HİZMETKÂR LİDERLİĞİN ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİSİNDE LİDERE GÜVENİN ARACI ROLÜ: ÇUKUROVA BÖLGESİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA

Öz

Yerel yönetimlerde, şehirlerin içinde bulunduğu sorunların çözümü ve bu şehirde yaşayan bireylerin ihtiyaçlarının karşılanması noktasında belediyeler önemli bir konuma sahiptir. Belediyelerin verdikleri hizmetlerin yerine getirilmesinde, çalışanların iş tanımlarının dışında ekstra rol alan, gönüllü davranışlar ortaya koyan, olumlu katkı sağlayan işgörenlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu davranışların oluşmasında liderlerin gösterdiği tavır ve davranışlar büyük bir öneme sahiptir. Çalışanlara değer veren, onlarla empati kurabilen, çalışanların çıkarlarını göz önünde bulunduran bir lider, hem kurum içerisinde örgütsel vatandaşlık davranışlarının sergilenmesini hem de çalışanlarının lidere olan güveninin artmasını sağlamaktadır. Bu araştırmanın amacı modern liderlik tarzlarından biri olan hizmetkâr liderliğin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisini ortaya koymak, hizmetkar liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide lidere güvenin aracılık etkisini gösterip göstermediğini tespit etmektir. Bu kapsamda Çukurova Bölgesi Büyükşehir belediyelerinde, toplam 591 adet anket çalışması yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre hizmetkâr liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında, hizmetkâr liderlik ile lidere güven arasında ve örgütsel vatandaşlık davranışı ile lidere güven arasında pozitif bir ilişki olduğu bulunmuştur. Ayrıca hizmetkâr liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide lidere güvenin aracılık rolüne sahip olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hizmetkâr liderlik
• Örgütsel vatandaşlık davranışı
• Lidere güven
• Yerel yönetimler

THE MEDIATING ROLE OF TRUST IN LEADER IN THE EFFECT OF SERVANT LEADERSHIP ON ORGANIZATIONAL CITIZENSHIP BEHAVIOR: AN APPLICATION ON METROPOLITAN MUNICIPALITIES IN THE ÇUKUROVA REGION

Öz

In local governments, municipalities have an important position in solving the problems of cities and meeting the needs of individuals living in these cities. In order to fulfill the services provided by municipalities, employees are needed who take on extra roles beyond their job descriptions, exhibit voluntary behaviors, and make positive contributions. The attitudes and behaviors displayed by leaders are of great importance in the formation of these behaviors. A leader who values employees, can empathize with them, and takes their interests into consideration ensures that organizational citizenship behaviors are displayed and increased trust in leadership within the organization. The purpose of this research is to reveal the effect of servant leadership, one of the modern leadership styles, on organizational citizenship behavior and to determine whether trust in the leader has a mediating role on the relationship between servant leadership and organizational citizenship behavior. In this context, a total of 591 surveys were conducted in metropolitan municipalities in the Çukurova Region of Türkiye. According to the findings obtained from the research, a positive relationship was found between servant leadership and organizational citizenship behavior, servant leadership and trust in the leader and organizational citizenship behavior and trust in the leader. Additionally, it was determined that trust in the leader did not have a mediating role in the relationship between servant leadership and organizational citizenship behavior.

Anahtar Kelimeler

• Servant leadership
• organizational citizenship behavior
• trust in the leader
• local governments

Kaynakça

1. Aydoğan, İ. (2013). Örgütsel vatandaşlık davranışı. H. B. Memduhoğulları ve K. Yılmaz (Ed.), Yönetimde yeni yaklaşımlar (s.291-316), Pegem: Ankara.
2. Bakan, İ. ve Doğan, İ.F. (2012). Hizmetkâr liderlik. KSÜ İİBF Dergisi, 2(2), 1-12.
3. Barbuto, J. E. ve Wheeler, D. W. (2006). Scale development and construct clarification of servant leadership. Group & Organization Management, 31(3), 300-326.
4. Börü, D. (2001). Örgütlerde güven ortamının yaratılmasında ilk adım: Güvenilir insanlar kim? 9.Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler.
5. Ceviz, M. (2021). Hizmetkâr liderlik ve yöneticiye güven arasındaki ilişkinin araştırılması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Yönetim ve Organizasyon Dalı Yüksek Lisans Tezi.
6. Çınar Altıntaş, F. (2001). Organizasyonel davranış alanında yeni bir yaklaşım: Organizasyonel yurttaşlık davranışı. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 3(1).
7. Daft, R.L. (2007), Management, California, South-Western College Pub.
8. Dal, ve Çorbacıoğlu, S. (2014). Hizmetkâr liderlik davranışları ve lider-üye etkileşimi ilişkisi: bir devlet üniversitesi üzerine araştırma, Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 19 (4), 287-310.

