Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinde Girişimcilik Ve Beyin Baskınlığı: Kişisel Değişkenler Açısından Bir İnceleme

Öz

Girişimcilik eğilimi ve bilişsel fonksiyonların analizi, geleceğin iş dünyasını biçimlendirecek gençlerin kariyer planlamalarında ve istihdam yaratma süreçlerinde stratejik bir önem taşımaktadır. Bu çalışma, meslek yüksekokulu öğrencilerinin girişimcilik alt boyutları (fırsatları değerlendirme, yenilik yapma, bağımsız olma, dışa açıklık ve risk alma) ile sağ ve sol beyin baskınlık düzeylerini çeşitli demografik ve kişisel değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel araştırma modellerinden ilişkisel tarama deseninin benimsendiği araştırmanın çalışma grubunu, Bursa Uludağ Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulunda farklı programlarda öğrenim gören 522 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Üniversite Öğrencileri Girişimcilik Ölçeği" ile "Hermann Beyin Baskınlık Analizi Formu" kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; cinsiyet değişkeni açısından girişimcilik eğiliminin alt boyutlarında anlamlı bir farklılık tespit edilmezken, kadın öğrencilerin hem sağ hem de sol beyin baskınlığı puan ortalamalarının erkek öğrencilere kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir. Girişimcilik eğitimi alan, kendisini girişimci bir kişiliğe sahip olarak değerlendiren ve gelecekte kendi işini kurmayı hedefleyen öğrencilerin girişimcilik alt boyutları ile beyin baskınlığı puanlarının belirgin biçimde yüksek olduğu saptanmıştır. Geçmişte girişimcilik deneyimi bulunan katılımcıların ise fırsatları değerlendirme, yenilik yapma, bağımsız olma, dışa açıklık ve sağ beyin baskınlığı düzeyleri anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin kariyer hedefleri girişimciliğin tüm alt boyutlarında farklılaşmaya yol açarken, beyin baskınlıkları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki göstermemiştir. Elde edilen sonuçlar, gençlerin girişimcilik potansiyellerinin geliştirilmesinde zihinsel baskınlık alanlarının dikkate alınmasının önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• girişimcilik
• girişimcilik eğilimleri
• girişimcilik alt boyutları
• beyin baskınlık analizi
• beyin baskınlık düzeyleri

Entrepreneurship And Right-Brain Dominance Among Vocational College Students: An Analysis From The Perspective Of Personal Variables

Öz

The analysis of entrepreneurial tendencies and cognitive functions holds strategic importance in the career planning and employment creation processes of young individuals who will shape the future business world. This study aims to examine vocational college students' sub-dimensions of entrepreneurship (evaluating opportunities, innovating, being independent, outward openness, and risk-taking) and their right and left brain dominance levels in terms of various demographic and personal variables. Adopting the relational survey design, a quantitative research method, the study group consists of 522 students enrolled in various programs at Bursa Uludağ University Vocational collegeof Technical Sciences. The "University Students Entrepreneurship Scale" and the "Herrmann Brain Dominance Instrument" were utilized as data collection tools. According to the research findings, while no significant difference was detected in the sub-dimensions of entrepreneurial tendency regarding the gender variable, the right and left brain dominance mean scores of female students were found to be significantly higher than those of male students. It was determined that students who received entrepreneurship education, perceived themselves as having an entrepreneurial personality, and aimed to establish their own business in the future had significantly higher scores in both entrepreneurship sub-dimensions and brain dominance levels. Participants with prior entrepreneurial experience were found to have significantly higher levels of evaluating opportunities, innovating, being independent, outward openness, and right brain dominance. Furthermore, while students' career goals caused significant differentiation across all sub-dimensions of entrepreneurship, they showed no statistically significant effect on brain dominance. The results highlight the importance of considering mental dominance areas in fostering the entrepreneurial potential of youth.

