Derleme

Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri

Cilt: 60 Sayı: 1 28 Haziran 2019
PDF İndir
EN TR

Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri

Öz

Önemli bir dış parazit olan pirenin morfolojisi ve biyolojisinin yanı sıra küçükbaş hayvan yetiştiriciliğindeki önemi ve mücadele yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir. Pire konusunda yapılmış araştırma makaleleri, derleme ve bildiriler çalışmanın esasını oluşturmaktadır. Kuş ve memelilerden kan emerek beslenen pireler, yaklaşık 1.5-4 mm uzunluğunda, kanatsız küçük eklembacaklılardandır. Yaklaşık 60 milyon yıllık bir geçmişi olan ve tarih öncesi memelilerde bile bulunan pireler, dünyanın birçok bölgesinde yaşayan kuşlarda bile görülmüştür. Günümüze kadar yaklaşık 2700 pire türü ve alt türü tanımlanmıştır. Bilinen pire türlerinin % 94'ü memelilerde, geriye kalanın % 6'sı da kuşlarda bulunmaktadır. Erginleri 1 yıl kadar yaşar. Pirelerde ortalama sıçrama mesafesi, türlere bağlı olarak da değişim gösterip kanatlı pirelerinde (Ceratophyllus styx) en yüksek değere ulaşmaktadır. Sıçrama davranışının esasını, pirelerin arka ayaklarında olup lastik benzeri bir protein (resilin) yapılmış olan zarımsı bir yapı oluşturmaktadır. Pireler, alerjik egzama ve kansızlık gibi ısırmadan kaynaklanan bazı deri hastalıklarından dolayı gerek işletme sahibini gerekse hayvanları oldukça rahatsız eder. C. Felis felis bulunan dişi pirelerin, günde 13.6 μl (0.0136 ml) kan emebilme özelliği vardır. Bu miktar, pire canlı ağırlığının yaklaşık 15 katıkadardır. Pireler, bazı zoonoz hastalıkları taşıma özelliğine de sahiptirler. Bu dış parazitler, tarihte de veba hastalığının (Kara Ölüm) yayılmasında önemli bir rol oynamışlardır. Sonuç olarak özellikle küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde ergin pirelerle etkin bir mücadele doğru zamanda ve doğru yöntemlerle yapılmalıdır. Bu amaçla pire mücadelesinde en etkili yaklaşım, birden fazla yöntemin birlikte kullanımı olan “Entegre Mücadele Yöntemi” olup bu yöntemin uzman kişiler tarafından işletmelerde mutlaka uygulanması sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

koyun-keçi işletmeleri,pireyle taşınan hastalıklar,mücadele yöntemleri,Pire,mücadele yöntemleri

Kaynakça

  1. Adjemian J., Parks S., McElroy K., Campbell J., Eremeeva M.E., Nicholson W.L., McQuiston J., Jeffery J. 2008. Murine typhus in Austin, Texas, USA. Emerg Infect Dis, 16, 412-417.
  2. Araujo F.R., Silva M.P., Lopes A.A., Ribeiro O.C., Pires P.P., Carvalho C.M., Balbuena C.B., Villas A.A., Ramos J.K. 1998. Severe cat flea infestation of dairy calves in Brazil. Vet Parasitol, 80, 83-86.
  3. Azarm, A., Dalimi, A., Mohebali, M., Mohammadiha, A., Zarei, Z. 2016. Morphological and molecular characterization of Ctenocephalides spp isolated from dogs in north of Iran. Journal of Entomology and Zoology Studies. 4(4): 713-717.
  4. Bennet-Clark HC, Lucey EC. 1967. The jump of the flea: a study of the energetics and a model of the mechanism. J Exp Biol. Aug;47(1):59-67.
  5. Berlinguer, G. 1964. Aphaniptera d'Italia: studio monografico. Il Pensiero Scientifico Editore, Roma, 3 18.
  6. Berriatua, E., French, N.P., Wall, R., Morgan, K.L. 1999. Within-flock transmission of sheep scab in naive sheep housed with single infested sheep. Veterinary Parasitology. 83(3-4):277-289.
  7. Bitam L., Dittmar K., Parola P., Whiting M.F., Raoult D. 2010. Fleas and flea-borne diseases international. J Infect Dis, 14, e667-e676.
  8. Blagburn B.L., Dryden M.W. 2009. Biology, treatment and control of flea and tick infestations. Vet Clin N Am, 39 (6), 1173-1200.
  9. Brianti E., Gaglio G., Napoli E., Giannetto S., Dantas-Torres F., Bain O. & Otranto D. 2012 New insights into the ecology and biology of Acanthocheilonema reconditum (Grassi, 1889) causing canine subcutaneous filariosis. Parasitol, 6, 530-536.
  10. Burgu, A., Tınar R, Doğanay A, Toparlak M, 1985. Ankara’da Sokak Kedilerinin Ekto ve Endo Parazitleri Üzerine Bir Araştırma. A. Ü. Vet Fak Derg, 32(2): 288-300.

Kaynak Göster

APA
Kandemir, Ç., Taşkın, T., Koşum, N., & Ün, C. (2019). Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri. Journal of Animal Production, 60(1), 75-88. https://doi.org/10.29185/hayuretim.511108
AMA
1.Kandemir Ç, Taşkın T, Koşum N, Ün C. Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri. Journal of Animal Production. 2019;60(1):75-88. doi:10.29185/hayuretim.511108
Chicago
Kandemir, Çağrı, Turğay Taşkın, Nedim Koşum, ve Cemal Ün. 2019. “Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri”. Journal of Animal Production 60 (1): 75-88. https://doi.org/10.29185/hayuretim.511108.
EndNote
Kandemir Ç, Taşkın T, Koşum N, Ün C (01 Haziran 2019) Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri. Journal of Animal Production 60 1 75–88.
IEEE
[1]Ç. Kandemir, T. Taşkın, N. Koşum, ve C. Ün, “Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri”, Journal of Animal Production, c. 60, sy 1, ss. 75–88, Haz. 2019, doi: 10.29185/hayuretim.511108.
ISNAD
Kandemir, Çağrı - Taşkın, Turğay - Koşum, Nedim - Ün, Cemal. “Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri”. Journal of Animal Production 60/1 (01 Haziran 2019): 75-88. https://doi.org/10.29185/hayuretim.511108.
JAMA
1.Kandemir Ç, Taşkın T, Koşum N, Ün C. Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri. Journal of Animal Production. 2019;60:75–88.
MLA
Kandemir, Çağrı, vd. “Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri”. Journal of Animal Production, c. 60, sy 1, Haziran 2019, ss. 75-88, doi:10.29185/hayuretim.511108.
Vancouver
1.Çağrı Kandemir, Turğay Taşkın, Nedim Koşum, Cemal Ün. Keçi ve Koyun Yetiştiriciliğinde Pirenin Önemi ve Mücadele Şekilleri. Journal of Animal Production. 01 Haziran 2019;60(1):75-88. doi:10.29185/hayuretim.511108