Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi Yayın Politikası (Yayın Etik İlkeleri)
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, evrensel yayın kurallarına uygun şekilde yayın yapmayı ilke olarak edinmiştir.
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi hakemli bir dergidir. Bilimsel kurallar çerçevesinde hazırlanan çalışmalarda yayın sürecinin tüm bileşenlerinin; yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucuların etik ilkelere uymaları gerekir. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi’nin yayın etiği ile açık erişim politikası da, Yayın Etiği Komitesi’nin (Committee on Publication Ethics, COPE) açık erişimde yayınladığı kılavuzlar ve politikalar doğrultusunda yayın sürecinin tüm bileşenlerinin etik ilkelere uymasını gerektirmektedir.
Makalelerde kullanılan verilerin manipüle edilmesi, çarpıtılması ve uydurma verilerin kullanılması gibi durumlar tespit edilirse, makale yazarının çalıştığı kuruma bu durum resmi yollardan bildirilecek ve makale reddedilecektir. Dergimiz, editörler ve/veya hakemler tarafından verilen değerlendirmelere göre yazarlardan analiz sonuçlarına ilişkin çıktı dosyalarını isteme hakkına sahiptir.
Yayıncının Etik Sorumlukları
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi kâr amacı gütmeyen bir yayın kuruluşudur.
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi 2014 yılından bu yana evrensel kurallar çerçevesinde yayın yapmaktadır.
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi Editörler Kurulu yurt içi ve yurt dışı alanlarında uzman kişilerden oluşur. Editörler Kurulu üyeleri, sosyal ve eğitim bilimlerinin bilim dalları gözetilerek seçilir. Editör, makalenin konusuna göre, gerekli olduğunda Editörler Kurulu üyesi olmayan öğretim üyelerine alan editörü olarak incelemesi için makaleyi gönderebilir.
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi Editörler Kurulu’nun Sorumlulukları
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi’ne başvurusu yapılan her makaleden, hatta yayımlanmasından sonraki tüm süreçlerinden Dergi Editörler Kurulu sorumludur ve Dergi Editörler Kurulu bu sorumluluğunu bilmelidir. Bu sorumluluk, dergiyle ilgili konularda verilen kararlarda yalnızca kamu yararını düşünerek; kişisel kazancı düşünmeden, bağımsız olarak karar vermeyi gerektirir. Yayıncı ve Editörler Kurulu arasındaki ilişki bağımsızlık ilkesine dayanır, editörlerin alacağı tüm kararlar yayıncıdan ve diğer kişi ve kuruluşlardan bağımsızdır.
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi Editörler Kurulu, dergiyi sürekli geliştirmeye, yayın niteliğini yükseltmeye gayreti içerisindedir.
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi Editörler Kurulu, yayın, kör hakemlik, değerlendirme süreci ve etik ilkeler gibi dergi politikalarının belirlenmesini ve uygulanmasını sağlar.
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi Editörler Kurulu, dergide yayınlanmış makale yazarlarının telif hakkını korur.
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi Editörler Kurulu, makale ve dergi yayım sürecinde fikri mülkiyet hakları, bilimsel etik olmayan davranışlarla, intihalle, yollama (atıf) çeteciliğiyle ilgili önlemleri almada sorumludur.
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi Editörler Kurulu, her makalenin kayıtlarını, dergiyle ilgili yazışmaları DergiPark aracılığıyla ve kendi imkânlarıyla elektronik ya da basılı olarak saklar.
Editör, Editör Yardımcıları ve Alan Editörlerinin Etik Sorumlulukları
Editörler, hakemlerin, yazar(lar)ın, araştırmacıların, uygulayıcıların ve okuyucuların bilgi gereksinimlerini karşılamaya, gerektiğinde dönüt vermeye, yayın sürecinde düzeltme ve açıklama gerektiren konularda açıklık ilkelerine göre davranmaya çaba gösterirler.
Editörler, makalelerin yayımlanmasına karar verirken, makalelerin özgün olmasına, bilimsel alanyazına, okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılara katkı sağlamasına özen gösterirler.
Editörler, makalelerle ilgili olumlu ya da olumsuz karar verirken, makalelerin özgün değeri, alana katkısı, araştırma yönteminin geçerliliği ve güvenirliği, anlatımın açıklığı ile derginin amaç ve kapsamını göz önünde bulundururlar.
