TURİZMCİLERİN YENİLİKLERİN YAYILMASI TEORİSİ (YTT) VE TEKNOLOJİ KABUL MODELİ (TKM) KAPSAMINDA GLOBAL DAĞITIM SİSTEMLERİ (GDS) ÜZERİNE TUTUMLARI

Öz

Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin tüm sektörleri derinden etkilediği görülmektedir. Turizm işletmeleri tarafından yaygın olarak kullanılan Global Dağıtım Sistemleri de bilgi ve iletişim teknolojilerinin turizm sektöründe sağladığı önemli sistemler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu doğrultuda çalışmada turizm sektörü temsilcilerinin Global Dağıtım Sistemlerine ilişkin tutumları incelenmiştir. Çalışmada turizm sektörü temsilcilerinin Global Dağıtım Sistemleri’ne ilişkin tutumlarının tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışmada veriler nitel araştırma yöntemlerinden mülakat tekniğiyle turizm sektöründe çalışan yöneticilerden toplanmıştır. Görüşme soruları hazırlanırken Yeniliklerin Yayılması Teorisi (YTT) ve Teknoloji Kabul Modeli’nden (TKM) yararlanılmıştır. Katılımcılardan toplanan veriler içerik analizi tekniği vasıtasıyla analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler neticesinde Global Dağıtım Sistemleri’nin turizm işletmelerine sağladığı yenilikler, kapsadığı iletişim kanalları, sağladığı zaman tasarrufu olanakları, işletmeler arası etkileşim, avantajlar ve işletmelerin fayda sağlama biçimleri tespit edilmiştir. Son olarak, çalışmada elde edilen bulgular doğrultusunda öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Turizm
• Bilgi ve İletişim Teknolojileri
• Global Dağıtım Sistemleri
• Yeniliklerin Yayılması Teorisi (YTT)
• Teknoloji Kabul Modeli (TKM).

TOURISM PROFESSIONALS’ ATTITUDES TOWARD GLOBAL DISTRIBUTION SYSTEMS (GDS) WITHIN THE CONTEXT OF THE DIFFUSION OF INNOVATIONS THEORY (DIT) AND THE TECHNOLOGY ACCEPTANCE MODEL (TAM)

Öz

It is seen that the developments in information and communication technologies affect all sectors deeply. Global distribution systems, which are widely used by tourism businesses, also emerge as important systems provided by information and communication technologies in the tourism sector. In this context, the attitudes of tourism sector representatives towards global distribution systems have been examined in the study. The aim of the study is to determine the attitudes of tourism sector representatives toward the use of global distribution systems. In this study, data were collected from the managers currently working in the tourism sector using the interview technique, which is one of the qualitative research methods. The Diffusion of Innovations Theory (DIT) and Technology Acceptance Model (TAM) have been used while preparing the interview questions after that content analysis of the collected data has been performed. The data collected from the participants has been analyzed using the content analysis technique. As a result of the analysis; innovations, communication channels, time saving opportunities, inter-organizational interaction, their advantages and the ways for businesses to benefit from global distribution systems have been identified. Finally, suggestions have been developed in line with the findings in the study.

Anahtar Kelimeler

• Tourism
• Information and Communication Technologies
• Global Distribution Systems
• Diffusion of Innovations Theory (DIT)
• Technology Acceptance Model (TAM).

Kaynakça

1. Akyol, C., & İbiş, S. (2017). Uluslararası seyahat işletmeciliğinde bilgi teknolojileri. Ankara Detay Yayıncılık.
2. Arıkan, R. (2013). Araştırma yöntem ve teknikleri. Ankara Nobel Yayıncılık.
3. Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 395-407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
4. Asiltürk Okutan, Y. (2024). Dijital dönüşümün turizme yansımaları: avantaj ve dezavantajlarıyla turizm işletmelerinde yapay zekâ kullanımı. Bozok Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 52-65.
5. Ayeh, J. K. (2015). Travellers’ Acceptance of consumer-generated media: An integrated model of technology acceptance and source credibility theories. Computers in Human Behavior, 48, 173-180. https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.12.049
6. Bağcı E., & Aycan M. (2021). Global distribution systems and airline companies. Geographies, Planning & Tourism Studios, 1(1), 54-62. https://doi.org/10.5505/gpts.2021.76486
7. Borovska, Y., & Yılmaz, H. (2021). Gastronomi ve mutfak sanatları öğrencilerinin akıllı restoran uygulamalarını kullanma niyetlerinin ölçülmesine yönelik bir araştırma. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel, 4(1), 102-121. https://doi.org/10.33083/joghat.2021.61
8. Buhalis, D., & Licata, M. C. (1998). The future e-tourism intermediaries. Tourism Management, 23(3), 207-220. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(01)00085-1

