Doğu Karadeniz Bölümü’nde Yağışların Eğilimi (1925-2024)

Climate change significantly impacts precipitation patterns. While a lack of precipitation leads to drought in some regions, excessive rainfall causes floods and overflows in others. Türkiye is located in a sensitive position regarding climate change. Generally, precipitation trends in Türkiye show a decrease; however, the literature emphasizes an increasing trend for the Eastern Black Sea Subregion, a situation supported by the recent rise in flood events. The aim of this study is to examine the annual and seasonal (spring, summer, autumn, and winter) total precipitation trends of seven provincial central meteorology stations with the longest data records in the Eastern Black Sea Region, using the Mann-Kendall Trend Analysis method and Sen’s slope estimator. As a result, an increasing trend in annual total precipitation is observed across the region, with the increase in Trabzon being statistically significant. Spatially, Rize, located on the coastline, deviates from the rest of the region with a decreasing trend in both winter and annual periods. In contrast, inland stations Gümüşhane and Bayburt stand out with an increasing precipitation trend, particularly during the summer months. Artvin and Ordu generally maintain an upward trend. For the spring season, an increasing trend prevails; significant increases are observed in Ordu, Trabzon, and Bayburt, while a non-significant decrease is noted in Rize. In summer, precipitation increases significantly in inland areas like Gümüşhane and Bayburt, while the coastline (except Rize) shows non-significant increases and Rize shows a non-significant decrease. In autumn, all stations exhibit an increasing trend, though these are statistically insignificant at the 95% confidence level. Contrary to other seasons, a general decreasing trend is present in winter. This decrease is significant in Rize, while other provinces (except Bayburt) show non-significant declines. According to Sen’s Slope Analysis, precipitation in the region decreases the most during the winter; however, in terms of annual totals, it shows a significant increase in all provinces except for Rize. This situation confirms the concept of "seasonal shift" in the literature and clearly demonstrates the impact of climate change on precipitation in the Eastern Black Sea Subregion.

İklim değişikliği, yağışlar üzerinde etkilidir. Bazı bölgelerde yağış azlığı kuraklığa neden olurken bazı bölgelerde yağış fazlalığı sel ve taşkınlara neden olur. Türkiye, iklim değişikliğine karşı hassas bir konumda yer alır. Türkiye’de yağışlar genel olarak azalma eğilimindedir. Ancak literatürde Doğu Karadeniz için bu durumun tersine artma eğilimi vurgulanır. Son dönemlerde artan sel ve taşkın olayları da bu durumu destekler niteliktedir. Yapılan bu çalışmada amaç; Doğu Karadeniz Bölümü’nde veri süresi en uzun olan 7 il merkezi meteoroloji istasyonlarının yıllık ve mevsimlik (ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış) toplam yağışta eğilim analizleri Mann-Kendall Trend Analiz yöntemi ve Sen eğim analizi ile incelenmiştir. Sonuç olarak; yıllık toplam yağışta bölge genelinde artış eğilimi görülmektedir. Özellikle Trabzon’da bu artış anlamlıdır. Mekânsal olarak, kıyı kesimindeki Rize, kış ve yıllık periyotta azalış eğilimiyle bölgeden farklılık gösterir. İç kesimlerdeki Gümüşhane ve Bayburt ise özellikle yaz aylarında artan yağış trendiyle dikkat çekmektedir. Artvin ve Ordu genel olarak artış eğilimini korumaktadır. İlkbahar mevsimi için yağışlarda artış eğilimi hâkimdir. Ordu, Trabzon ve Bayburt’ta anlamlı artışlar görülürken, Rize’de anlamsız bir azalış dikkat çekmektedir. Yaz mevsimi için Gümüşhane ve Bayburt gibi iç kesimlerde yağışlar anlamlı şekilde artarken, kıyı şeridinde (Rize hariç) anlamsız artışlar, Rize’de ise anlamsız azalış gözlenmektedir. Sonbahar mevsimi içinse tüm istasyonlarda yağışlar artış eğilimindedir, ancak bu artışlar istatistiksel olarak % 95 güven aralığında istatistiksel açıdan anlamsızdır. Kış mevsimi için diğer mevsimlerin aksine genel bir azalış eğilimi mevcuttur. Rize’de bu azalış anlamlı düzeydeyken, diğer illerde (Bayburt hariç) anlamsız azalışlar görülür. Sen eğim analizine göre bölgede yağışlar miktar olarak en çok kışın azalmakta, yıllık toplamda ise Rize hariç tüm illerde belirgin bir artış göstermektedir. Bu durum literatürde “mevsimsel kayma” düşüncesini doğrular. İklim değişikliğinin Doğu Karadeniz Bölümü yağışları üzerindeki etkisini net bir biçimde ortaya koyar.