Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme

Sevcan Filiz Avcı Daş; Uğur Büyük

doi:10.56423/fbod.1766427

EN TR

Mentor Teacher and Student Experiences in Robotics Competitions: A Study on Skill Acquisition and Career Orientation

Öz

The aim of this study is to examine the multidimensional impacts of educational robotics competitions in Türkiye on middle school students and mentor teachers, alongside the participants' experiences. The study was designed within the qualitative research paradigm and employed a holistic single-case design. The study group consisted of 5 mentor teachers and 5 students selected via maximum variation sampling from public and private schools in Kayseri. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis. The findings revealed that mentor teachers faced significant time pressure and resource scarcity, particularly in public schools. Conversely, students were observed to develop unexpected resilience and crisis management skills while navigating systemic challenges, such as the resource gap and technical malfunctions. Although the competitions strengthen students' STEM career identities, existing inequalities in opportunity limit this potential. Consequently, to ensure the sustainability of robotics competitions, it is recommended to implement temporal and spatial adjustments for teachers and provide equity-based hardware support to disadvantaged schools.

Anahtar Kelimeler

Educational Robotics, STEM Education, 21st-Century Skills, Career Orientation, Qualitative Case Study

Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de düzenlenen eğitsel robotik yarışmalarının, ortaokul öğrencileri ve danışman öğretmenler üzerindeki etkilerini ve katılımcıların deneyimlerini çok boyutlu olarak incelemektir. Araştırma, nitel yaklaşım çerçevesinde bütüncül tek durum deseni ile tasarlanmıştır. Çalışma grubu, Kayseri ilindeki devlet ve özel okullardan maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemiyle belirlenen 5 danışman öğretmen ve 5 öğrenciden oluşmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve tematik analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Bulgular, danışman öğretmenlerin yarışma sürecinde yoğun bir zaman baskısı hissettiğini ve özellikle devlet okullarında kaynak yetersizliği sorunuyla karşılaştığını göstermektedir. Buna karşın öğrencilerin; kaynak uçurumu ve teknik aksaklıklar gibi sistemsel zorluklarla mücadele sürecinde, dayanıklılık ve kriz yönetimi becerilerini geliştirdikleri tespit edilmiştir. Çalışmada, robotik yarışmalarının öğrencilerin STEM kariyer kimliğini güçlendirdiği; ancak fırsat eşitsizliklerinin bu potansiyeli sınırladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, yarışmaların sürdürülebilirliği adına öğretmenlere yönelik zaman ve mekân düzenlemelerinin yapılması, dezavantajlı okullara ise pozitif ayrımcılık ilkesiyle donanım desteği sağlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitsel Robotik, STEM Eğitimi, 21. Yüzyıl Becerileri, Kariyer Yönelimi, Nitel Durum Çalışması

Destekleyen Kurum

Bu çalışma hiçbir kurum veya kuruluş tarafından destek almadan tamamlanmıştır.

Etik Beyan

Araştırma, bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine bağlı kalınarak yürütülmüştür. Çalışmaya başlamadan önce Erciyes Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurulu’ndan 25.01.2023 tarih ve 12 sayılı karar ile gerekli etik kurul onayı alınmıştır.

Teşekkür

Bu çalışmanın yazarları, çalışmaya gönüllülük esasına dayalı olarak katılım sağlayan öğrenciler ve öğretmenlere teşekkür ederler.