Editörler, başvurusu yapılan makalelerin önemli sorunu olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına alır, olumlu hakem önerilerini göz önünde bulundurur, ciddi sorun olmadıkça önceki editör(ler)ce verilen kararları değiştirmezler.
Editörler, derginin yayın politikaları arasında bulunan kör hakemlik ve değerlendirme süreci politikalarını uygular, hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutar, her makalenin yansız ve süresi içinde değerlendirilmesini sağlar.
Editörler, makaleleri alan editörleri ve hakemlerin uzmanlık alanlarını dikkate alarak gönderirler, değerlendirmelerin yansız ve bağımsız yapılmasını desteklerler.
Editörler, makalenin yansız değerlendirilmesi için editörler, hakemler ve yazar(lar) arasındaki çıkar çatışması/birliği olup olmadığını göz önünde bulundururlar.
Editörler, hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması ve sürekli güncellenmesi için arayış içinde olurlar.
Editörler, akademik görgü kurallarına uymayan ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellerler.
Editörler dergi yayın süreçlerinin yayın politikaları ve kılavuzlara uygun işletilmesini sağlar, süreçte görev alanları yayın politikaları konusundaki gelişmelerden bilgilendirir, gerektiğinde eğitim programı hazırlar.
Editörler, yayın sürecinde görev alan herkesle etkili bir iletişim içinde olurlar, belirli aralıklarla toplantılar düzenlerler.
Editörler, değerlendirilen makalelerdeki kişisel verilerin korunmasını sağlarlar; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korurlar.
Editörler; makalelerde insan ve hayvan haklarının korunmasına özen gösterirler, makalenin katılımcılarının açık onayının belgelendirilmesini önemserler, makalenin katılımcılarına ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalarda izinleri olmadığında makaleyi reddederler.
Editörler; görevi kötüye kullanmaya karşı önlem alırlar. Görevi kötüye kullanmaya yönelik yakınmalar olduğunda, nesnel bir soruşturma yaparak, konuyla ilgili bulguları paylaşır.
Editörler makalelerdeki hataların, tutarsızlıkların ya da yanlış yönlendirmelerin düzeltilmesini sağlarlar.
Editörler, yayınlanan makalelerin fikri mülkiyet hakkını korur, ihlal olması durumunda derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunur. Ayrıca yayımlanan makalelerin içeriğinin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi konusunda gerekli önlemleri alırlar; özgünlük-benzerlik denetimini yaparlar.
Editörler, dergide yayımlanan makalelere yönelik tutarlı eleştirileri dikkate alırlar, eleştirilen makalelerin yazar(lar)ına yanıt hakkı tanırlar.
Editörler olumsuz sonuçları içeren çalışmaları da göz önünde bulundururlar.
Editörler, dergiye iletilen yakınmaları inceler ve gerekli açıklamaları yaparlar.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi makale değerlendirme sürecinde yazar(lar)ın hakemleri, hakemlerin yazarları tanımadıkları iki yönlü kör hakemlik ilkesi uygulanır, hakemler yazarlar ile doğrudan iletişim kuramaz; makale değerlendirme formları ve metin üzerinde belirtilen notlar ile düzeltme istemleri dergi yönetim sistemi üzerinden editörlerce yazar(lar)a iletilir. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi’ne başvurusu yapılan makaleleri değerlendirecek hakemler şu etik sorumlulukları taşımalıdır:
Hakemler yalnızca uzmanlık alanlarıyla ilgili makaleleri değerlendirmeyi kabul etmelidir.
Hakemler, değerlendirmeyi yansızlık ve gizlilik içinde yapmalıdır. Bu ilke gereğince, inceledikleri makaleleri değerlendirme sürecinden sonra yok etmeliler; ancak yayınlandıktan sonra kullanmalıdırlar. Uyruk, cinsiyet, dinsel inanç, siyasal inanç ve ticari kaygılar, değerlendirmenin yansızlığını bozmamalıdır.
Hakemler, çıkar çatışması-çıkar birliği olduğunu anladıklarında, makaleyi değerlendirmeyi reddederek, editörlere bilgi vermelidir.
Hakemler, değerlendirmeyi akademik görgü kurallarına uygun biçimde, yapıcı bir dille yapmalı; hakaret ve düşmanlık içeren kişisel yorumlardan kaçınmalıdır.
