Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması

Aydın Sellioğ

doi:10.56423/fbod.1745741

EN TR

Development of the Hopelessness Scale Toward the Science Course

Öz

The current study aims to develop a valid and reliable measurement tool to determine the levels of hopelessness toward science lessons among middle school students. To this end, it has been designed as a five-point Likert-type scale development study. During the scale development process, a literature review, focus group interviews, and expert evaluations were conducted; the content and language appropriateness were enhanced using the Davis technique. As a result of these stages, a 59-item pilot form was created and applied to two independent samples. Exploratory Factor Analysis was performed on data obtained from 626 students, while Confirmatory Factor Analysis was performed on data obtained from 631 students. The analyses resulted in a four-factor, 31-item structure; the factors were named “Self-Efficacy,” “Indifference,” “Anxiety,” and “Social Pressure.” The results indicate that the model's fit is acceptable (X²/df = 2.90; RMSEA = 0.05; CFI = 0.98). The developed scale is considered a psychometrically robust tool for measuring hopelessness toward science courses.

Anahtar Kelimeler

Science education, hopelessness, scale development, validity, reliability

Etik Beyan

This study adhered to all the rules specified in the "Guidelines for Scientific Research and Publication Ethics in Higher Education Institutions." None of the actions listed under the second section of the guidelines, titled "Actions Contrary to Scientific Research and Publication Ethics," were carried out. The study was deemed ethically appropriate with the approval of the university's ethics committee and conducted after obtaining the necessary official permits from the Ministry of National Education. Throughout the research process, full compliance with ethical principles was ensured. Informed consent forms were obtained from the parents of the participating students, and participation was based on voluntariness. Data confidentiality and the personal rights of the participants were meticulously protected at all stages of the research. In this respect, the study was conducted within the framework of both scientific and ethical responsibilities.

Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması

Öz

Günümüzde öğrenciler, özellikle fen bilimleri gibi bilişsel yükü yüksek derslerde, çeşitli akademik baskılar nedeniyle umutsuzluk duyguları yaşayabilmektedir. Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik umutsuzluk düzeylerini belirlemek amacıyla geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri sonucunda dört faktörlü ve 31 maddelik bir yapı elde edilmiştir. Faktörler “Öz Yeterlik”, “İlgisizlik”, “Endişe” ve “Sosyal Baskı” şeklinde adlandırılmıştır. DFA bulguları modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir (X²/sd = 2,90; RMSEA = 0,05; CFI = 0,98). Geliştirilen ölçek, fen bilimleri dersine yönelik umutsuzluğu ölçmede psikometrik açıdan güçlü bir araçtır. Ölçeğin, öğrencilerin duyuşsal durumlarını belirlemede ve uygun müdahale programları geliştirmede kullanılabileceği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Fen bilimleri, umutsuzluk, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Üniversite etik kurulunun onayıyla etik açıdan uygun bulunmuş ve Millî Eğitim Bakanlığı’ndan gerekli resmi izinler alınarak yürütülmüştür. Araştırma sürecinde, etik ilkelere tam uyum sağlanmıştır. Katılımcı öğrencilerin velilerinden bilgilendirilmiş onam formu alınmış, katılım gönüllülük esasına dayandırılmıştır. Verilerin gizliliği ve katılımcıların kişisel hakları, araştırmanın tüm aşamalarında titizlikle korunmuştur. Bu yönüyle çalışma, hem bilimsel hem de etik sorumluluklar çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

