Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkelerinde Vatandaşlık Edinme Sürecinde İzlenen Dil Politikası

Öz

Küreselleşme süreciyle birlikte millî sınırları aşarak dünyaya yayılan diller, farklı kültürlerden bireyler arasındaki iletişim ve etkileşimi artırmıştır. Bununla birlikte, izlenen dil politikalarına bağlı olarak bu süreç ulusların kültürel yapılarında dönüşümlere yol açabilmekte ve bazı durumlarda millî değerlerin zayıflamasına neden olabilmektedir. Dil, tarihsel olarak toplulukların kimliğini şekillendiren ve onları birbirinden ayıran temel bir unsur olmuştur. Son yıllarda küreselleşme, iç savaşlar, ekonomik belirsizlikler ve yoksulluk gibi nedenlerle göç hareketleri hız kazanmış; farklı dil ve kültürlere sahip bireylerin bir arada yaşaması zorunlu hâle gelmiştir. Devletler, ulusal bütünlüğü koruma amacıyla vatandaşlık ediniminde belirli dil yeterlilikleri ve politikaları uygulamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye ile Avrupa Birliği üyesi olan Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya ve Polonya’da vatandaşlık edinme sürecinde uygulanan dil politikalarını dil yeterliliği, muafiyeti, seviyesi ve dil yeterliliğinin kanıtlanması bağlamında karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Araştırma nitel yöntemde yürütülmüş; Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya ve Polonya ile Türkiye’de uygulanan dil politikalarına yönelik veriler doküman incelemesi yoluyla elde edilmiş, elde edilen veriler betimsel analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, Türkiye hariç Avrupa Birliği üyesi ülkelerde vatandaşlık edinme sürecinde ülke dilini belirli bir yeterlik düzeyinde bilme şartının bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Vatandaşlık
• Dil Politikası
• Göç
• Toplumsal Uyum

Language Policies in the Process of Acquiring Citizenship in Türkiye and European Union Countries

Öz

With globalization, languages that transcend national borders have increased communication and interaction among individuals from diverse cultural backgrounds. However, depending on adopted language policies, this process may also lead to transformations in the cultural structures of nations and, in some cases, to the weakening of national values. Historically, language has been a fundamental element shaping community identity and distinguishing societies from one another. In recent years, migration movements have intensified due to globalization, internal conflicts, economic uncertainty, and poverty, making coexistence of individuals with different linguistic and cultural backgrounds inevitable. The aim of this study is to comparatively evaluate the language policies implemented in the citizenship acquisition processes in Türkiye and the European Union member states of Germany, France, the Netherlands, Italy, and Poland in terms of language proficiency, exemption, proficiency level, and the proof of language competence. The study employed a qualitative research design. Data on language policies in Germany, France, the Netherlands, Italy, Poland, and Türkiye were collected through document analysis and evaluated using descriptive analysis. One of the key findings indicates that, unlike Türkiye, EU member states generally require demonstrable proficiency in the official language at a specified level for citizenship acquisition.

Anahtar Kelimeler

• Citizenship
• Language Policy
• Migration
• Social Cohesion

Kaynakça

1. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, Resmî Gazete Tarihi: 12.06.2009 Resmî Gazete Sayısı: 27256 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5901&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 sayfasından erişilmiştir.
2. Anderson, B. (2020). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. In The new social theory reader (pp. 282-288). Routledge.
3. Appadurai, A. (1996). Modernity at large: Cultural dimensions of globalization. (Vol. 1). University of Minnesota Press.
4. Bauböck, R. (2003). Towards a political theory of migrant transnationalism. International Migration Review, 37(3), 700–723.
5. Bromham, L., Dinnage, R., Skirgård, H., Ritchie, A., Cardillo, M., Meakins, F., Greenhill, S., & Hua, X. (2022). Global predictors of language endangerment and the future of linguistic diversity. Nature Ecology & Evolution, 6(2), 163–173.
6. Castles, S. (2007). Twenty-first-century migration as a challenge to sociology. Journal of Ethnic and Migration Studies, 33(3), 351–371.
7. Chidester, D. S. (2003). Global citizenship, cultural citizenship and world religions in religion education. In R. Jackson (Ed.), International perspectives on citizenship, education and religious diversity (pp. 28–50). Routledge.
8. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.

