Kuantum Sonrası Kriptografi Alanında Türkiye’de Lisansüstü Eğitim ve Akademik Çalışmalar Üzerine Sistematik Bibliyometrik Analiz
Öz
Bu çalışmada, kuantum sonrası kriptografi alanında Türkiye’deki akademik araştırmaların güncel durumu ele alınarak nitelikli araştırmacı yetiştirilmesi odağında neler yapıldığının gösterilmesi amaçlanmıştır. Bu hedef doğrultusunda kuantum sonrası kriptografi (post-quantum cryptography - PQC) tanımı yapılarak uluslararası kuruluşlar tarafından duyurulan gereksinimler, PQC’de yaygın kullanılan kriptosistem aileleri ve bazı açık problemler ele alınmıştır. Türkiye’de PQC alanında nitelikli araştırmacıların ortaya çıkma süreci ve yapılan akademik çalışmalara bir bakış sunabilmek için bibliyometrik analizler yapılmıştır. İlk analiz için ulusal tez merkezi üzerinden sunulan verilere erişim amacıyla sistematik bir araştırma yöntemi oluşturularak 42 anahtar kelime üzerinden ilgili tezler belirlenmiştir. Oluşturulan kriterleri karşılayan ve Türkiye’de bu alanla ilişkili olduğu tespit edilen açık erişimli 47 lisansüstü tez özelinde sınıflandırma, nitelik (PQC açısından katkı, yazılan dil, yüksek lisans doktora dağılımı vb.) inceleme, yıllar içindeki gelişim, üniversite/enstitü/anabilim dalı özelinde dağılım, cinsiyet ve danışman değerlendirmeleri noktasında analizler gerçekleştirilmiştir. İkinci analiz için Türkiye adresli araştırmacıların bu alanda yaptığı güncel akademik çalışmalara (makale/bildiri/kitap/kitap bölümü/derleme) erişimde Scopus veritabanı üzerinden elde edilen veriler kullanılmıştır. İki farklı analiz ile sunulan bilgiler kriptografinin güncel konularından biri olan PQC alanında Türkiye’deki güncel durumun bir resmini sunmakla birlikte kariyer planlaması yapan araştırmacılar için hem yol haritası olma hem de kaynaklara erişim noktasında bir rehber niteliğindedir.
Anahtar Kelimeler
Kuantum sonrası kriptografi, Bibliyometrik analiz, Sistematik analiz, Bilgi güvenliği, Siber güvenlik, Kuantum sonrası güvenli kriptosistemler
Kaynakça
- Ajtai, M. (1996, Temmuz). Generating hard instances of lattice problems. Proceedings of the twenty-eighth annual ACM symposium on Theory of computing , s. 99-108.
- Akleylek, S., & Seyhan, K. (2019). Kuantum Bilgisayarlar Sonrası Güvenilir Kafes Tabanlı Kriptosistem Temellerine Giris. Siber Güvenlik ve Savunma: Farkındalık ve Caydırıcılık. içinde
- Akleylek, S., & Seyhan, K. (2021). Kuantum Bilgisayar Çağında Kriptosistemlere Bir Bakış. E. K. Sedat Akleylek içinde, Siber Güvenlik ve Savunma: Blokzincir ve Kriptoloji (s. 239-275). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
- Alagic, G., Apon, D., Cooper, D., Dang, Q., Dang, T., Kelsey, J., . . . Smith-Tone, D. (2022). Status report on the third round of the NIST post-quantum cryptography standardization process.
- Bavdekar, R., Chopde, E. J., Bhatia, A., Tiwari, K., Daniel, S. J., & Atul. (2022). Post Quantum Cryptography: Techniques, Challenges, Standardization, and Directions for Future Research. arXiv preprint arXiv:2202.02826.
- Campagna, M., Chen, L., Dagdelen, Ö., Ding, J., Fernick, J. K., Gisin, N., . . . St. (2015). Quantum safe cryptography and security: An introduction, benefits, enablers and challengers. Technical report. . ETSI (European Telecommunications Standards Institute).
- Chase, M., Derler, D., Goldfeder, S., Orlandi, C., Ramacher, S., Rechberger, C., . . . Zaverucha, G. (2017). Post-Quantum Zero-Knowledge and Signatures from Symmetric-Key Primitives. Proceedings of the 2017 acm sigsac conference on computer and communications security, s. 1825-1842.
- Chen, L., Jordan, S., Liu, Y.-K., Moody, D., Peralta, R., Perlner, R., & Smith-Tone, D. (2016). Report on Post-Quantum Cryptography. Gaithersburg, MD, USA.
- Chi, D. P., Choi, J. W., Kim, J. S., & Kim, T. (2015). Lattice Based Cryptography for Beginners. Cryptology ePrint Archive.
- CISA. (2024). Strategy for Migrating to Automated Post-Quantum Cryptography Discovery and Inventory Tools.
kapsamında lisanslanmıştır.