Anahtar Kelimeler

• entrepreneurship
• entrepreneurial tendencies
• sub-dimensions of entrepreneurship
• brain dominance analysis
• brain dominance profiles

Kaynakça

1. Ağca, V. ve Kurt, M. (2007). İç Girişimcilik ve Temel Belirleyicileri: Kavramsal Bir Çerçeve, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2007(29), 83-112.
2. Bandura, A. (1982). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
3. Bozkurt, Ö. Ç., Kalkan, A., Koyuncu, O. ve Alparslan, A. M. (2012). Türkiye’de Girişimciliğin Gelişimi: Girişimciler Üzerinde Nitel Bir Araştırma. Journal of Süleyman Demirel University Institute of Social Sciences, 1(15),1-27.
4. Busenitz, L.W. ve Barney, J.B. (1997), “Differences between entrepreneurs and managers in large organizations: biases and heuristics in strategic decision-making”, Journal of Business Venturing, 12(1), 9-30.
5. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Atıf İndeksi, 1-360.
6. Cansız, E. (2007). Üniversite öğrencilerinin girişimcilik özelliklerinin belirlenmesi: süleyman demirel üniversitesi öğrencileri üzerine bir çalışma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
7. Chen C.H., Nakayama M., Nevo E., Fetics B.J., Maughan W.L. ve Kass D.A. (1998). Coupled systolic-ventricular and vascular stiffening with age: implications for pressure regulation and cardiac reserve in the elderly. J Am Coll Cardiol. 32,1221–1227.
8. Costa, P. T., ve McCrae, R. R. (1992). Normal personality assessment in clinical practice: The NEO Personality Inventory. Psychological Assessment, 4(1), 5–13. https://doi.org/10.1037/1040-3590.4.1.5