9. Cabi-Bilge, A., & Kara, H. (2024). Turizm işletmelerinde uygulanan mobil pazarlama uygulamalarının tüketici davranışları açısından değerlendirilmesi. Çatalhöyük Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (CUTSAD), 12, 44-60. https://doi.org/10.58455/cutsad.1487331
10. Cerovic, S., Vukadinovic, P., & Knezevic, M. (2015). The influence of globalization on tourism and impact of tourism on other activities with an emphasis on greenfield investments in Tourism. In SITCON 2015-Singidunum International Tourism Conference (pp. 47-52). Singidunum University. https://doi.org/10.15308/sitcon-2015-47-52
11. Cook, R., Hsu, C., & Marqua, J. (2016). Tourism the business of hospitality and travel. Ankara Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim ve Danışmanlık.
12. Coşkun, R. Altunışık, R. Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: SPSS uygulamalı. Sakarya Sakarya Kitabevi.
13. Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.2307/249008
14. Dülgaroğlu, O., Atay, L., & Yıldırım, H. M. (2019). Lisans düzeyinde turizm eğitimi alan öğrencilerin sosyal medya kullanımları üzerine bir araştırma: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(4), 864-881. https://doi.org/10.26677/TR1010.2019
15. Dülgaroğlu, O. (2024a). Turizmde yapay zekâ teknolojileri ve robotlaşma. Uluslararası Turizm, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 8(2), 82-95.
16. Dülgaroğlu, O. (2024b). Otel işletmelerinde kullanılan ön büro otomasyon sistemlerine yönelik teknoloji temelli bir bakış. Journal of Travel and Tourism Research, 25(25), 94-111.
17. Dülgaroğlu, O., & Avcıkurt, C. (2021). Turizm sektöründe sosyal medya iletişiminin duyusal markalama, müşteri değeri ve müşteri sadakatine etkisi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(1), 253-274. https://doi.org/10.21325/jotags.2021.788
18. Dülgaroğlu, O., & Avcıkurt, C. (2022). Konaklama işletmelerinin sosyal medya üzerinden gerçekleştirdikleri içerik paylaşımlarında Koronavirüs (Covid-19) Salgını etkisi: Ayvalık otelleri örneği. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(48), 493-506. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1003483
19. Eğilmezgil, S. G., Yıldırım, H. M., Atay, L., & Türkmen, S. (2021). Konaklama işletmeleri yöneticilerinin bakış açısından dağıtım kanallarında yaşanan çatışmalar: Antalya bölgesi örneği. AHBVÜ Turizm Fakültesi Dergisi, 24(1), 1-19. https://doi.org/0.34189/tfd.24.01.001
20. El Tobgy, A., & Attia, Y. A. E. (2023). New distribution capabilities in the egyptian travel agents: Measuring the technology acceptance and analyzing the factors that influencing the usage. IJTHS, 5(1), 121-139. https://doi.org/10.21608/ijthsx.2024.250987.1069
21. Falko, Y. (2016). Analysis of the global distribution systems on the international market of tourist services. European Journal of Management Issues, 24(6), 15-22. https://doi.org/10.15421/191602
22. Foris, D., Matei, C. A., & Foris, T. (2021). Exploring solutions and the role of gds technology in crossing the current pandemic context in tourism. European Journal of Tourism, Hospitality and Recreation, Sciendo, 11(1), 91-101. https://doi.org/10.2478/ejthr-2021-0009
23. Labunska, S., Zyma, O., & Sushchenko, S. (2022). The use of information systems as a way to ensure interaction between small and big tourism enterprises. Access to science, business, innovation in digital economy. ACCESS Press, 3(1), 16-28. https://doi.org/10.46656/access.2022.3.1(2)
24. Öter, Z. (2007). Seyahat acentelerinde pazarlama bilgi sistemlerine turist rehberlerinin katkıları: Ege Bölgesi örneği [Yayımlanmamış Doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı.
25. Pemberton, J. D., Stonehouse, G. H., & Barber, C. E. (2001). Competing with crs-generated information in the airline industry. Journal of Strategic Information Systems, 10, 59-76. https://doi.org/10.1016/S0963-8687(01)00042-7
26. Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovation. New York Free Press.
27. Rose, J., & Johnson, C. W. (2020). Contextualizing reliability and validity in qualitative research: toward more rigorous and trustworthy qualitative social science in leisure research. Journal of Leisure Research, 51(4), 432-451. https://doi.org/10.1080/00222216.2020.1722042
28. Sahin, I. (2006). Detailed review of Rogers' diffusion of innovations theory and educational technology-related studies based on Rogers' theory. Turkish Online Journal of Educational Technology-TOJET, 5(2), 14-23.
29. Štilić, A., Nicić, M., & Njeguš, A. (2022). Global distribution systems versus new distribution capability and Internet of things. The European Journal of Applied Economics, 19(1). 81-97. https://doi.org/10.5937/EJAE19-36420 Tan, J., & Dwyer, L. (2014). Managing distribution channel conflict in the hotel industry. International Journal of Marketing and Business Communication, 3(1), 9-19.
30. Thakran, K., & Verma, R. (2013). Seyahat, turizm ve konaklamada hibrit çevrimiçi dağıtım kanallarının ortaya çıkışı. Cornell Hospitality Quarterly, 54(3), 240-247. https://doi.org/10.1177/1938965513492107
31. Venkatesh, V., & Davis, F. (1996). A model of the antecedents of perceived ease of use: Development and test. Decision Sciences, 27(3), 451-481. https://doi.org/10.1111/j.1540-5915.1996.tb00860.x
32. Wayne, C., & Berthon, P. (2000). The impact of the internet on distribution value chain: The case of south african tourism industry. International Marketing Review, 18(4), 420-431. https://doi.org/10.1108/EUM0000000005934
33. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara Seçkin Yayıncılık.
34. Yurtman, N. (2024). 6 Şubat depreminin gastronomi işletmeleri üzerindeki etkisinin incelenmesi: Gaziantep İslahiye ve Nurdağı ilçeleri örneği. Annals of Gastronomy and Tourism Studies, 1(2), 14-25.
35. Yüksek, G. (2013). Bilgi teknolojilerinin gelişimi. seyahat işletmeleri ve küresel dağıtım sistemi örneği. İnternet Uygulamaları ve Yönetimi Dergisi, 4(1), 53-68. https://doi.org/10.5505/iuyd.2013.35744