Araştırma Makalesi

Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme

Cilt: 15 3 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme

Öz

Çalışmanın kuramsal çerçevesi; geleneksel okuryazarlık, medya, medya okuryazarlığının tarihsel gelişimi ve bu alandaki alternatif yaklaşımlar üzerine yapılandırılmıştır. Bu çalışma, dijital medya okuryazarlığını ve özellikle Z kuşağı üniversite öğrencilerinin bu konudaki yeterlilik ve farkındalık düzeylerini incelemektedir. Araştırmanın amacı, Z kuşağına mensup üniversite öğrencilerinin dijital medya okuryazarlığı düzeylerini çeşitli değişkenler doğrultusunda analiz etmektir. Dijital medya okuryazarlığı ile kuşak özellikleri arasındaki ilişki araştırmanın temel dinamiğini oluşturmaktadır. Bu kapsamda Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nde öğrenim gören 602 öğrenciye anket uygulanmış ve katılımcıların dijital medya okuryazarlık düzeyleri yaş, cinsiyet, kayıtlı olunan program, bölüm, günlük internet kullanım süresi ve dijital medya kullanım amaçları gibi değişkenler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, katılımcıların genel dijital medya okuryazarlık düzeylerinin orta ile yüksek arasında değiştiğini ve dağılımın ölçeğin tüm aralığını kapsadığını göstermektedir. Katılımcıların dijital medyayı ağırlıklı olarak eğlence ve iletişim amaçlı kullandığı, buna karşılık eleştirel üretim yeterliliklerinin diğer boyutlara kıyasla geliştirilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Ayrıca dijital medya okuryazarlığının alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmış; özellikle fonksiyonel tüketim ile eleştirel tüketim ve fonksiyonel üretim ile eleştirel üretim arasında güçlü bağlantılar olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Geleneksel Okuryazarlık, İletişim, Dijitalleşme, Yeni Medya Okuryazarlığı, Z Kuşağı

Kaynakça

  1. Alquaary, M. A., Ali, O. A., & Fayez, H. (2026). A critical scoping analysis of digital media literacy research in selected Arab and international journals (2016–2025). Frontiers in Research Metrics and Analytics, 11.
  2. Aziz, A. (2014). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri ve Teknikleri. İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık.
  3. Binark, M. & Löker, K. (2011). Sivil Toplum Örgütleri İçin Bilişim Rehberi. Ankara: Sivil Toplum Geliştirme Merkezi.
  4. Castells, M. (2003). Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür, Ağ Toplumunun Yükselişi. ( E. Kılıç, Çev.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  5. Castells, M.(2005). The Network Society: From Knowledge to Policy. (Der.) Castell, M. & Cardoso, G. The Network Society From Knowledge to Policy,(3-22). Center for Transatlantic Relations.
  6. Castells, M. (2007). Communication, Power and Counter-power in the Network Society, International Journal of Communication 1 (2007), 238-266.
  7. Chandler, D. ve Fuchs, C. (2021). Dijital nesneler, dijital özneler: Büyük veri çağında kapitalizm, emek ve siyaset üzerine disiplinlerarası yaklaşımlar. (G. Boztepe, Çev). İstanbul: Nota Bene Yayınları.
  8. Chen, D.-T., Wu, J., & Wang, Y.-M. (2011). Unpacking New Media Literacy, Journal on Systemics, Cybernetics and Informatics, 9(2), 84-88.
  9. Creswell, J.W (2009). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Sage Publications, Inc.
  10. Creswell, J.W. (2017). Araştırma Deseni Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. (S.B Demir, Çev. Ed.). Ankara: Eğiten Kitap Yayıncılık.

Kaynak Göster

APA
Yurt, D., & Ölçekçi, H. (2026). Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 1-29. https://doi.org/10.54282/inijoss.1755535
AMA
1.Yurt D, Ölçekçi H. Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme. INIJOSS. 2026;15:1-29. doi:10.54282/inijoss.1755535
Chicago
Yurt, Dudu, ve Haluk Ölçekçi. 2026. “Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme”. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 15 (Eylül): 1-29. https://doi.org/10.54282/inijoss.1755535.
EndNote
Yurt D, Ölçekçi H (01 Eylül 2026) Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 15 1–29.
IEEE
[1]D. Yurt ve H. Ölçekçi, “Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme”, INIJOSS, c. 15, ss. 1–29, Eyl. 2026, doi: 10.54282/inijoss.1755535.
ISNAD
Yurt, Dudu - Ölçekçi, Haluk. “Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme”. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 15 (01 Eylül 2026): 1-29. https://doi.org/10.54282/inijoss.1755535.
JAMA
1.Yurt D, Ölçekçi H. Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme. INIJOSS. 2026;15:1–29.
MLA
Yurt, Dudu, ve Haluk Ölçekçi. “Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme”. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, c. 15, Eylül 2026, ss. 1-29, doi:10.54282/inijoss.1755535.
Vancouver
1.Dudu Yurt, Haluk Ölçekçi. Z Kuşağı Üniversite Öğrencilerinin Dijital Medya Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Nicel Bir İnceleme. INIJOSS. 01 Eylül 2026;15:1-29. doi:10.54282/inijoss.1755535