Abbey, J. G. (2006). Hopelessness at the end of life: The utility of the hopelessness scale with terminally ill cancer patients. British Journal of Health Psychology, 11, 173-183.
Akalın, Ö. (2006). Okul öncesi öğretmen adaylarının mesleki algıları ile geleceğe yönelik umut düzeylerinin karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Akçöltekin, A. (2016). Türkiye üniversitelerindeki biyoloji öğrencilerinin sosyo-demografik değişkenler bakımından umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(2), 689–702.
Alpar, R. (2025). Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlik-güvenirlik (8. baskı). Detay Yayıncılık.
Aslan, C. (2013). Özel eğitim okullarında çalışan öğretmenlerin umutsuzluk düzeylerinin belirlenmesi. The Journal of Academi Social Science Studies, 6(7), 121-132.
Baş, A. U., & Kabasakal, Z. (2013). Öğretmen adaylarında umutsuzluk ve algılanan sosyal destek. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 19-26.
Baumgartner, H., & Homburg, C. (1996). Applications of structural equation modeling in marketing and consumer research: A review. International Journal of Research in Marketing, 13(2), 139-161. https://doi.org/10.1016/0167-8116(95)00038-0
Beck, A. T., Weissman, A., Lester, D., & Trexler, L. (1974). The measurement of pessimism: The hopelessness scale. Journal of Consulting of Clinical psychology, 12(6), 861-865.
Bell, D. (2000). The end of ideology: on the exhaustion of political ideas in the fifties: With "The resumption of history in the new century". Harvard University Press.
Belsley, D. A., Kuh, E., & Welsch, R. E. (1980). Regression diagnostics: Identifying influential data and sources of collinearity. John Wiley & Sons.

