Kentsel Isı Adaları İle Kentsel Yeşil Alanlar Etkileşiminin Peyzaj Ekolojisi Açısından Değerlendirilmesi: Rize Botanik (Ziraat Çay Bahçesi) Parkı Örneği)
Öz
Arazi üzerinde insan odaklı plansız kullanım yoğunluğu mikro ölçekte yerelde ve kentlerde, makro ölçekte ülke ve küresel düzeyde etkisini birçok alanda hissedilir derecede göstermektedir. Bu etkiler arasında oldukça güncel bir olgu olan iklim değişikliği yer almaktadır. Özellikle günümüzde iklim değişikliğinin kentler üzerinde oluşturduğu başlıca göstergeler arasında “Kentsel Isı Adası” etkisi yer almaktadır. Bu çalışmada, Rize ili geneli kentsel ısı adasının varlığından oluşan sıcaklık değişimlerinin ortaya konması ve çözüm önerilerini belirlemek amacıyla Rize kent merkezinde yer alan Rize Ziraat Botanik Parkı çalışma alanı olarak seçilmiştir. Rize ili geneli son 20 yıllık yağış ve sıcaklık değişimi meteorolojiden alınan verilere göre kentsel sıcaklık değişimleri; minimum ortalama sıcaklık, maksimum ortalama sıcaklık ve ortalama sıcaklık değerlerine dayalı olarak tespit edilmiş ve değişimler iklim değişim standartlarıyla karşılaştırılmıştır. Bununla birlikte leke, koridor-matris yöntemi ile kentin geçirimli ve geçirimsiz yüzey sıcaklık değişim alanları ve ısı adası etkisi Landsat 8 uydu görüntüleri kullanılarak CBS ile harita tabanlı olarak belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kentsel Isı Adası, Peyzaj Ekolojisi, Kentsel Ekoloji, Kentsel Açık Yeşil Alanlar, Termal Konfor, Coğrafi Bilgi Sisitemleri
Destekleyen Kurum
Yok
Etik Beyan
Etik Beyan Belgesine gerek yoktur
Teşekkür
Bu makale çalışması, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı bünyesinde gerçekleştirilen “Kentsel Isı Adaları İle Kentsel Yeşil Alanlar Etkileşiminin Peyzaj Ekolojisi Açısından Değerlendirilmesi: Rize Botanik (Ziraat Çay Bahçesi) Parkı Örneği” başlıklı Yüksek Lisans Tezi kapsamında elde edilen bulgu, sonuç ve öneriler kapsamında gerçekleştirilmiştir.
Kaynakça
- Çetinkaya Çiftçioğlu, G., & Alvan Bozdereli, A. (2020). Küresel iklim değişikliği ve peyzaj mimarlığı meslek disiplini arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi. Şehir ve Medeniyet Dergisi Journal of City and Civilization. ISSN: 1308- 8386.
- Çorbacı, Ö.L., Abay, G., Oğuztürk, T., Üçok, M. (2020). Kentsel Rekreasyonel Alanlardaki Bitki Varlığı; Rize Örneği. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 16(2), 16-44.
- Çorbacı, Ö.L., & Özyavuz, M. (2024). Kentsel açık yeşil alanlarda kurakçıl peyzaj (xeriscape) çalışmaları. İnce, K. Kentsel Yeşil Alanların Sürdürülebilir Yönetimi, 109-171. https://dx.doi.org/10.5281/zenodo.12698789
- Çorbacı, Ö.L., Özçelik, A.E., Yüksek, F., Yüksek, T., & Öztekin Kara, C. (2024). Determination of Biomass and Carbon Sequestration Capacity of Urban Trees:Rize Province Ziraat Botanical Park. Gül, A., Demirel, Ö. & Akten, S. (Eds.). ClimateChange, Carbon Management and Green Space Systems in Architectural Sciences. 1 Eylül 2024, Chapter: 14, 402-444. ISBN: 978-625-367- 856-2. Iksad Publications, Ankara. https://doi.org/10.5281/zenodo.13882664
- Ercan Oğuztürk, G., Sipahi, M., Çorbacı, Ö.L., & Oğuztürk, T. (2023). Çay bitkisinin kentsel yeşil alanlarda kullanımı: Rize ili Ziraat Botanik Parkı çay bahçesi uygulaması. Recep Tayyip Erdoğan University Journal of Science and Engineering, 4(2), 208-218. https://doi.org/10.53501/rteufemud.1334189
- Ercan Oğuztürk, G., Sünbül, S., & Alparslan, C. (2025). The effect of green areas on urban microclimate: A university campus model case. Applied Sciences, 15(8), 4358. https://doi.org/10.3390/app15084358
- Gao J, Han H, Ge S., 2023. Carbon-Saving Potential of Urban Parks in the Central Plains City: A High Spatial Resolution Study Using a Forest City, Shangqiu, China, as a Lens. Land, 12(7):1383. https://doi.org/10.3390/land12071383
- IPCC. (2013). Summary for Policymakers. In: Climate Change 2013: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group 1 to the 5th Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Stocker, T.F., D. Qin, G.-K. Plattner, M. Tignor, S.K. Allen, J. Boschung, A. Nauels, Y. Xia, V. Bex and P.M. Midgley (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA.
- IPCC. (2018). Global warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty [V. Masson-Delmotte, P. Zhai, H. O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J. B. R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M. I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, T. Waterfield (eds.)]. In Press.
- IPCC. (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation, and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (eds.)]. Cambridge University Press. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, 3056 pp., https://doi.org/10.1017/9781009325844