The Effect of Interactive Educational Videos Prepared for the Use of Local Seeds in Agriculture on the Awareness of Prospective Teachers

Öz

Genetically modified foods are one of the important socio-scientific issues that are at the forefront of environmental and health problems with the increase in the world population. The increase in these foods threatens agricultural biodiversity and the sustainability of local seeds, accelerating the extinction process of local seeds. It has also caused a decline in the nutritional value and flavor of vegetables and fruits. In this context, it is important to improve the awareness of prospective teachers in order to raise students who are aware of this issue. The aim of the research is to examine the effect of interactive educational videos prepared for the use of local seeds in agriculture on the awareness of local seeds of science and classroom teacher candidates. In the study conducted according to a simple experimental design, the Local Seeds Awareness Scale was used. Interactive educational videos were prepared for the pre-test and after the training for the teacher candidates. Percentage, frequency, dependent samples t-test and independent samples t-test were used in the analysis of the data. There is a statistically significant difference between the mean awareness scores of the teacher candidates in the pre-test and the mean awareness scores in the post-test. This finding can be considered an indicator that the awareness-raising interactive educational videos conducted with prospective teachers in the sample were successful. It is recommended that such training be included in the undergraduate curriculum.

Anahtar Kelimeler

• local seeds
• agriculture
• teacher candidates
• interactive educaational video
• awareness

Yerel Tohumların Tarımda Kullanılmasına Yönelik Hazırlanan Etkileşimli Eğitimsel Videoların Öğretmen Adaylarının Farkındalıklarına Etkisi

Öz

Genetiği değiştirilmiş besinler, dünya nüfusunun artmasıyla çevre ve sağlık sorunlarının başında gelen önemli sosyobilimsel konulardan biridir. Bu besinlerin artışı tarımsal biyoçeşitliliği ve yerel tohumların sürdürülebilirliğini tehdit ederek yerel tohumların yok olma sürecini hızlandırmıştır. Ayrıca sebze ve meyvelerin besin değerleri ve lezzetlerinde gerilemeye neden olmuştur. Bu doğrultuda bu bilince sahip öğrencilerin yetiştirilmesi için öğretmen adaylarının farkındalıklarının geliştirilmesi önemlidir. Araştırmanın amacı yerel tohumların tarımda kullanılmasına yönelik hazırlanan etkileşimli eğitimsel videoların fen bilimleri ve sınıf öğretmen adaylarının yerel tohum farkındalıklarına etkisinin incelenmesidir. Basit deneysel desene göre yürütülen çalışmada Yerel Tohumlara Yönelik Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Öğretmen adaylarına ön test sonrası eğitim niteliğinde etkileşimli eğitimsel videolar hazırlanmıştır. Verilerin analizinde yüzde, frekans, bağımlı örneklemler için t testi ve bağımsız örneklemler için t testi kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının ön testlerdeki farkındalık puanlarının ortalamaları ile son test farkındalık puanlarının ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık vardır. Bu bulgu örneklemdeki öğretmen adayları ile yürütülen farkındalık amaçlı etkileşimli eğitimsel videoların başarılı olduğunun bir göstergesi olarak düşünülebilir. Bu tür eğitimlere lisans sürecinde yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• yerel tohumlar
• tarım
• öğretmen adayları
• etkileşimli eğitimsel video
• farkındalık
• etkileşimli eğitsel video

Kaynakça

1. Aydın, E. ve Kılıç Mocan, D. (2019). Türkiye’de dünden bugüne sosyobilimsel konular: Bir doküman analizi, Anadolu Öğretmen Dergisi, 3(2), 184-197. https://doi.org/10.35346/aod.638332
2. Aydın-Eryılmaz, G., Kılıç, O., ve Boz, İ. (2019). Türkiye’de organik tarım ve iyi tarım uygulamalarının ekonomik, sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi. Yuzuncu Yil University Journal of Agricultural Sciences, 29(2), 352-361. https://doi.org/10.29133/yyutbd.446002
3. Babat, D., Gökçe, F., & Varışlı, A. (2017, Kasım). Hatay mutfak kültürünün sürdürülebilirliğinde, yöresel yiyecek üreticilerinin rolü. Sözel Bildiri. 1. Uluslararası Sürdürülebilir Turizm Kongresi. Kastamonu.
4. Baltacı, S. (2013). Fen ve teknoloji öğretmen adaylarının sosyobilimsel bir konudaki (GDO’lu besinler) öğretim öz yeterlilikleri ve bu yeterliliklerin epistemolojik inançlar ile ilişkileri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
5. Bodur, N. C., Tüysüz, C., ve Turan, M. D. (2023). “Kutuplar: keşfedilmeyi bekleyen topraklar” etkinliğinin özel yetenekli 6. sınıf öğrencilerinin iklim değişikliği farkındalığına etkisinin incelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(3), 144-161. https://doi.org/10.29065/usakead.1353824
6. Carson, K., & Dawson, V. (2016). A teacher professional development model for teaching socioscientific issues. Teaching Science, 62(1), 30-37.
7. Çelen, H., & İnce, E. (2022). Türkiye ve Avrupa Birliği sebze tohumu standartlarının karşılaştırılması. Lapseki Meslek Yüksekokulu Uygulamalı Araştırmalar Dergisi, 3(6), 25-33.
8. Çelik, Z. (2013). Tarımsal biyoçeşitliliğin korunmasında yerel tohum bankalarının rolü üzerine bir araştırma: Karaot köyü tohum derneği ve yöresi örneği. (Yayınlanmamış doktora tezi). Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