Bentler, P. M. (1980). Multivariate analysis with latent variables: Causal modeling. Annual Review of Psychology, 31(1), 419-456. https://doi.org/10.1146/annurev.ps.31.020180.002223
Bentler, P. M., & Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88(3), 588-606. https://doi.org/10.1037/0033-2909.88.3.588
Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6(149). https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing Structural Equation Models (pp. 136-162). Sage Publishing.
Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (31. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
Can, A. (2023). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. (11. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık. Cattell, R. B. (1966). The scree plot test for the number of factors. Multivariate Behavioral Research, 1, 140-161.
Ceyhan, A. A. (2004). Ortaöğretim alan öğretmenliği tezsiz yüksek lisans programına devam eden öğretmen adaylarının umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 91-101.
Child, D. (2006). The essentials of factor analysis. (3rd. Ed.). Continuum.
Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. S. B. Demir (Çev.). Eğiten Kitap.
Crocker, L., & Algina, J. (2006). Introduction to classical and modern test theory. Holt, Rinehart and Winston.
Cronbach, L. J., Schönemann, P., & McKie, D. (1965). Alpha coefficients for stratified-parallel tests. Educational and Psychological Measurement, 25(2), 291–312. https://doi.org/10.1177/001316446502500201
Çelik, E. (2015). Lise öğrencilerinin umutsuzluk ile duygusal dışavurum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of European Education, 5(1), 1-10.
Çetin, B., Bars, M., & Bars, E. (2015). Matematik umutsuzluk ölçeğinin güvenirlik ve geçerlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(53), 163-172.
Çığ, G. (2023). Üniversite öğrencilerinin umutsuzluk düzeyleri ile akademik başarı, sosyal beceri ve kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Arel Üniversitesi.
Davis L. L. (1992). Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Applied Nursing Research, 5, 194-197.
DeVellis, R. F. (2014). Scale development: Theory and applications (4th Ed.). Sage Publishing. Dilbaz, N., & Seber, G. (1993). Umutsuzluk kavramı: Depresyon ve intiharda önemi. Kriz Dergisi, 1(3), 134-138.
Durak, A., & Palabıyıkoğlu, R. (1994). Beck umutsuzluk ölçeği geçerlilik çalışması. Kriz Dergisi, 2(2), 311-319. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000071
Ehtiyar, R., & Üngüren, E. (2008). Turizm eğitimi alan öğrencilerin umutsuzluk ve kaygı seviyeleriyle eğitime yönelik tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(4), 159-181.
Erhan, G. G. (2005). Zihinsel engelli çocuğu olan annelerin umutsuzluk, karamsarlık, sosyal destek algılarının ve gelecek planlarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
Field, A. (2005). Reliability analysis. In A. Field, (Ed.), Discovering statistics using SPSS. (2nd Ed.). Sage Publishing.
Fildes, R. (1993). Conditioning diagnostics: Collinearity and weak data in regression. The Journal of the Operational Research Society, 44(1), 88. https://www.proquest.com/scholarly-journals/conditioning-diagnostics-collinearity-weak-data/docview/231334392/se-2
Gökalp, M., & Soykan, F. (2020). Akademik umutsuzluk ölçeği: Geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 741-751.
Güneş, T., & Akdağ, F. T. (2017). Lise öğrencilerinin fizik dersine yönelik umutsuzluk düzeyleri. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(2), 499-507. https://doi.org/10.24289/ijsser.270651
Horn, J. L. (1965). A rationale and test for the number of factors in factor analysis. Psychometrica, 30(2), 179-185.
Kılıç, S., Tektaş, N., & Pala, T. (2014). Devlet ve vakıf meslek yüksekokulu öğrencilerinin umutsuzluk düzeylerinin karşılaştırılması ve umutsuzluk düzeylerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 18(2), 169-186.
Kim, M., Shin, K., & Park, S. (2023). Academic helplessness and life satisfaction in korean adolescents: the moderated mediation effects of leisure time physical activity. Healthcare, 11(3), 298. https://doi.org/10.3390/healthcare11030298
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd Ed.). Guilford Press.
Konukbay, D. (2005). Engelli çocuk ebeveynlerinin umutsuzluk düzeyleri ve problem çözme becerileri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gülhane Askeri Tıp Akademisi.
Koyuncu, İ., & Kılıç, A. (2019). The use of exploratory and confirmatory factor analyses: A document analysis. Education and Science, 44(198), 361–388. https://doi.org/10.15390/EB.2019.7665
Kula, Ş. K., & Saraç, T. (2017). Üniversite öğrencilerinin umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi: Ahi Evran Üniversitesi örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 1-16.
Kutlu, Ö., & Özyeter, N. T. (2023). Development of the learned helplessness tendency scale for secondary school students: Validity and reliability studies. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 774–800. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1247438
Locke, E. A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Personnel psychology, 50(3), 801.
Ledesma, D. R., & Mora, P. V. (2007). Determining the number of factors to retain in EFA: An easy-to-use computer program for carrying out paralel analysis. Practica Assessment, Research and Evaluation, 12(2).
Maier, S. F., & Seligman, M. E. P. (2016). Learned helplessness at fifty: Insights from neuroscience. Psychological Review, 123(4), 349–367. https://doi.org/10.1037/rev0000033
Marsh, H. W., Hau, K. T., Artelt, C., Baumert, J., & Peschar, J. L. (2006). OECD's brief self-report measure of educational psychology's most useful affective constructs: Cross-cultural, psychometric comparisons across 25 countries. International Journal of Testing, 6(4), 311-360. https://doi.org/10.1207/s15327574ijt0604_1
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd Ed.). McGraw-Hill.
O’Connor, R. C., Connery, H., & Cheyne, W. M. (2000). Hopelessness: the role of depression, future directed thinking and cognitive vulnerability. Psychology, Health and Medicine, 5(2), 155-162.
Orçan, F. (2018). Exploratory and confirmatory factor analysis: Which one to use first? Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 9(4), 414–421. https://doi.org/10.21031/epod.394323
Özmen, D., Dündar, P. E., Çetinkaya, A. Ç., Taşkın, O., & Özmen, E. (2008). Lise öğrencilerinde umutsuzluk ve umutsuzluk düzeyini etkileyen etkenler. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 9, 8-15.
Pallant, J. (2016). SPSS Survival manual: A step by step guide to data analysis using IBM SPSS (6th Ed.). George Allen & Unwin.
Riegle Crumb, C., Morton, K., Moore, C., Chimonidou, A., Labrake, C., & Kopp, S. (2023). Do inquiring minds have positive attitudes? The science education of preservice elementary teachers. Science Education, 99(5), 819-836. https://doi.org/10.48550/arXiv.2301.04015
Sakız, G. (2017). Perceived teacher affective support in relation to emotional and motivational variables in elementary school science classrooms in Turkey. Research in Science & Technological Education, 35(1), 108–129. https://doi.org/10.1080/02635143.2017.1278683
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
Stevens, J. P. (2009). Applied multivariate statistics for the social sciences (5th Ed.). Routledge.
Şahin, A. (2002). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin umutsuzluk düzeyleri üzerine bir araştırma. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 13(13), 143-157.
Şahin, C. (2009). Eğitim Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin umutsuzluk düzeyleri. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, (27), 271-286.
Şahin, İ., Zoraloğlu, Y. R., & Fırat, N. Ş. (2011). Üniversite öğrencilerinin yaşam amaçları, eğitsel hedefleri üniversite öğreniminden beklentileri ve memnuniyet durumları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 3(3), 429-452.
Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Seçkin Yayıncılık. Tabachnick, B. G., & Fidell, L.S. (2018). Using multivariate statistics (7th Ed.). Pearson.
Taşdemir, C. (2018). Lise öğrencilerinin matematik dersine yönelik umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(65), 195-206. https://doi.org/10.17755/esosder.316163
Torgerson, W. S. (1958). Theory and methods of scaling. Wiley. https://doi.org/10.1002/bs.3830040308
Ünal, A. (2006). İlköğretim öğrencilerinin gelecek ile ilgili umutlarının yapısal eşitlik modelleriyle belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
Ünlüer, E. (2009). 2-6 yaş arası otistik çocuğa sahip annelerin algıladıkları sosyal destek ve umutsuzluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Yenilmez, K. (2010). Ortaöğretim öğrencilerinin matematik dersine yönelik umutsuzluk düzeyleri. Hacettepe Üniversitesi eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 307-317.
Yiğiter, K., & Kuru, M. (2016). Lise son sınıf öğrencilerinin umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi. Eğitim ve Öğretim araştırmaları Dergisi, 5(27), 235-239.
Yorgancı, S., Kolçak, M., Terzioğlu, Ö., & Kartal, Z. (2014). Meslek yüksekokulu öğrencilerinin matematik dersine yönelik umutsuzluk düzeyleri. Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırma Dergisi, 2(1), 1-15.
Zwick, W. R., & Velicer, W. F. (1986). Comparison of five rules for determining the number of components to retain. Psychological bulletin, 99(3), 432.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fen Bilgisi Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Aydın Sellioğ ^*
0000-0002-0939-4769
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

