Araştırma Makalesi

İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği

Sayı: 2026 27 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği

Öz

Küresel iklim değişikliği ve artan enerji tüketimi, sıcak iklim bölgelerinde iklim duyarlı yerleşme yaklaşımlarının önemini artırmaktadır. Çalışmada, Akdeniz iklim kuşağında yer alan Antalya kent merkezindeki Kültür Mahallesi’nde bina yönlenişlerinin iklim duyarlı yerleşme yaklaşımı çerçevesinde değerlendirilmesi ve elde edilen bulgular doğrultusunda mevcut yapılaşma dokusuna yönelik peyzaj tabanlı çözüm önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, Google Earth görüntüleri altlık olarak kullanılarak mevcut binalar dijitalleştirilmiş ve binaların uzun kenarlarının güney yönüyle yaptığı açı değerleri AutoCAD ortamında belirlenmiştir. Elde edilen açı değerleri literatüre dayalı olarak sınıflandırılmış, NDVI tabanlı yeşil alan varlığı ve saha gözlemleriyle mevcut parsel kullanımı ve peyzaj düzenlemeleri değerlendirilmiştir. Bulgular, binaların %14,8’inin optimum, %30’unun kabul edilebilir ve %55,2’sinin uygun olmayan yönlenişe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca mahalle ve bina ölçeğinde yeşil alan varlığının da sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, araştırma alanındaki yapıların büyük bölümünün yönlenişinin iklim duyarlı yerleşme bağlamında uygun olmadığını, bu yönlenişe bağlı dezavantajların azaltılmasında peyzaj tasarımının tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymuştur. Bundan sonraki yapılaşmalarda, yaz mevsiminde güneş yüklerini kontrol altına almak ve kış mevsiminde pasif güneş enerjisi kazançlarını artırmak amacıyla binaların uygun yönlenişe göre konumlandırılması ve mimari tasarım ile peyzaj tasarımının bütüncül bir yaklaşımla ele alınması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Akdeniz iklimi, Antalya, bina yönlenişi, iklim duyarlı yerleşme, peyzaj planlama ve tasarım

Etik Beyan

Etik beyan gerekmiyor.

Kaynakça

  1. Abreu-Harbich, L.V., Labaki, L.C., & Matzarakis, A. (2015). Effect of tree planting design and tree species on human thermal comfort in the tropics. Landsc. Urban Plan. 13, 99-109. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2015.02.00 8
  2. Adıgüzel, F., Bozdoğan Sert, E., & Çetin, M. (2022). Kentsel alanda kullanılan zemin malzemelerinden kaynaklanan yüzey sıcaklık artışının korunmasında ağaçların etkisinin belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 27 (1), 18-26. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1024883
  3. Aguiar, A.C., French, K., & Chisholm, L.A. (2014). A comparison of the ameliorating effects of native and exotic street trees on surface heat retention at dusk. Urban Climate, 10, 56-62. http://dx.doi.org/10.1016/j.uclim.2014.09.004
  4. Akbari, H., Pomerantz, M., & Taha, H. (2001). Cool surfaces and shade trees to reduce energy use and improve air quality in urban areas. Solar Energy, 70(3), 295-310. https://doi.org/10.1016/S0038- 092X(00)00089-X
  5. Aryal, J., Sitaula, C., & Aryal, S. (2022). NDVI ThresholdBased Urban Green Space Mapping from Sentinel-2A at the Local Governmental Area (LGA) Level of Victoria, Australia. Land, 11(3), 351. https://doi.org/10.3390/land11030351
  6. Berger, C., Rosentreter, J., Voltersen, M., Baumgart, C., Schmullius, C., & Hese, S. (2017). Spatio- temporal analysis of the relationship between 2D/3D urban site characteristics and land surface temperature. Remote Sensing of Environment, 193, 225-243. https://doi.org/10.1016/j.rse.2017.02.020
  7. Berköz, E., Aygün, Y.Z., Kocaaslan, G., Yıldız, E., Akşit, Ş.F., Küçükdoğu, M., Enarun, D., Ünver, F.R., Yener, A.K., Yıldız, D. (1995). Enerji etkin konut ve yerleşme tasarımı. Tübitak Proje No: İNTAG- 201.
  8. Berry, R., Livesley, S.J., & Aye, L. (2013). Tree canopy shade impacts on solar irradiance received by building walls and their surface temperature. Building and Environment, 69, 91-100. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2013.07.009
  9. Bhattacharjee, S., Reichard, G., McCoy, A., Pearce, A., & Beliveau, Y. (2014). Identification of elements to control and regulate residential energy consumption. Advances in Building Energy Research, 8(2), 174-195. https://doi.org/10.1080/17512549.2013.865552
  10. Birişçi, T. (2016). Yeşil Bina Sertifika Sistemlerinde Peyzaj Mimarlığı Meslek Disiplininin Katkısının İrdelenmesi. Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Proje Kesin Raporu. PROJE NO: 2011/ ZRF / 046. Erişim Tarihi:12.07.2026, https://acikerisim.ege.edu.tr/bitstreams/a957ac73 -e848-4b9e-9b24-f821df01dcfe/download

Kaynak Göster

APA
Kahraman, E., & Karakuş, N. (2026). İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.2042551
AMA
1.Kahraman E, Karakuş N. İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2026;(2026). doi:10.35229/jaes.2042551
Chicago
Kahraman, Emine, ve Nihat Karakuş. 2026. “İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, sy 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.2042551.
EndNote
Kahraman E, Karakuş N (01 Ekim 2026) İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 2026
IEEE
[1]E. Kahraman ve N. Karakuş, “İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği”, Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, sy 2026, Eki. 2026, doi: 10.35229/jaes.2042551.
ISNAD
Kahraman, Emine - Karakuş, Nihat. “İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2026 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.35229/jaes.2042551.
JAMA
1.Kahraman E, Karakuş N. İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2026. doi:10.35229/jaes.2042551.
MLA
Kahraman, Emine, ve Nihat Karakuş. “İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, sy 2026, Ekim 2026, doi:10.35229/jaes.2042551.
Vancouver
1.Emine Kahraman, Nihat Karakuş. İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 01 Ekim 2026;(2026). doi:10.35229/jaes.2042551