Kaynakça

Alacacı, C.,& Erbaş, A. K. (2010). Unpacking the inequality among Turkish schools: Findings from PISA 2006. International Journal of Educational Development, 30(2), 182–192. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2009.03.006
Alimisis, D. (2013). Educational robotics: Open questions and new challenges. Themes in Science and Technology Education, 6(1), 63–71. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1130924.pdf
Atman Uslu, N., Yavuz, G. Ö., & Koçak Usluel, Y. (2022). A systematic review study on educational robotics and robots. Interactive Learning Environments, 30(8), 1496–1514. https://doi.org/10.1080/10494820.2021.2023890
Balka, D. (2011). Standards of mathematical practice and STEM. Math-Science Connector Newsletter, 6–8. School Science and Mathematics Association.
Barak, M.,& Zadok, Y. (2009). Robotics projects and learning concepts in science, technology and problem solving. International Journal of Technology and Design Education, 19(3), 289–307. https://doi.org/10.1007/s10798-007-9043-3
Barker, B. S.,& Ansorge, J. (2007). Robotics as means to increase achievement scores in an informal learning environment. Journal of Research on Technology in Education, 39(3), 229–243. https://doi.org/10.1080/15391523.2007.10782481
Bayón, J. B. (2015). Formación del profesorado con scratch: análisis de la escasa incidencia en el aula. Opción, 31(1), 164-182.
Benitti, F. B. V. (2012). Exploring the educational potential of robotics in schools: A systematic review. Computers & Education, 58(3), 978–988. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2011.10.006
Bjork, R. A. (1994). Memory and metamemory considerations in the training of human beings. In J. Metcalfe & A. Shimamura (Eds.), Metacognition: Knowing about knowing (pp. 185–205). MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/4561.003.0011
Braun, V.,& Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities. NSTA Press.
Catlin, D. (2010, August). Ten principles for educational robots [Paper presentation]. Constructionism 2010 Conference, Paris, France.
Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37–46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
Conner, J. O.,& Strobel, K. (2007). Leadership development: An examination of individual and programmatic growth. Journal of Adolescent Research, 22(3), 275–297. https://doi.org/10.1177/0743558407299698
Dabney, K. P., Tai, R. H., Almarode, J. T., Miller-Friedmann, J. L., Sonnert, G., Sadler, P. M., & Hazari, Z. (2012). Out-of-school time science activities and their association with career interest in STEM. International Journal of Science Education, Part B, 2(1), 63–79. https://doi.org/10.1080/21548455.2011.629455
Dağ, İ. (2015). An overview and comparison of Turkish public schools and private schools. Journal of Education and Training Studies, 3(6), 190–196. https://doi.org/10.11114/jets.v3i6.1005
Dare, E. A., Ring-Whalen, E. A., & Roehrig, G. H. (2019). Creating a continuum of STEM models: Exploring how K–12 science teachers conceptualize STEM education. International Journal of Science Education, 41(12), 1701–1720. https://doi.org/10.1080/09500693.2019.1638531
Darling-Hammond, L. (2010). The flat world and education: How America’s commitment to equity will determine our future. Teachers College Press.
Değirmenci, S. (2020). STEM eğitimi almış öğretmenlerin STEM öz-yeterliklerinin ve uygulamalarındaki sorunların incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Ekici, S.,& Yılmaz, B. (2013). FATİH Projesi üzerine bir değerlendirme. Türk Kütüphaneciliği, 27(2), 317–339.
English, L. D. (2016). STEM education K-12: Perspectives on integration. International Journal of STEM Education, 3, Article 3. https://doi.org/10.1186/s40594-016-0036-1
Honey, M., Pearson, G., & Schweingruber, H. (Eds.). (2014). STEM integration in K-12 education: Status, prospects, and an agenda for research. National Academies Press. https://doi.org/10.17226/18612
Kapur, M. (2008). Productive failure. Cognition and Instruction, 26(3), 379–424. https://doi.org/10.1080/07370000802212669
Kelley, T. R.,& Knowles, J. G. (2016). A conceptual framework for integrated STEM education. International Journal of STEM Education, 3, Article 11. https://doi.org/10.1186/s40594-016-0046-z
Kennedy, T. J.,& Odell, M. R. L. (2014). Engaging students in STEM education. Science Education International, 25(3), 246–258.
Lave, J.,& Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511815355
Lincoln, Y. S.,& Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.
Merriam, S. B. (1998). Qualitative research and case study applications in education. Jossey-Bass.
Miles, M. B.,& Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). SAGE Publications.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli. https://tym.meb.gov.tr/
Mishra, P.,& Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x
National Research Council. (2011). Successful K-12 STEM education: Identifying effective approaches in science, technology, engineering, and mathematics. The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/13158
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2021). Positive, high-achieving students? What schools and teachers can do (TALIS). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/3b9551db-en
Ouyang, F.,& Xu, W. (2024). The effects of educational robotics in STEM education: A multilevel meta-analysis. International Journal of STEM Education, 11, Article 7. https://doi.org/10.1186/s40594-024-00469-4
Papert, S. (1980). Mindstorms: Children, computers, and powerful ideas. Basic Books.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). SAGE Publications.
Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children (M. Cook, Trans.). International Universities Press. (Orijinal eser basım tarihi 1936).
Schwab, K. (2017). The fourth industrial revolution. Portfolio Penguin.
Stake, R. E. (1995). The art of case study research. SAGE Publications.
Sulku, S. N.,& Abdioğlu, Z. (2015). Public and private school distinction, regional development differences, and other factors influencing the success of primary school students in Turkey. Educational Sciences: Theory & Practice, 15(2), 419–431. https://doi.org/10.12738/estp.2015.2.2386
Ulum, H.,& Küçükaydın, M. A. (2024). Understanding Turkish students’ STEM career aspirations, STEM hopes and goals, parental perception, and cultural capital: A path analysis. STEM Education, 4(4), 364–380. https://doi.org/10.3934/steme.2024021
UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https://doi.org/10.54675/ASRB4722
Vasquez, J. A., Sneider, C., & Comer, M. (2013). STEM lesson essentials, grades 3-8: Integrating science, technology, engineering, and mathematics. Heinemann.
Verma, G., Puvirajah, A., & Webb, H. (2015). Enacting acts of authentication in a robotics competition: An interpretivist study. Journal of Research in Science Teaching, 52(3), 368–395. https://doi.org/10.1002/tea.21195
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
World Economic Forum. (2020). The future of jobs report 2020. https://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_2020.pdf
Yağar, F. (2023). Nitel araştırmalarda örneklem büyüklüğünün belirlenmesi: Veri doygunluğu. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 138–152. https://doi.org/10.38122/ased.1030365
Yıldırım, A.,& Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, B.,& Selvi, M. (2017). STEM uygulamaları ve tam öğrenmenin etkileri üzerine deneysel bir çalışma. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 13(2), 183–210. https://doi.org/10.17244/eku.310143
Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods (5th ed.). SAGE Publications.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fen Bilgisi Eğitimi, STEM Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sevcan Filiz Avcı Daş ^*
0000-0001-5313-1563
Türkiye