9. Demirel, E. T. (2003). Girişimcilik kültürü. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İnönü Üniversitesi, Malatya.
10. Demirel, E. T., ve Tikici, M. (2010). Üniversite öğrencilerinin girişimcilik özelliklerinin beyin baskınlık analizi ile değerlendirilmesi: İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme bölümü örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(32), 221-253.
11. Duran, C., Büber, H., Eren ve Gümüştekin, G. (2013). Girişimcilik hislerine eğitimin katkısı: Kütahya Meslek Yüksekokulu Makine programı örneği. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 8(2), 33-56.
12. Ezentaş, R., & Bozyokuş, H. (2023). Tasarım Bölümü Öğrencilerinin Girişimcilik Eğilimleri ile Beyin Baskınlığı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Uluslararası İnsan Ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 8(E.Ş. Özel Sayısı), 127-143. https://izlik.org/JA25RM72YH
13. Fayolle, A., Gailly, B. ve Lassas-Clerc, N. (2006). assessing the impact of entrepreneurship education programmes: A new methodology. Journal of European Industrial Training, 30(9), 701–720. https://doi.org/10.1108/03090590610715022
14. Foster Deffenbaugh, L. A. (1996). Brain research and its ımplications for educational practice, [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Brigham Young University, Hawaii.
15. Gülpınar, M. A., (2005). Beyin zihin temelli öğrenme ilkeleri ve eğitimde yapılandırmacı modeller, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(2), 272-306.
16. Hermann, N. (1996). The whole brain business book. Newyork:McGraw-Hill.
17. Herrmann-Nehdi, A. (2002). Training with the brain ın mind: The application of brain dominance technology to teaching and learning. Session Number 509.
18. Hisrich, R. D., Peters, M. P. ve Shepherd, D. A. (2005). Entrepreneurship (6th ed.). McGraw-Hill/Irwin.
19. Kalaycı, N. (2009). Yükseköğretim kurumlarında akademisyenlerin öğretim performansını değerlendirme sürecinde kullanılan yöntemler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 15(60), 605–636. https://izlik.org/JA72UK92JE
20. Karadeniz, E. ve Özcam, A. (2010). The determinants of the growth expectations of theearly-stage entrepreneurs (TEA) using the ordinal logistic model (OLM): The case ofTurkey. Economic and Business Review, 12(1), 61–84. https://doi.org/10.15458/2335-4216.1242
21. Keleş, E. ve Çepni, S. (2006). Beyin ve öğrenme. Türk Fen Eğitim Dergisi, 3(2), 66-82.
22. Korkmaz, S. (1999). Üniversite Gençliğinin Girişimcilik Gücü ve Mesleki Tercihlerini İçeren Karşılaştırmalı Bir Araştırma, Amme İdaresi Dergisi, 32(3)
23. Korkmaz, S. (2000). Girişimcilik ve üniversite öğrencilerinin girişimcilik özelliklerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 163-179. https://izlik.org/JA53WT97FE
24. Kuratko, D.F. (2005), The emergence of entrepreneurship education: development, trends, and challenges, Entrepreneurship: Theory and Practice, 29(5), 577-598. https://doi.org/10.1111/j.1540-6520.2005.00099.
25. Kurt, M., Ağca V., ve Erdoğan S. (2006). Afyonkarahisar ili girişimcilik performansının coğrafi bilgi sistemleri ile analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 97-114. https://izlik.org/JA46EL93NE
26. Lumsdaine, M. ve E. Lumsdaine. (1995), Thinking preferences of engineering students: Implications for curriculum restructuring. Journal of Engineering Education 84 (2): 193–204. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.1995.tb00166.x
27. Lumpkin, G. T. ve Dess, G. G. (1996). Clarifying the entrepreneurial orientation construct and linking it to performance. Academy of Management Review, 21(1), 135–172. https://doi.org/10.5465/amr.1996.9602161568
28. Maes, J., Leroy, H. ve Sels, L. (2014). Gender differences in entrepreneurial intentions: A TPB multi-group analysis at factor and indicator level. European Management Journal, 32(5), 784–794. https://doi.org/10.1016/j.emj.2014.01.001
29. Minniti, M. ve Bygrave, W. (2001). A dynamic model of entrepreneurial learning. Entrepreneurship Theory and Practice, 25(3), 5–16. https://doi.org/10.1177/104225870102500301
30. Mueller, S. L. ve Thomas, A. S. (2001). Culture and entrepreneurial potential: A nine country study of locus of control and innovativeness. Journal of Business Venturing, 16(1), 51-75. https://doi.org/10.1016/S0883-9026(99)00039-7
31. Özden, Y. (2003). Öğrenme ve öğretme. Pegem Akademi.
32. Ries, E. (2014). Yalın Yeni Girişim. (çev. Ece Elgin), Özyeğin Üniversitesi Yayınları
33. San, İ. (2001). Beyin, devinim, tümel öğrenme, X. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bildiriler Kitabı, II. Cilt, 1166-1177, Bolu.
34. Shane S. ve Venkataraman S. (2000) The promise of entrepreneurship as a field of research. Acad Manage Rev 25(1), 217–226. https://doi.org/10.5465/amr.2000.2791611
35. Shane S, Locke E.A. ve Collins C.J. (2003). Entrepreneurial motivation. Hum. Resour. Manag. Rev. 13(2):257–79 https://doi.org/10.1016/S1053-4822(03)00017-2
36. Sitkin, S. B. ve Weingart, L. R. (1995). Determinants of risky decision-making behavior: A test of the mediating role of risk perceptions and propensity. Academy of Management Journal, 38(6), 1573–1592. https://doi.org/10.5465/256844
37. Sylwester R. (2007). The adolescent brain: Reaching for autonomy. Corwin Press.
38. Şahin Tezcan, N., Karakaş, A., Kıngır, S. ve Yılmazer, A. (2019). Sakarya Üniversitesi Öğrencilerinin Girişimcilik Eğilimleri Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 3(1), 50-68. https://doi.org/10.46452/baksoder.554430
39. Tikici, M. ve Aksoy, A. (2009). Girişimcilik ve Küçük İşletmeler. Nobel Yayın Dağıtım.
40. Yılmaz, E. ve Sünbül, A. M. (2009). Üniversite öğrencilerine yönelik girişimcilik ölçeğinin geliştirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 195-203. https://izlik.org/JA63GU95JL
41. Wang C.K. ve Wong P.K. (2004) Entrepreneurial interest of university students in Singapore. Technovation. 24(2),163–172. https://doi.org/10.1016/S0166-4972(02)00016-0
42. Weiss, R. P. ( 2000). The wave of the brain, Training & Development, 21-24.
43. Wortock, J.M. (2002). Brain Based Learning Principles Applied to the Teaching of Basic Cardiac Code to Associate Degree Nursing Students Using the Human Patient Simulator, [Yayınlanmış Doktora Tezi], University of Sout Florida, USA.
44. Zhao H., Hills G.E. ve Seibert S.E. (2005) The mediating role of self-efficacy in the development of entrepreneurial intentions. J Appl Psychol. https://doi.org/10.1037/0021-9010.90.6.1265