Araştırma Makalesi

Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi

Cilt: 16 Sayı: 3 7 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi

Öz

Denizlerde emniyet ve güvenliğin artırılması, yaşam ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi, deniz kazaların önlenmesi ve çevresel korumanın sağlanması konusunda uluslararası düzenlemelere uyumun denetlenmesinde Bayrak Devleti Denetimi (Flag State Control – FSC) ve Liman Devleti Denetimi (Port State Control – PSC) stratejik öneme sahiptir. PSC rejimlerinden biri de Karadeniz Mutabakat Zaptı (Memorandum of Understanding on Port State Control in the Black Sea Region – BS MoU)’dur. Bu çalışmada 01.01.2022 ile 31.12.2024 tarihleri arasında Karadeniz Memorandumu kapsamında Türk bayraklı gemilere uygulanan 536 denetim verisi analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında betimsel istatistiklerin yanı sıra; eksikliklerin yoğunlaştığı alanları belirlemek için Pareto analizi, denetim başına düşen eksiklik dağılımını ve aykırı değerleri incelemek için Box Plot analizi uygulanmıştır. Denetim sayıları, tutulmalar, eksiklik türleri, eksiklik sıklığı, gemi tipi, yaş ve tonaj değişkenleri üzerinden analiz edilmiştir. Bulgular, Türk bayraklı gemilerin tutulma oranlarının (%0,54-%0,89), MoU genel ortalamasının (%4,03) oldukça altında kalarak yüksek bir uyum sergilediğini göstermektedir. Box Plot analizi, medyan eksiklik sayısının 2-3 bandında stabil kaldığını ve yüksek eksiklik alan "aykırı" gemi sayısının yıllar içinde azaldığını ortaya koymaktadır. Pareto analizi ise toplam eksikliklerin yaklaşık %80'inin; seyir emniyeti, çalışma koşulları ve can kurtarma araçları kategorilerinde yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Çalışma, elde edilen verilerle hem bayrak devleti performansının değerlendirilmesine katkı sunmakta hem de sektör için risk odaklı iyileştirme alanlarına işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Liman devleti denetimi, Karadeniz MoU, Türk bayraklı gemiler, Betimsel istatistik, Pareto Analizi, Box Plot Analizi

Kaynakça

  1. Akpinar, H., & Sahin, B. (2020). Strategic management approach for port state control: The Black Sea Memorandum of Understanding detention analysis. Maritime Business Review, 5(3), 281–293. https://doi.org/10.1108/MABR-10-2019-0043
  2. Arslan, Ö. (2023). DESCRIPTIVE ANALYSIS OF SHIP INSPECTED UNDER PARIS MOU. Dokuz Eylul University Maritime Faculty Journal.
  3. Arslan, Ö., & Fiskin, R. (2026). Understanding the impact of ballast water management deficiencies on ship detentions: A hybrid predictive approach. Reliability Engineering and System Safety, 267. https://doi.org/10.1016/j.ress.2025.111847
  4. Black Sea Port State Control Secretariat. (2023). Port State Control in the Black Sea Region Annual Report 2022. www.bsmou.org
  5. Black Sea Port State Control Secretariat. (2024). Port State Control in the Black Sea Region Annual Report 2023. www.bsmou.org
  6. Black Sea Port State Control Secretariat. (2025). Port State Control in the Black Sea Region Annual Report 2024. www.bsmou.org
  7. Bolat, F., & Alpaslan, S. (2021). Cumulative analysis of port state control based on Paris MoU inspections. Transactions on Maritime Science, 10(01), 224–246.
  8. Cariou, P., Mejia, M. Q., & Wolff, F. C. (2009). Evidence on target factors used for port state control inspections. Marine Policy, 33(5), 847–859. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2009.03.004
  9. Çelik Maşalacı, B., & Çakır, E. (2023). Differences in deficiency types causing ship detentions at the Black Sea Region during the Covid-19 pandemic and pre-pandemic. Marine Policy, 151. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2023.105553
  10. Chen, J., Zhang, S., Xu, L., Wan, Z., Fei, Y., & Zheng, T. (2019). Identification of key factors of ship detention under Port State Control. Marine Policy, 102, 21–27.

Kaynak Göster

APA
Arslan, Ö. (2026). Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 16(3), 1304-1319. https://doi.org/10.31466/kfbd.1871466
AMA
1.Arslan Ö. Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi. KFBD. 2026;16(3):1304-1319. doi:10.31466/kfbd.1871466
Chicago
Arslan, Ömer. 2026. “Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 16 (3): 1304-19. https://doi.org/10.31466/kfbd.1871466.
EndNote
Arslan Ö (01 Eylül 2026) Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 16 3 1304–1319.
IEEE
[1]Ö. Arslan, “Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi”, KFBD, c. 16, sy 3, ss. 1304–1319, Eyl. 2026, doi: 10.31466/kfbd.1871466.
ISNAD
Arslan, Ömer. “Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 16/3 (01 Eylül 2026): 1304-1319. https://doi.org/10.31466/kfbd.1871466.
JAMA
1.Arslan Ö. Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi. KFBD. 2026;16:1304–1319.
MLA
Arslan, Ömer. “Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, c. 16, sy 3, Eylül 2026, ss. 1304-19, doi:10.31466/kfbd.1871466.
Vancouver
1.Ömer Arslan. Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi. KFBD. 01 Eylül 2026;16(3):1304-19. doi:10.31466/kfbd.1871466