Uğur Büyük
0000-0002-6830-8349
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

19 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

16 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

20 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 2026

DOI

https://doi.org/10.56423/fbod.1766427

IZ

https://izlik.org/JA58CZ87BH

APA

Avcı Daş, S. F., & Büyük, U. (2026). Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 14(2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1766427

AMA

1.Avcı Daş SF, Büyük U. Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme. FBÖD. 2026;14(2026). doi:10.56423/fbod.1766427

Chicago

Avcı Daş, Sevcan Filiz, ve Uğur Büyük. 2026. “Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14 (2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1766427.

EndNote

Avcı Daş SF, Büyük U (01 Mayıs 2026) Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14 2026

IEEE

[1]S. F. Avcı Daş ve U. Büyük, “Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme”, FBÖD, c. 14, sy 2026, May. 2026, doi: 10.56423/fbod.1766427.

ISNAD

Avcı Daş, Sevcan Filiz - Büyük, Uğur. “Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14/2026 (01 Mayıs 2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1766427.

JAMA

1.Avcı Daş SF, Büyük U. Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme. FBÖD. 2026;14. doi:10.56423/fbod.1766427.

MLA

Avcı Daş, Sevcan Filiz, ve Uğur Büyük. “Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, c. 14, sy 2026, Mayıs 2026, doi:10.56423/fbod.1766427.

Vancouver

1.Sevcan Filiz Avcı Daş, Uğur Büyük. Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme. FBÖD. 01 Mayıs 2026;14(2026). doi:10.56423/fbod.1766427

Dergide yayımlanmak üzere gönderilen çalışmaların daha önce hiç bir yerde yayımlanmamış ve aynı anda başka bir dergiye gönderilmemiş olması gerekir. Çalışmaların başka dergilerde daha önce yayımlanmamış olması ve/veya değerlendirme sürecinde olmaması yazar(lar)ın sorumluluğundandır. Bu tür bir husus tespit edildiğinde çalışma yazar(lar)a geri gönderilir.

Dergiye çalışma göndermeyi düşünen araştırmacılar https://dergipark.org.tr/tr/pub/fbod dergi adresinde bulunan “Yazım Kuralları”, "Yazarlar İçin Rehber" ve “Makale Gönder” sayfalarını inceleyerek çalışmalarını internet ortamında gönderebilirler. FBÖD ücretsiz bir dergi olup, dergiye gönderilen çalışmalar için yazarlardan değerlendirme veya basım ücreti talep edilmemektedir. Dergide yayımlanan çalışmaların tamamının tam metinleri ücretsiz erişime açıktır. Dergide yayımlanan makalelerden kaynak gösterilmek suretiyle alıntı yapılabilir.

Dergide yayımlamak üzere çalışmalarınızı bekler, derginin ülkemizde fen bilimleri eğitimi ve öğretiminin gelişmesi, bilim okur-yazarlığının yaygınlaşması ve öğretmenlerin uygulamaya dönük ihtiyaçlarının karşılanması amaçlarına katkı sağlamasını temenni ederiz.

EDİTÖR

Mentor Teacher and Student Experiences in Robotics Competitions: A Study on Skill Acquisition and Career Orientation

Öz

Anahtar Kelimeler

Robotik Yarışmalarında Danışman Öğretmen ve Öğrenci Deneyimleri: Beceri Kazanımı ve Mesleki Yönelim Üzerine Bir İnceleme

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster