Review

Sağlığın Teşviki ve Geliştirilmesinde Sağlık Psikolojisinin Rolü

Volume: 2 Number: 4 December 30, 2023
TR EN

Sağlığın Teşviki ve Geliştirilmesinde Sağlık Psikolojisinin Rolü

Öz

Psikoloji, tıp ve fizyoloji araştırmalarındaki güncel gelişmeler sağlık ve hastalık hakkındaki birikimi yeni bir düşünme biçimine taşımıştır. Bu yeni kavramsal ağ, sağlığı ve hastalığı bilim insanı ve uygulayıcının bakış açısı etrafında toplayan ve insanın biyolojik yönlerini ana odak noktası gören biyomedikal yaklaşıma karşı biyopsikososyal (BPS) bakış açısını getirmiştir. Biyomedikal yaklaşımdan biyopsikososyal tıbba doğru olan bu değişim tıbbi uygulamanın her aşamasında bütüncül değerlendirmeyi esas almaktadır. Bu yaklaşımda sağlık psikolojisi (tıbbi psikoloji) önemli katkı sağlamıştır. Bu çalışmada biyopsikososyal modelin sağlık psikolojisi uygulamalarındaki yeri irdelenerek sağlık hizmetinden sorumlu olanlar tarafından daha iyi anlaşılması hedeflenmiştir. Ayrıca Türkiye’de sağlığın teşviki ve geliştirilmesinde sağlık psikolojisinin rolü ve güncel süreç değerlendirilerek yeni çalışma önerileri sunulmuştur. Biyopsikososyal modelin sağlığı ve hastalığa yaklaşımı nasıl etkilediğini anlama çabası güncel alan yazını dahilinde tartışılarak sağlığın geliştirilmesindeki rolü değerlendirilmiştir. Modern tıpta yaşanan sağlık ve hastalık hakkındaki bu paradigma değişimi ekseninde Türkiye’de sağlığın teşviki ve geliştirilmesinde sağlık psikolojisinin rolü ve güncel süreç değerlendirilerek yeni çalışma önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sağlık psikolojisi , Sağlığın teşviki , Biyopsikososyal model

References

  1. Cohen S, Janicki-Deverts D, Miller GE. Psychological stress and disease. JAMA. 2007; 298(14):1685–1687. DOI: 10.1001/jama.298.14.1685.
  2. Engel GL. The need for a new medical model: a challenge for biomedicine. Science (New York). 1977; 196(4286): 129–136. DOI: 10.1126/science.847460.
  3. Porter R. J. The biopsychosocial model in mental health. The Australian and New Zealand journal of psychiatry. 2020; 54(8). 773–774. DOI: 0.1177/0004867420944464.
  4. Baum A, Posluszny DM. Health psychology: mapping biobehavioral contributions to health and illness. Annu Rev Psychol. 1999; 50: 137-163. DOI: 10.1146/annurev.psych.50.1.137.
  5. Papadimitriou G. The "Biopsychosocial Model": 40 years of application in Psychiatry. Psychiatrike. 2017; 28(2): 107–110. DOI: 10.22365/jpsych.2017.282.107.
  6. Leventhal H, Weinman J, Leventhal EA, Phillips LA. Health Psychology: the Search for Pathways between Behavior and Health. Annu Rev Psychol. 2008; 59: 477-505. DOI: 10.1146/annurev.psych.59.103006.093643.
  7. Suls J, Rothman A. Evolution of the biopsychosocial model: prospects and challenges for health psychology. Health Psychol. 2004; 23(2): 119-125. DOI: 10.1037/0278-6133.23.2.119.
  8. Gatchel RJ. Comorbidity of chronic pain and mental health disorders: the biopsychosocial perspective. Am Psychol. 2004; 59(8): 795-805. DOI: 10.1037/0003-066X.59.8.795.
  9. Ghaemi SN. The rise and fall of the biopsychosocial model. Br J Psychiatry. 2009; 195(1): 3-4. DOI: 10.1192/bjp.bp.109.063859.
  10. APA Task Force on Health Research. Contributions of psychology to health research: Patterns, problems, and potentials. American Psychologist. 1976; 31(4): 263–274. DOI: 10.1037/0003-066X.31.4.263.
APA
Köroğlu, A., & Özkorumak Karagüzel, E. (2023). Sağlığın Teşviki ve Geliştirilmesinde Sağlık Psikolojisinin Rolü. Farabi Tıp Dergisi, 2(4), 32-38. https://doi.org/10.59518/farabimedj.1269056