Derleme

Bitkilerde Ağır Metal Stresi Etkilerinin Hafifletilmesinde Silisyum Uygulamaları

Sayı: 2026 1 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Bitkilerde Ağır Metal Stresi Etkilerinin Hafifletilmesinde Silisyum Uygulamaları

Öz

Son zamanlarda sanayileşme ve çeşitli insan faaliyetleri nedeniyle toprak ve sudaki ağır metal kirliliğinin arttığı ifade edilmiştir. Bitkiler hareket edememeleri nedeniyle ağır metal stres(ler)ine daha fazla maruz kaldığı belirtilmiş olup bu durumun büyüme, gelişme ve verimi azalttığı ve tarımsal üretimi de etkilediği ifade edilmiştir. Silisyum (Si) en çok bulunan elementlerden biri olmasına rağmen hala temel elementler listesinde yer almamaktadır. Si'nin bitkilerin büyüme ve gelişmesindeki aktif rolü tespit edilmiştir. Si'nin bitkilerin fizyolojik ve metabolik süreçlerinin düzenlenmesinde de görevli olduğu belirtilmiştir. Yapılan çalışmalarda Si'nin ağır metal stresi de dahil olmak üzere çeşitli biyotik ve abiyotik stres faktörlerinin zararlı etkilerinin hafifletilmesinde rol aldığı saptanmıştır. Ağır metal stres toleransının stimule edilmesinde Si aracılı yer alan mekanizmaların toksik metallerin birlikte çökeltilmesi, toprak substratında metal iyonlarının azaltılması, şelatlama, metal taşınımı ile ilgili gen(lerin) regülasyonu, antioksidan sistemlerin uyarılması ve bitkilerdeki fizyolojik, biyokimyasal ve yapısal değişiklikler olduğu ifade edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Abiyotik stres , Ağır metal kirliliği , ROS , Silisyum

Kaynakça

  1. Adamczyk-Szabela, D., & Wolf, W.M. (2022). The impact of soil pH on heavy metals uptake and photosynthesis efficiency in Melissa officinalis, Taraxacum officinalis, Ocimum basilicum. Molecules, 27(15), 4671. https://doi.org/10.3390/molecules27154671
  2. Adrees, M., Ali, S., Rizwan, M., Zia-ur-Rehman, M., Ibrahim, M., Abbas, F., ..., & Irshad, M.K. (2015). Mechanisms of silicon-mediated alleviation of heavy metal toxicity in plants: a review. Ecotoxicology and Environmental Safety, 119, 186-197. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2015.05.011
  3. Ali, A.M., & Bijay-Singh. (2025). Silicon: a crucial element for enhancing plant resilience in challenging environments. Journal of Plant Nutrition, 48(3), 486-521. https://doi.org/10.1080/01904167.2024.2406479
  4. Ali, S., Farooq, M. A., Yasmeen, T., Hussain, S., Arif, M. S., Abbas, F., ..., & Zhang, G. (2013). The influence of silicon on barley growth, photosynthesis and ultra-structure under chromium stress. Ecotoxicology And Environmental Safety, 89, 66-72. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2012.11.015
  5. Ali, S., Rizwan, M., Ullah, N., Bharwana, S.A., Waseem, M., Farooq, M.A., ..., & Farid, M. (2016). Physiological and biochemical mechanisms of silicon-induced copper stress tolerance in cotton (Gossypium hirsutum L.). Acta Physiologiae Plantarum, 38(11), 262. https://doi.org/10.1007/s11738-016-2279-3
  6. Ashraf, M., Imtiaz, M., Abid, M., Afzal, M., & Shahzad, S. M. (2013). Reuse of wastewater for irrigating tomato plants (Lycopersicon esculentum L.) through silicon supplementation. Journal of Water Reuse and Desalination, 3(2), 128-139. https://doi.org/10.2166/wrd.2013.066
  7. Atta, M.I., Zehra, S.S., Ali, H., Ali, B., Abbas, S.N., Aimen, S., ..., & El Sabagh, A. (2023). Assessing the effect of heavy metals on maize (Zea mays L.) growth and soil characteristics: plants- implications for phytoremediation. PeerJ, 11, e16067. https://doi.org/10.7717/peerj.16067
  8. Bhat, J.A., Shivaraj, S.M., Singh, P., Navadagi, D.B., Tripathi, D.K., Dash, P.K., ..., & Deshmukh, R. (2019). Role of silicon in mitigation of heavy metal stresses in crop plants. Plants, 8(3), 71. https://doi.org/10.3390/plants8030071
  9. Bosnić, D., Nikolić, D., Timotijević, G., Pavlović, J., Vaculík, M., Samardžić, J., & Nikolić, M. (2019). Silicon alleviates copper (Cu) toxicity in cucumber by increased Cu-binding capacity. Plant and Soil, 441(1), 629-641. https://doi.org/10.1007/s11104-019-04151-5
  10. da Silva, V.H., de Lima, R.F., Mayer, J.L., & Arruda, M.A.Z. (2025). Feasibility of using silica (Na2SiO3 and SiO2NPs) to mitigate mercury in transgenic soybeans grown in contaminated soils and respective effects on nutrient homeostasis. Environmental Science and Pollution Research, 1-20. https://doi.org/10.1007/s11356-025-36179-9

Kaynak Göster

APA
Türker, H. (2026). Bitkilerde Ağır Metal Stresi Etkilerinin Hafifletilmesinde Silisyum Uygulamaları. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.1795515