18 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

18 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

29 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 2026

DOI

https://doi.org/10.56423/fbod.1745741

IZ

https://izlik.org/JA24KJ49XD

APA

Sellioğ, A. (2026). Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 14(2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1745741

AMA

1.Sellioğ A. Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması. FBÖD. 2026;14(2026). doi:10.56423/fbod.1745741

Chicago

Sellioğ, Aydın. 2026. “Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14 (2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1745741.

EndNote

Sellioğ A (01 Haziran 2026) Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14 2026

IEEE

[1]A. Sellioğ, “Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması”, FBÖD, c. 14, sy 2026, Haz. 2026, doi: 10.56423/fbod.1745741.

ISNAD

Sellioğ, Aydın. “Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14/2026 (01 Haziran 2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1745741.

JAMA

1.Sellioğ A. Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması. FBÖD. 2026;14. doi:10.56423/fbod.1745741.

MLA

Sellioğ, Aydın. “Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, c. 14, sy 2026, Haziran 2026, doi:10.56423/fbod.1745741.

Vancouver

1.Aydın Sellioğ. Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması. FBÖD. 01 Haziran 2026;14(2026). doi:10.56423/fbod.1745741

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

FEN BİLİMLERİ ÖĞRETİMİ DERGİSİ YAZIM KURALLARI

Dergiye gönderilecek bütün çalışmalar için "Yazarlar İçin Rehber" sayfasında yer alan Makale Şablonu kullanılmalıdır. Çalışmaların makale şablonuna uygun olarak hazırlanması yazar(lar)ın sorumluluğundadır.
Yazarlar yazım sırasında Makale Şablonunda yer alan başlıkları kullanmalıdır. Etkinlik geliştirme çalışmalarında metodoloji, bulgular ve tartışma bölümlerinin nasıl olması gerektiği şablonda sunulmuştur.

Genel Kurallar

FEAD’a başvurusu yapılacak aday makaleler, Publication Manual of the American Psychological Association nın (American Psychological Association, 2020) 7. baskısında tarif edilen APA’ ya uygun olarak hazırlanmalıdır. Makaleler Türkçe yazılmalıdır.
Makalenin içerik ve kapsam açısından dergiye uygun olup olmadığı hususunda "Yazarlar için Rehber" sayfasında verilen bilgilerin dikkate alınması gereklidir.
Yazarlar metinleri "APA 7 Publication Manual" yayın ilkelerine uygun olarak hazırlamalıdır.
Dergiye gönderilecek çalışmalar dergi web sayfasında yer alan “Makale Gönder” sekmesinden sisteme yüklenmelidir.
Makale ile birlikte Etik Kurul Belgesi de gönderilmelidir. 2020 yılı öncesine ait çalışmalar için ise verilerin 2020 öncesinde toplandığına dair kanıtlar ve gerekli izin belgesi makale ile birlikte gönderilmelidir.
Makalelerin sunumunda makale şablonunun kullanılması gerekir. Bu şablonla gönderilmeyen çalışmalar dikkate alınmayarak yazar(lar)a düzeltmeleri için iade edilecektir.
Sisteme yükleme yapılırken ilk başvuru esnasında; Tam metin(isimsiz), Başlık sayfası, Etik Belgesi, Benzerlik raporu ve Telif Hakkı Devir Sözleşme Formu yüklenmelidir.
Kaynaklar kısmındaki referanslar, Tablo (lar) ve Şekil (ler) yazılırken taslak şablonda verilen APA 7 kılavuzu baz alınarak hazırlanmış örnekler dikkatlice incelenerek yazılmalıdır.
Makale gönderim sürecinde kullanılacak formlar aşağıda verilmiştir. İlgili dosyayı üzerine tıklayarak indirebilirsiniz.

Makale Şablonu, Telif Hakkı Devir Formu, Başlık Sayfası, Hakem Önerileri Düzenleme Formu

Yazım Kuralları Kontrolü

Başvuru sürecinde yazarlar makaleyi dergiye göndermeden önce başvurularının dergi yazım kurallarına uygun olduğunu, başvurunun makale şablonuna uygun olarak hazırlandığını ve derginin yayın politikasına uygun olduğunu kontrol etmelidirler. Derginin kabul ettiği yayın grubu dışında olan ve/veya yazım kurallarına uymayan başvurular doğrudan yazarlara iade edilecektir.

Gizlilik Beyanı

Bu dergi sitesindeki isimler ve elektronik posta adresleri bu derginin belirtilen amaçları doğrultusunda kullanılacaktır ve diğer amaçlar veya başka bir bölüm için kullanılmayacaktır.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Araştırma ve Yayın Etiği
Yayın Etiği

Dergiye gönderilecek çalışmaların aynı anda başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmaması gerekir. Bu tür bir durum tespit edildiğinde çalışma yazara iade edilir.
Dergiye gönderilen makaleler öncelikle editör tarafından yazım kurallarına ve dergi makale kabul esaslarına uygunluk ve nitelik açısından ön incelemeden geçirilir. Bu aşamayı geçemeyen çalışmalar yazar(lar)a iade edilir. Ön incelemeyi geçen çalışmalar editör tarafından iThenticate programına yüklenerek taranır. Makul kabul edilebilecek oranlara sahip olmayan çalışmalar yazar(lar)a iade edilir. Kabul edilebilir düzeydeki çalışmalar ise yazar bilgileri silindikten sonra ilgili alan editörüne yönlendirilir. Alan editörü çalışmayı içerik yönünden inceledikten sonra hakemlere gönderilmesi veya iade edilmesi yönünde karar alabilir.