Hakemler, değerlendirmeyi kabul ettikleri makaleyi süresi içinde değerlendirmelidir.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi'ne makale başvurusu yapan yazar(lar)ın etik sorumlulukları:
Yazar(lar), başka yerde yayımladıkları ya da yayımlanmak üzere gönderdikleri bir makaleyi, aynı anda birden fazla makaleyi Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi'ne göndermemelidir.
Yazar(lar), Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi'ne özgün makale göndermelidir.
Yazar(lar), makale yazımı sırasında yararlandıkları kaynaklara etik ilkeler doğrultusunda doğru biçimde yollama (atıf) yapmalıdır.
Makaleye katkı sağlamayan kişilerin adları yazar olarak yazılmamalı; yayımlanmak üzere başvurusu yapılan bir makalenin yazar sırasını değiştirme, yazar çıkarma, yazar ekleme önerilmemelidir.
Yayınlanma başvurusu yapılan makaleyle ilgili çıkar çatışması veya çıkar birliği olan kişileri editörlere bildirmelidir.
Değerlendirme sürecinde yazar(lar)dan makalelerine ilişkin bilgi ya da ham veri istenmesi durumunda, beklenen bilgileri editörlere sunmalıdırlar.
Yazar(lar), makalelerinde kullandıkları verilerin kullanım haklarının, araştırma ve çözümlemelerle ilgili izinlerin ya da üzerinde araştırma yaptıkları katılımcıların onayının alındığını belgelemelidir.
Yazar(lar), değerlendirme ve erken görünüm aşamasındaki ya da elektronik ortamda yayımlanmış makalesiyle ilgili hatayı fark ettiklerinde editörle iletişime geçerek bilgi vermek, düzeltmek ya da geri çekmek için gerekli adımları atmak zorundadır.
Yazar(lar), etik kurul kararı gerektiren deney, anket, ölçek, görüşme, gözlem, odak grup çalışması gibi nicel ya da nitel yöntemlerle veri toplamayı gerektiren araştırmalar için etik kurul onayı aldığını; etik kurul kararının alındığı tarihi ve karar sayısını makalenin ilk ve son sayfalarında ve yöntem bölümünde belirtmeli, etik kurul kararını gösteren belgeyi makalenin başvurusuyla birlikte sisteme yüklemelidir. Ayrıca olgu sunumlarında aydınlatılmış onam formunun alındığına ilişkin bilgi makalede yer vermelidir.
Yazar(lar), veri toplama sürecinde etik ilkelere özen gösterdiklerinin kanıtlarını (başkalarının ölçek, anket, fotoğraf gibi belgelerinin kullanılması için kendilerinden izin alınması gibi) makale içinde sunmalıdır. Makalelerde araştırma ve yayın etiği ile fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğu belirtilmelidir. Araştırma insan ve hayvan denekler üzerinde gerçekleştirilmişse, araştırmanın uluslararası bildiriler, kılavuzlar vb. uygun şekilde gerçekleştirildiği bildirilmelidir.
Yazar(lar)dan derleme makaleler için etik kurul onayı istenmez. Bununla birlikte etik kurul kararı gerektirmeyen makalelerde de, etik kurul kararının gerekmediği, makalenin ilk-son sayfasında ve yöntem bölümünde belirtilmelidir.
Etik İlkelere Uymayan Durumun Editöre Bildirilmesi
Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi'nde editörler, hakemler ve yazarlar ile ilgili etik ilkelere uymayan bir davranış ya da değerlendirme sürecindeki, erken görünümdeki ya da yayımlanmış bir makalede ilgili etik olmayan bir durumla karşılaşılması durumunda ijoses@hotmail.com adresine ileti yoluyla bildirilmesi, yayın kalitemizi artıracaktır.
Politikaların hazırlanması ve benimsenmesi sürecinde yararlanılan kaynaklar:
Budapeşte Açık Erişim Bildirgesi
COPE (Committee on Publication Ethics)
DOAJ Principles Of Transparency And Best Practice In Scholarly Publishing
YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi
NOT: Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi Yayın Politikası (Yayın Etik İlkeleri) hazırlanırken Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi'nin yayın süreçleri sayfasından içerik ve şekil açısından yararlanılmıştır. Bkz. https://dergipark.org.tr/tr/pub/auebfd/policy