FOLKLORE ELEMENTS IN HIS POEMS OF POET VELI GONCU (ASIK CELALI) FROM KISAS, SANLIURFA

Öz

Turkish folklore can be defined as a branch of science that examines all written, oral, material, and spiritual elements of Turkish folk culture, which has been formed over centuries and preserved through generations. Therefore, the treasure that Turkish folklore studies is Turkish folk culture. Turkish folk culture possesses a broad social and cultural diversity stemming from migrations to the Anatolian geography, interactions with neighboring cultures, proximity to many continents, and relations with different nations and states. It can be said that such a situation is reflected in folk songs, laments, fairy tales, lullabies, games, regional dietary habits and feasts, and many areas of popular life such as weddings and festivals, all specific to each region. This richness continues to live on in various forms in any town in Anatolia. Understanding this richness and deep-rooted history of Turkish folk culture, which is nourished by tradition and embodies social values, is an important resource for the preservation and transmission of cultural identity to future generations, according to Turkish folklore studies.. In this study, the sayings of Veli Göncü (Poet Celali) from Kısas, Sanliurfa, will be examined within the framework of folklore elements and evaluated using various sources.

Anahtar Kelimeler

• Folklore Elements
• Folk Culture
• Poet Veli Goncu
• Asik Celali.

ŞANLIURFA KISASLI OZAN VELİ GÖNCÜ (ÂŞIK CELALÎ)’NÜN DEYİŞLERİNDE HALK BİLİM UNSURLARI

Öz

Türk halk bilimi; oluşumu yüzyıllara dayanan ve kuşaktan kuşağa aktarılarak yaşatılmaya çalışılan Türk halk kültürünün yazılı, sözlü, maddi ve manevi her çeşit unsurunu inceleyen bir bilim dalı şeklinde tanımlanabilir. Dolayısıyla Türk halk biliminin üzerine çalıştığı hazine Türk halk kültürüdür. Türk halk kültürü ise Anadolu coğrafyasına yönelik yaşanan göçlerden, komşu kültürlerle ortaya çıkan etkileşimlerden, dünyanın birçok kıtasına olan yakınlığın meydana getirdiği münasebetlerden, farklı millet ve devletlerle olan ilişkilerden kaynaklı geniş bir sosyal ve kültürel çeşitliliğe sahiptir. Böylesi bir durumun her yöreye mahsus türkülerde, ağıtlarda, masallarda, ninnilerde oyunlarda, yeme-içme gibi yöresel beslenme ve ziyafetlerde, düğün-bayram gibi halka temas eden pek çok alanda yansıma bulduğu söylenebilir. Bu zenginlik, Anadolu’nun herhangi bir beldesinde çeşitli biçimlerde yaşamaya devam etmektedir. Gelenekten beslenen, toplumsal değerleri bünyesinde barındıran Türk halk kültürünün sahip olduğu böylesi bir zenginliğin ve köklü geçmişin anlaşılması, kültürel kimliğin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması bağlamında Türk halk bilimi önemli bir kaynaktır. Bu çalışmada Şanlıurfa Kısaslı Veli Göncü (Âşık Celalî)’nün deyişleri halkbilim unsurları çerçevesinde incelenecek ve çeşitli kaynaklardan yararlanılarak değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Halk Bilimi Unsurları
• Halk Kültürü
• Ozan Veli Göncü
• Âşık Celalî.

Kaynakça

1. Akbıyık, A. & Kürkçüoğlu, S. S. (2010). Kısaslı Âşık Celalî (Veli Göncü) Hayatı ve Şiirleri, Şanlıurfa: Urfasembol.
2. Alptekin, M. & Alptekin, D. (2017). İskender Pala’nın Şah ve Sultan adlı romanında halk bilimi unsurları, INJOSOS Al-Farabi International Journal On Social Sciences/Al- Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (2), 193-224.
3. Çağrıcı, M. (1992). Beddua, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, (Cilt. 5, s. 297-298). Ankara: TDV.
4. Çobanoğlu, Ö. (2009). Halk Edebiyatına Giriş, Halit Biltekin (Ed.). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi/Açıköğretim.
5. Ertuğrul, R. (2015). Kur’ân’da Fiilî Dua, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4 (4), 896-921.
6. Gülaçtı, N. (2012). Sanatsal Bir Obje Olarak Kadın ve Bazı Toplumlarda Kadına Bakış, İdil, 1(2), 76-91.
7. Günay, E. (2009). Hece Aylık Edebiyat Dergisi, (Şehirlerin Dili Özel Sayısı), 509-510.
8. Güney, E. C. (1971). Folklor ve Halk Edebiyatı, Özellikleri, Sözlü Gelenekleri ve Yazılı Örnekleri, İstanbul: Devlet Kitapları, Milli Eğitim.

9. Hayta, Y. (2016). Kent Kültürü ve Değişen Kent Kavramı Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 165-184.
10. Kaçmaz, N. (2020).Yavuz Bülent Bakiler’in Şiirlerinde Halk Bilimi Unsurları, Pearson Journal of Social Sciences & Humanities, 5(7), 213-251.
11. Karahan, F. B. (2009). Bir Kelam Problemi Olarak Dua-Kader İlişkisi, İslâmî İlimler Dergisi, 4 (1-2), 275-294.
12. Marshall, G. (1999). Töre, Sosyoloji Sözlüğü, Osman Akınhay, Derya Kömürcü (Çev.), Ankara: Bilim ve Sanat.
13. Örnek, S.V. (2000). Türk Halk Bilimi, Ankara: Kültür Bakanlığı/Hagem.
14. Öztaş, C. & Zengin, E. (2006). Göç ve Azerbaycan. Uluslararası Göç Sempozyumu (s. 65-75). İstanbul: Sistem.
15. Sağıroğlu, A. Z. (2014). Türkiye’de Etnisite, Din ve Önyargı: Üniversite Öğrencileri Örneği, (Yayımlanmamış doktora tezi). Selçuk Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
16. Türkçe Sözlük. (1998). Gurbet, (Cilt. 1, s. 897), Ankara: Türk Dil Kurumu, Sözlük Bilim ve Uygulama Kolu/Türk Tarih Kurumu.