9. Demiray Özden, A. ve Yalçıntaş, M. (2019). Hizmetkâr liderlik, örgütsel vatandaşlık davranışı ve mentorluk ilişkisi: Bankacılık sektörü üzerinde bir araştırma. DOI: 10.17740/eas.stat.2019-V12-02.
10. Demirel, E. ve Sezgin, E. (2020). Örgütsel Muhalefet. Demir Uslu, Y., Hancıoğlu, Y. ve Yeşilaydın, G. (Ed.). Örgütsel Yaklaşımlar – II. (ss.228-254). Eskişehir: Nisan Kitabevi.
11. Demiröz, S. ve Kavak, Y. (2019). Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ve öğrenci başarıları üzerine bir çalışma. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 505-523.
12. Dinçer, M. ve Öksüz, B. (2011). Hizmetkâr liderlik anlayışı ile örgütsel vatandaşlık davranışı geliştirmek. Erciyes İletişim Dergisi, 2(2), 2-18.
13. Duyan, E. C. ve Van Dierendonck, D. (2014). Hizmetkâr liderliği anlamak: Teoriden ampirik araştırmaya doğru. Sosyoloji Konferansları, 49(1), 1-32.
14. Eva, N., Robin, M., Sendjaya, S., Van Dierendonck, D., & Liden, R.C. (2018). Servant Leadership: A systematic review and call for future research. The Leadership Quarterly, 30(1), 111-132. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2018.07.004 111
15. Fındıkçı, İ. (2009). Bir gönül yolculuğu: Hizmetkâr liderlik. Alfa Basım Yayım Dağıtım, 1.Basım, Yayın No: 10905, İstanbul.
16. Greenleaf, R. K. (1970). The servant as leader. Indianapolis, IN: Robert K. Greenleaf Center.
17. Greenleaf, R.K.. (1977). Servant leadership- A journey into the nature of legitimate power and greatness.
18. Greenleaf, R. K. (1991). The servant as leader. Indianapolis, IN: The Robert K. Greenleaf Center.
19. Lashinger, K. S. H. ve Finegan J. (2005). Using empowerment to build trust and respect in the workplace: A strategy for addressing the nursing shortage. Nursing Economics. 23(1), 1-5.
20. Liden, R. C., Wayne, S. J., Zhao, H. ve Henderson, D. (2008). Servant leadership: Development of a multidimensional measure and multi-level assessment. The Leadership Quarterly, 19, 161-177.
21. Mathur, G. ve Negi, P. (2014). Servant leadership and organizational citizenship behaviour among employees of service sector. American International Journal of Research in Humanities, Arts and Social Sciences, 7(2), 191-196.
22. Olesia, W. S., Namusonge, G. S. ve Iravo, M. A. (2014). Servant leadership: The exemplifying behaviours. IOSR Journal of Humanities and Social Science, 19(6), 75-80.
23. Organ, D.W.: (1988). Organizational citizenship behavior: The good soldier syndrome. Lexington Books, Lexington, 5, 43.
24. Özdaşlı, K. ve Yücel, S. (2010). Yöneticiye bağlılıkta yöneticiye güvenin etkisi: Yapısal eşitlik modeli ile bir analiz. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(11), 67-83.
25. Page, D. ve Wong, T. P. (2000). A conceptual framework for measuring servant- leadership. In Adjibolosoo, (Ed.), The Human Factor in Shaping the Course of History and Development, University Pres of America, Lanham, MD.
26. Podsakoff, P. M., Mackenzıe, S. B., Moorman, R. H. ve Fetter, R. (1990). Transformational leader behaviors and their effects on followers trust in leader, satisfaction, and organizational citizenship behaviors. Leadership Quarterly, 1(2), 107-142.
27. Polat, S. ve Celep, C. (2008). Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel adalet, örgütsel güven, örgütsel vatandaşlık davranışlarına ilişkin algıları. Kuram Ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 54(54), 307-331.
28. Russell, F. R. ve Stone, G. A. (2002). A review of servant leadership attributes: Developing a practical model. Leadership & Organization Development Journal, 23(3), 145-157.
29. Shaw, R. B. (1997). Trust in balance: Building successful organizations on results, integrity and concern. San Francisco: Jossey Boss Publishers, p. 28.
30. Spears, L. (1996). Reflections on Robert K. Greenleaf and servant-leadership. Leadership&Organizational Development, 17(7), 33.
31. Van Dıerendonck, D. V. ve Nuijten, I. (2011). The servant leadership survey: Development and validation of a multimensionel measure. J Bus Psychol, 26, 249-267.
32. Van Dıerendonck, D. (2011). Servant leadership: A review and synthesis, Journal of Management, 37(4), 1228-1261.
33. Yıldırım, K. E. (2019). Hizmetkâr liderlik ve çalışan davranışlarındaki rolü: Kırgızistan’da bir alan araştırması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(3), 2242-2256.