9. Extra, G., Spotti, M., & Van Avermaet, P. (Eds.). (2009). Language testing, migration and citizenship: Cross-national perspectives on integration regimes. Continuum International Publishing Group.
10. Federal Ministry of the Interior and Community. (2024, June 27). New law on nationality takes effect. Federal Ministry of the Interior and Community. https://www.bmi.bund.de/SharedDocs/kurzmeldungen/EN/2024/06/mod-staatsangehoerigkeitsrecht.html
11. Gellner, E. (1983). Nations and nationalism. Cornell University Press.
12. Goodman, S. W. (2014). Immigration and membership politics in Western Europe. Cambridge University Press.
13. Heater, D. (2004). A brief history of citizenship. NYU Press.
14. Hobsbawm, E. J. (1990). Nations and nationalism since 1780: Programme, myth, reality. Cambridge University Press.
15. IND. (2025). Becoming a Dutch national through naturalisation. Retrieved March 26, 2024, from https://ind.nl/en/dutch-citizenship/becoming-a-dutch-national-through-naturalisation#requirements
16. Koschaker, P., & Ayiter, K. (1993). Modern özel hukuka giriş olarak Roma özel hukukunun ana hatları. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Yayınları, İzmir.
17. Kostakopoulou, T. (2008). The future governance of citizenship. Cambridge University Press.
18. Lister, M., & Pia, E. (2008). Citizenship in contemporary Europe. Edinburgh University Press.
19. Marshall, T. H. (1950). Citizenship and social class. Cambridge University Press.
20. Marshall, T. H., & Bottomore, T. (1992). Citizenship and social class. Pluto Press.
21. McCarty, T. L., & May, S. (Eds.). (2017). Language policy and political issues in education. New York: Springer.
22. Nettle, D., & Romaine, S. (2000). Vanishing voices: The extinction of the world's languages. Oxford University Press.
23. O'Byrne, D. J. (2004). The dimensions of global citizenship: Political identity beyond the nation-state. Routledge.
24. Orhan, S. (2017). Dil politikaları ve dil hakları üzerine teorik çerçeve. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(2), 331–362.
25. Phillipson, R. (1992). Linguistic imperialism. Oxford University Press.
26. Poland Government. (n.d.). Apply to be recognised as a Polish citizen. Retrieved March 26, 2024, from https://www.gov.pl/web/mswia-en/apply-to-be-recognised-as-a-polish-citizen
27. Polat, H. (2010). Anayasal vatandaşlık. (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
28. Republic of Poland, Office for Foreigners. (n.d.). Citizenship and residence procedures. https://www.gov.pl/web/udsc
29. Republic of Poland. (2012). Polish Citizenship Act (Ustawa o obywatelstwie polskim). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20120000161
30. République Française. (n.d.). Code civil, Article 21–24. Légifrance. https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000006425293
31. Skutnabb-Kangas, T. (2013). Linguistic genocide in education—or worldwide diversity and human rights? Routledge.
32. Smith, A. D. (1991). National identity. Penguin Books.
33. Soysal, Y. N. (1994). Limits of citizenship: Migrants and postnational membership in Europe. University of Chicago Press.
34. Spolsky, B. (2004). Language policy. Cambridge University Press.
35. Tollefson, J. W., & Pérez-Milans, M. (Eds.). (2018). The Oxford handbook of language policy and planning. Oxford University Press.
36. Van Oers, R. (2014). Deserving citizenship: Citizenship tests in Germany, the Netherlands and the United Kingdom. Brill.
37. Wallerstein, I. (2009). Liberalizmden sonra (E. Öz, Çev.). Metis Yayınları.
38. Wright, S. (2016). Language policy and language planning: From nationalism to globalisation. Springer.
39. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
40. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). SAGE Publications.