları”. İçinde A. Vural Örsdemir, M. Erdoğan ve D. Bülbül (Edt), 21.Yüzyılın Basında Kırıkkale Sempozyumu, Ankara: Çelik İş Sendikası Yayınları, Devran Matbaası, 46–55.
16. Ertaş, N. (2019). Kırsal kalkınmanın aracı olarak Van’da hayvancılık faaliyetleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, SBE
17. Francesca, U. (2019). Capitalism and the peasant mode of production: A Chayanovian analysis. Крестьяноведение, 4(3), 43-60.
18. Gilimani, B. M. (2006). The economic contribution of home production for home consumption in South African Agriculture
19. Heidhues, F. & Brüntrup, M. (2003). Subsistence agriculture in development: Its role in processes of structural change, İçinde S. Abele & K. Frohberg (Edt.). Subsistence Agriculture in Central and Eastern Europe: How to Break The Vicious Circle, Institute of Agricultural Development in Central and Eastern Europe Iamo, (22), 1-27
20. Hervieu, B. & Purseigle, F. (2015). The sociology of agricultural worlds: From a sociology of change to a sociology of coexistence. revue d'etudes an agriculture at environnement-Review of Agricultural and Environmental Studies.
21. Hobsbawn, E. (1996). Kısa 20. yüzyıl 1914-1991: aşırılıklar çağı. Çev. Yavuz Alogan, İstanbul: Sarmal Yayınevi Kapdan, E. (2022). Tarım sektörünün küreselleşmesi ve Türkiye’de tarımsal dönüşüm, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Bursa, Uludağ Üniversitesi, SBE
22. Kılıçaslan, B. D. (2019). 1960'lardan 2019'un sonlarına Türkı̇ye'de kırsal dönüşüm: Selvı̇ Köyü örneğı̇. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, SBE
23. Kopeva, D. & Noev, N. (2003). Subsistence farming bulgaria: ın between tradition and market requirements. In S. Abele & K. Frohberg (Edt). Subsistence Agriculture İn Central and Eastern Europe: How to Break The Vicious Circle, Institute of Agricultural Development in Central and Eastern Europe, Iamo, Vol (22), 132-146
24. Köymen, O. (2008). Kapitalizm ve köylülük: Ağalar, üretenler ve patronlar. İstanbul, Yordam Yayınları
25. Llambi, L. (1988). “Small modern farmers: neither peasants nor fully-fledged capita¬lists”. The Journal of Peasant Studies, 15(3), 350-372.
26. Lerman, Z. (2003). Institutions And Technologies For Subsistence Agriculture: How to Increase Commercialization, In S. Abele & K. Frohberg (Edt). Subsistence Agriculture in Central and Eastern Europe: How to Break The Vicious Circle, Institute of Agricultural Development in Central and Eastern Europe, Iamo, Vol(22), 28-45
27. Lukács, G. (2017). Reification and the consciousness of the proletariat. In Karl Marx, Routledge. (3-25).
28. Marx, K. (2003). Kapital Cilt 1 (çev. Alaattin Bilgi). İstanbul, Eriş Yayınları
29. Marx, K. (2004). Kapital Cilt 3, (çev. Alaattin Bilgi). İstanbul, Eriş Yayınları
30. Marx, K. (2005). 1844 El yazmaları: Ekonomi politik ve felsefe (Çev, K. Somer). Ankara: Sol Yayınları
31. Marx, K. (2012). Kapital Cilt 2 (Çev. Mehmet Selik, Erdoğan Alper ve diğerleri). İstanbul: Yordam Kitap
32. Mebusela, L. & Fraser, G. C. G. (1999). The role homegardens in tehe rural livehoods in the central eastern cope. Paper Presented the AEASA, South Africa
33. Mishev, P. & Kostov, P. (2003). Decision making patterns of subsistence farmers in bulgaria, In. S. Abele & K. Frohberg (Edt). Subsistence Agriculture in Central And Eastern Europe: How to Break The Vicious Circle, Institute of Agricultural Development in Central and Eastern Europe Iamo, (22), 71-85
34. Öztürk, M., Jongerden, J. & Hilton, A. (2014). Commodification and the social commons: smallholder autonomy and rural–urban kinship communalism in Turkey. Agrarian South: Journal Of Political Economy, 3(3), 337-367.
35. Öztürk, Ş. Vd. (2009). Küresel ve ulusal politikaların yerel tarım üzerindeki etkisi: Muğla köyleri örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 157-176.
36. Patton, M. Q. (2005). Qualitative Research. New York: John Wiley & Sons, Ltd.
37. Petrıck, M. & Tyran, E. (2003). Development perspectıves subsistence farms of southeastern poland: ın social buffer stock or commercial agriculture, In: S. Abele & K. Frohberg (EdT). Subsistence Agriculture in Central and Eastern Europe: How to Break The Vicious Circle, Institute of Agricultural Development in Central and Eastern Europe Iamo, Vol (22), 107-123
38. Rosset, P. M. & Altieri, M. A. (2017). Agroecology: science and politics. Practical Action Publishing. Saka, B. (2010). Devlet-köylü ilişkisinde değişim dönüşüm süreçleri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi.
39. Sencer, M. (1989). Toplum bilimlerinde yöntem. İstanbul: Beta Basım
40. Van der Ploeg, J. D. & Roep, D. (2003). Multifunctionality and rural development: The actual situation in europe. Multifunctional Agriculture: A New Paradigma for European Agriculture and Rural Development, (3), 37-54.
41. Yakar, Y. (2004), Türkiye’de yaygın olan tarımsal üretim anlayışının tarımsal işletmeciliğe dönüşümünü engelleyen sosyo-ekonomik faktörler (İçeçumra örneği), Yüksek lisans tezi, Konya, Selçuk Üniversitesi
42. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Ankara: Seçkin Yayınları
43. Yıldız, S. (2003) “Kırıkkale’nin kalkınmasında tarımın yeri ve önemi”. İçinde V. Örsdemir, M. Erdoğan ve D. Bülbül (Edt), 21.Yüzyılın Basında Kırıkkale Sempozyumu. Ankara, Çelik İş Sendikası Yayınları, Devran Matbaası, 380–393.
44. Yüzüak, D. (2005). Küreselleşme sürecinde Türkiye’de köylülük ve tarımsal meta üretimi: Boyalık Köyü örneği. Yayımlanmamış Doktora Tezi Ankara Üniversitesi.
45. Zorlu, A. (2016). Üretim Kapitalizminden Tüketim Kapitalizmine: Üretim Tüketim Teorileri, Ankara, Altınordu Yayınları