9. Çimen, H., & Benzer, S. (2019). Fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. İnsan ve İnsan, 6(21), 525-542. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.475471
10. Değirmenci, A., & Doğru, M. (2017). Türkiye’de sosyobilimsel konularla ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi: Bir betimsel analiz çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (44), 123-138.
11. Doğru, S., ve Orzan, M. (2025). Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliği farkındalıklarının incelenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 182-195. https://doi.org/10.35341/afet.1464168
12. Erdaş-Kartal, E., ve Baş, İ. (2025). Öğretmen adaylarının sağlıklı beslenme yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 22-37.
13. Ertop, N. G., Yilmaz, A., ve Erdem, Y. (2012). Üniversite öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimleri. Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 14(2), 1-7.
14. Eşme, A., Yağcı, Ç. ve Demir, D. (2021). Öğretmen adaylarının çevre sorunları ve yenilenebilir enerjiye yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 8(73), 2154-2166. https://doi.org/10.26450/jshsr.2669
15. Fırat, E.A. (2015). Web 2.0 araçlarıyla desteklenen öğretimin öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlıklarına etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
16. Gedera, D., & Zalipour, A. (2018). Use of interactive video for teaching and learning. 35th International Conference of Innovation, Practice and Research in the Use of Educational Technologies in Tertiary Education, Deakin University, Victoria, Australia.
17. Güler, D. C., ve Türkay, O. (2025). Tarımsal gelişmelerin yöresel mutfak açısından değerlendirilmesi: Sakarya ilinde nitel bir araştırma. Aydın Gastronomy, 9(2), 321-338.
18. Gülhan, F. (2012). Sosyo-bilimsel konularda bilimsel tartışmanın 8. sınıf öğrencilerinin fen okuryazarlığı, bilimsel tartışmaya eğilim, karar verme becerileri ve bilim-toplum sorunlarına duyarlılıklarına etkisinin araştırılması (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
19. Gürbüzoğlu Yalmancı, S. (2016). Lise öğrencilerinin genetiği değiştirilmiş organizmalara yönelik algılarının belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 89- 111.
20. Karasar, N. (1999). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
21. Karışan, D., ve Türksever, F. (2017). Bilim uygulamaları dersinin sosyobilimsel konular bağlamında öğretilmesinin öğrencilerin bilim-toplum sorunlarına duyarlılıklarına etkisinin incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(ERTE Özel Sayısı), 363-387. https://izlik.org/JA52SA63WB
22. Kılınçarslan, G., Bayrakdar, A., ve Avcı, P. (2022). Beden eğitimi ve tıp alanındaki öğrencilerin sağlıklı beslenme tutumlarının incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(1), 44-56.
23. Kıvanç, Z., ve Arı, A. G. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının biyoteknoloji ve genetiği değiştirilmiş organizma (GDO) konularında tutumlarının değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 37-57.
24. King, P. M., & Kitchener, K. S. (2004). Reflective judgment: Theory and research on the development of epistemic assumptions through adulthood. Educational psychologist, 39(1), 5-18. https://psycnet.apa.org/doi/10.1207/s15326985ep3901_2
25. Kurtar, E. S., ve Ayan, A. K. (2004). Organik tarım ve Türkiye'deki durumu. OMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 19(1), 56-64.
26. Kurtuldu, A. (2019). Ekoloji temelli eğitimlerin ortaokul öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalığına etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
27. MEB [Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı], (2013). İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) fen bilimleri dersi (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Ankara.
28. MEB [Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı], (2018). İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) fen bilimleri dersi (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Ankara.