Kongrelerde sunulmuş ve özeti basılmış olan çalışmaların tam metinleri dergiye kabul edilir. Tam metin halinde kongre kitapçığında basılan çalışmalar dergiye kabul edilmez. Bu durumda yazar(lar)ın beyanı esas alınır. Aksine bir durum tespit edilirse değerlendirme sürecinin hangi aşamasında olunduğuna bakılmaksızın çalışma iade edilir. Kongrelerde sunulan ve özet halinde basılan çalışmaların hangi kongrede sunulduğu makalenin ilk sayfasında dipnot olarak belirtilir. Bu tür başvurular da diğer makalelerle aynı değerlendirme sürecinden geçirilerek yayımlanır. Editör, ilgili alan editörü ve/veya hakem(ler) tarafından reddedilen çalışmalar yazar(lar)a iade edilir.

Araştırma Etiği

Dergiye gönderilecek çalışmalarda yazarların ulusal ve uluslararası geçerli “etik kurallara” ve araştırma ve yayın etiğine uygun hareket etmeleri son derece önem taşımaktadır. Dergiye gönderilecek olan ve etik kurul izni alınmasını gerektiren tüm çalışmalar için etik kurul izni (kurul adı, kurul değerlendirme tarihi, etik değerlendirme belgesi sayı numarası) alınması zorunluluğu vardır. Bu bağlamda dergiye gönderilecek olan ve etik kurul izni alınmasını gerektiren tüm çalışmalar için etik kurul izin bilgilerinin yazarlar tarafından eksiksiz şekilde doldurulması gerekmektedir. Etik kurul belgesi olmayan çalışmalar (TR Dizinin izin verdiği durumlar hariç) değerlendirmeye kabul edilmeyecektir.

Dergide yayımlanacak ve etik kurul belgesi alınmasını gerektiren bütün çalışmalar için etik kurul bilgileri makale şablonunda yer alan “Etik ile İlgili Hususlar” başlığı altında verilmelidir. Ayrıca bu başlık altında aşağıdaki bilgilere de yer verilmelidir.

1. Etik Kurul izni gerekliyse, hangi kurumdan, hangi tarihte ve hangi karar ve sayı numarası ile alındığı belirtilmesi, (Etik Kurul Belgesi de sunulmalıdır). Etik kurul izni alınmasını gerektiren çalışmalar şunlardır:

i. Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,

ii. İnsanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,

iii. İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,

iv. Sınıf ortamlarında öğrencilerle yürütülen çalışmalar,

v. Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar.

2. Olgu sunumlarında (vaka analizi) “Aydınlatılmış Onam Formu” alındığının belirtilmesi,

3. Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,

4. Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi,

5. Çalışmada yasal / özel izin alınması gerekli ise nasıl alındığının belirtilmesi (Örneğin Milli Eğitim Müdürlüğü’nden, Bakanlıklardan alınan izinler vb.),

6. Olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmesi,

7. Çalışma insanlar üzerinde yürütülmüş ise çalışmanın uluslararası deklerasyon, kılavuz, vb. uygun gerçekleştirildiğinin belirtilmesi gerekir.

Yasal/Özel İzin Belgesi

Dergiye gönderilen çalışmalarda yasal anlamda veya özel izin gerektiren araştırmalar için gerekli izinlerin alındığı makalede yöntem bölümünde belirtilmelidir. Bu bağlamda;

- Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış Onam Formu”nun alındığının belirtilmesi, çalışmanın veya örneklem grubun yaşının küçüklüğü veya özel durumu nedeniyle velilerden izin alınması gerektiği durumlarda “Veli Onam Formu”nun doldurulması gerekir.

- Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi: Etik Kurul izni (anket ya da ölçek uygulamayı gerektiren, görüşme ve gözlem içeren; doküman, ölçek, resim, fotoğraf, anket vb. gibi başkaları tarafından geliştirilen ve kullanım izni gerektiren çalışmalar, deneysel müdahale gerektiren çalışmalar) için etik kurullardan ya da komisyonlardan gerekli izinlerin alınması ve bunların makale içeriğinde (yöntem bölümünde) belirtilmesi gerekir.

- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi gerekir.

Dergiye gönderilen çalışmalarda “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmalı ve bu husus çalışmada “Etik İle İlgili Hususlar“ başlığı altında ifade edilmelidir. Ayrıca yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemelidir.

Etik kurallara uygunluk beyanı ve bu uygunluğu sağlama yazarların sorumluluğundadır. Dergi yönetimi veya hakemler etik hususlarla ilgili bilgi, belge vb. talep ettiğinde yazarlar bu istekleri karşılamakla yükümlüdür.

Ücret Politikası

Dizinler

Dergi Kurulları

Editör Kurulu

Tuğba YÜKSEL

Okul Dışı Öğrenme, Fizik Eğitimi

Faik Özgür KARATAŞ

Okul Dışı Öğrenme, Fen ve Matematik Alanları Eğitimi, Kimya Eğitimi, Fen Bilgisi Eğitimi, STEM Eğitimi

Ersin KARADEMIR

Eğitim, Informal Öğrenme, Okul Dışı Öğrenme, Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi, Fen ve Matematik Alanları Eğitimi, Fen Bilgisi Eğitimi, STEM Eğitimi, Çevre Eğitimi ve Programlarının Geliştirilmesi, Yükseköğretimde Kalite Güvencesi

Hasan BAKIRCI

İlköğretim

HA

Harika Özge ARSLAN

Eğitim, Biyoloji Eğitimi

SA

Sevil AKAYGÜN

Eğitim

Ebru MAZLUM GÜVEN

Eğitim, Fen Bilgisi Eğitimi

Dergide yayımlanmak üzere gönderilen çalışmaların daha önce hiç bir yerde yayımlanmamış ve aynı anda başka bir dergiye gönderilmemiş olması gerekir. Çalışmaların başka dergilerde daha önce yayımlanmamış olması ve/veya değerlendirme sürecinde olmaması yazar(lar)ın sorumluluğundandır. Bu tür bir husus tespit edildiğinde çalışma yazar(lar)a geri gönderilir.

Dergiye çalışma göndermeyi düşünen araştırmacılar https://dergipark.org.tr/tr/pub/fbod dergi adresinde bulunan “Yazım Kuralları”, "Yazarlar İçin Rehber" ve “Makale Gönder” sayfalarını inceleyerek çalışmalarını internet ortamında gönderebilirler. FBÖD ücretsiz bir dergi olup, dergiye gönderilen çalışmalar için yazarlardan değerlendirme veya basım ücreti talep edilmemektedir. Dergide yayımlanan çalışmaların tamamının tam metinleri ücretsiz erişime açıktır. Dergide yayımlanan makalelerden kaynak gösterilmek suretiyle alıntı yapılabilir.

Dergide yayımlamak üzere çalışmalarınızı bekler, derginin ülkemizde fen bilimleri eğitimi ve öğretiminin gelişmesi, bilim okur-yazarlığının yaygınlaşması ve öğretmenlerin uygulamaya dönük ihtiyaçlarının karşılanması amaçlarına katkı sağlamasını temenni ederiz.

EDİTÖR

Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması

Development of the Hopelessness Scale Toward the Science Course

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Fen Bilimleri Dersine Yönelik Umutsuzluk Düzeyi Ölçeği Geliştirme Çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Ücret Politikası

Dizinler

Atıf Dizinleri

Diğer Dizinler

Dergi Kurulları

Editör Kurulu