29. MEB [Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı], (2024). İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) fen bilimleri dersi (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Ankara.
30. Moreno, R., & Mayer, R. (2007). Interactive multimodal learning environments. Educational Psychology Review, 19(3), 309-326. http://dx.doi.org/10.1007/s10648-007-9047-2
31. Özdemir, N. (2014). Sosyo bilimsel esaslar çerçevesinde sosyo bilimsel konuları tartışmak tutumları nasıl etkiler? Nükleer santraller. Turkish Studies, 9(2), 1197-1214.
32. Özmert-Ergin, S., ve Yaman, H. (2013). Genetiği değiştirilmiş gıdalar ve insan sağlığı üzerine etkileri. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2), 261-274.
33. Öztürk, N., ve Erabdan, H. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının gazetelerde yer alan sosyo-bilimsel konulara yönelik farkındalıklarının incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 8(4), 319-336. https://doi.org/10.19126/suje.461200
34. Ploetzner, R. (2022). The effectiveness of enhanced interaction features in educational videos: A meta-analysis. Interactive Learning Environments, 32(5) 1597-1612. https://doi.org/10.1080/10494820.2022.2123002
35. Sadler, T. (2004). Informal reasoning regarding SSI: A critical review of research. Journal of Research in Science, 41(5), 513-536. https://doi.org/10.1002/tea.20009
36. Sadler, T. D., and Zedler, D.L. (2004). The significance of content knowledge for informal reasoning regarding SSI: Applying genetics knowledge to genetic engineering issues. Science Education, 89, 71-93. https://doi.org/10.1002/SCE.20023
37. Sargın, K., ve Güleşce, M. (2022). Öğretmenlerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının değerlendirilmesi (Van ili örneği). Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-11. https://doi.org/10.31680/gaunjss.1000390
38. Sevgi, Y., ve Şahin, F. (2017). Gazete haberlerindeki sosyobilimsel konuların argümantasyon yöntemiyle tartışılmasının 7. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme becerileri üzerine etkisi. Journal of Human Sciences, 14(1), 156-170. https://doi.org/10.14687/jhs.v14i1.4289
39. Tatlı, Z. (2020). Kavram öğretiminde web 2.0 (2. Basım). Pegem Akademi.
40. Tezel, Ö., ve Günister, B. (2018). Sosyobilimsel konu temelli fen öğretimi üzerine Türkiye’de yapılan çalışmalardan bir derleme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Dergisi, 3(1), 42-60.
41. Tuncer, N., Sözen, Ş., ve Sakar, Ş. (2021). Okul öncesi eğitimde deprem farkındalığı: Deprem benden küçüksün” projesi, Tokat ili örneği. International Journal of Educational Spectrum, 3(1), 1-27. https://izlik.org/JA95KH45HK
42. Turhan Tuna, S. ve Saral, E. (2018). Somut olmayan kültürel mirasın korunması bağlamında Türkiye’de eğitim alanında yapılan bilimsel çalışmalar üzerine bir bibliyografya denemesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 68-78. https://doi.org/10.21666/muefd.354350
43. Türkmen, H., Pekmez, E., ve Sağlam, M. (2017). Fen öğretmen adaylarının sosyo-bilimsel konular hakkındaki düşünceleri. Ege Eğitim Dergisi, 18(2), 448-475. https://doi.org/10.12984/egeefd.295597
44. Wachtler, J., Hubmann, M., Zöhrer, H., & Ebner, M. (2016). An analysis of the use and effect of questions in interactive learning-videos. Smart Learning Environments, 3(1), 13. https://doi.org/10.1186/s40561-016-0033-3
45. Yahaya, J. M., Ahmad Nurulazam, A., & Mageswary Karpudewan, M. (2016). College students' attitudes towards sexuallythemed science content: a socioscientific issues approach to resolution. International Journal of Science Education, 38(7), 1174-1196. https://eric.ed.gov/?redir=http%3a%2f%2fdx.doi.org%2f10.1080%2f09500693.2016.1174349
46. Yamak, H., Bulut, N., ve Dündar, S. (2014). 5. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri ile fene karşı tutumlarına FeTeMM etkinliklerinin etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 249-265. https://doi.org/10.17152/gefd.15192
47. Yiğit, N., Muradoğlu, B., ve Yiğit. İ. (2025). Yerel tohumlara yönelik farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi, Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 8(1), 86-102. https://izlik.org/JA97UP22ST