- Gönderilen makaleler derginin amaç ve kapsamına uygun olmalıdır.
- Orijinal, yayınlanmamış ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmayan, her bir yazar tarafından içeriği ve gönderimi onaylanmış yazılar değerlendirmeye kabul edilir.
- Makale yayınlanmak üzere dergiye gönderildikten sonra yazarlardan hiçbirinin ismi, tüm yazarların yazılı izni olmadan yazar listesinden silinemez ve yeni bir isim yazar olarak eklenemez ve yazar sırası değiştirilemez.
- Kabul edilen etik standartlara uygun olmayan tüm makaleler yayından çıkarılır. Buna yayından sonra tespit edilen olası kuraldışı, uygunsuzluklar içeren makaleler de dahildir.
- Derginin sahibi, editörler, alan editörleri ve editör yardımcılarının çalışmaları dergideki görevleri süresince yayınlanamaz.
- Birbirini takip eden iki sayıda aynı yazarın çalışmaları yayınlanamaz.
- Açık erişimin bilginin evrensel kullanımını artırarak insanlık için yararlı sonuçlar doğuracağı düşüncesinden hareketle, Bayburt Üniversitesi Bilgi Toplumu & İleri Görüş Dergisi Açık Erişim politikasını benimsemiştir. Dergi, yazarlardan devraldığı ve yayımladığı içerikle ilgili telif haklarından, bilimsel içeriğe evrensel Açık Erişimin (Open Access) desteklenmesi ve geliştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla, bilinen standartlarda kaynak olarak gösterilmesi koşuluyla, ticari kullanım amacı ve içerik değişikliği dışında kalan tüm kullanım (bağlantı verme, kopyalama, baskı alma, herhangi bir fiziksel ortamda çoğaltma ve dağıtma vb.) haklarını bedelsiz kullanıma sunmaktadır. İçeriğin ticari amaçlı kullanımı için Bayburt Üniversitesi’nden yazılı izin alınması gereklidir.
- Dergimizin benimsemiş olduğu etik, görev ve sorumluluklarda Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ve Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan ilkeler dikkate alınmaktadır.
İntihal Politikası
Dergimize gönderilen tüm makaleler, hakem değerlendirmesine sunulmadan önce intihal.net, Ithenticate ya da Turnitin programı ile benzerlik raporundan geçirilmektedir. Benzerlik oranı olarak üst sınır %20'dir.
Benzerlik raporunun %20'den yüksek çıkması durumunda makale:
1- Editör tarafından düzenleme için yazara gönderilebilir.
2- Editör tarafından ret işlemi gerçekleştirilebilir.
3- Değerlendirilmek üzere yayın kuruluna gönderilebilir.
Yazarlar İçin Etik İlkeler
1) Etik kurallara uyulmamasından doğacak her türlü sorumluluk yazar(lar)a aittir.
Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler şunlardır:
İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak.
Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak.
Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarda hasta haklarına saygı göstermemek.
2) Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olmaları beklenmektedir.
3) Yazar(lar) kullandıkları tüm çalışmalara ilişkin tam ve doğru bir biçimde atıfta bulunmalıdırlar.
4) Bayburt Üniversitesi Bilgi Toplumu & İleri Görüş Dergisi'ne göndermiş oldukları çalışmalarını aynı anda başka dergilerin başvuru sürecine de göndermemelidir.
5) Yazar(lar) daha önce başka bir dergide yayınlanmış olan çalışmalarını Bayburt Üniversitesi Bilgi Toplumu & İleri Görüş Dergisi’ne göndermemelidirler.
6) Çalışmanın içeriğine katkıda bulunan kişiler yazar olarak gösterilmelidir.
7) Değerlendirme süreci başlamış bir çalışma için yazar ekleme-çıkarma, yazarların sırasının değiştirilmesi şeklinde işlemler talep edilmemelidir, ancak unvan ve kurum değişikliklerinde düzeltme yapılabilmektedir.
Hakemler İçin Etik İlkeler
1) Hakemler, yalnızca değerlendirme yapmak için gerekli olan konu uzmanlıklarına sahip oldukları ve zamanında değerlendirebilecekleri makaleleri incelemeyi kabul etmelidir.
2) Hakemler makalelerin değerlendirilmesinde dürüst, tarafsız ve adil davranmalıdır.
3) Hakemler, yazar veya makaleyle ilgili olası bir çıkar çatışması durumunda bunu beyan etmelidir, böyle bir olasılıktan emin olmadıkları takdirde dergi tarafından tavsiye almalıdır. Bu çıkar çatışması çok çeşitli konularla ilgili olabilir. Örneğin, hakem makale yazarıyla yakın çalıştığını fark etmişse bunu dergiye beyan etmeli ve hakemlikten çekilmelidir. Yine hakem, gönderilen makalenin konusuna çok benzer bir konu üzerine makale değerlendirme süreci esnasında bir araştırma yürütüyorsa, bunu dergi idaresine bildirip hakemlikten çekilebilir.
4) Hakemler, makale yazarının yüksek olasılıkla tahmin ettikleri kişi olduğunu düşündüklerinde dahi bu konuda dergiyi bilgilendirmelidir.
5) Hakemler, bir değerlendirme yapma niyeti olmadan sadece makaleye bir göz atmak için makaleyi incelemeyi kabul etmemelidir. Makaleye göz attıktan sonra hakemlikten çekilmek akademik etik prensipleriyle uyuşmamaktadır.
6) Hakemler, makalenin yazım sürecine herhangi bir şekilde öznel ve aktif katkıda bulunmuşsa, makaleyi değerlendirmeyi reddetmelidir.
7) Hakemler hakem değerlendirmesinin karşılıklı bir çabayı ve doğru bir zamanlamayla adil bir şekilde gözden geçirmeyi gerektirdiğini kabul etmelidir, değerlendirme sürecinde buna uygun bir biçimde hareket etmelidir. Bu nedenle hakemler makale değerlendirme sürecini mümkün olduğunca kısa sürede tamamlamalıdır.
8) Hakemler, dergiye uzmanlık alanlarını doğrulukla ve isabetle ortaya koyan kişisel ve mesleki bilgiler sunmalıdır.
9) Hakemler makale değerlendirmelerinde, düşmanca veya itham edici veya aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmaktan uzak olmalı, tarafsız ve yapıcı bir tutum izlemelidir. Bu duruşa uygun bir biçimde hakemler makalelerin biçimlenişine yazarın özgün anlatımını değiştirecek bir şekilde müdahil olmaya çalışmamalıdır.
10) Hakemler makale değerlendirme formunu eksiksiz doldurmalı, ret kararı verilmesi halinde gerekçeli bir rapor hazırlamalıdır.
11) Hakemler, hakemlik süreci sırasında elde ettikleri bilgileri kendilerinin ya da başka herhangi bir kişinin ya da kurumun avantajı için kullanmamalı ya da başkalarının aleyhine olacak bir biçimde ya da başkalarını itibarsızlaştırma amacıyla bunlardan istifade etmemelidir.
12) Hakemler makale değerlendirme sürecinin gizliliğine saygı göstermeli ve derginin yayınladığı detayların ötesinde, hakemlik süreci sırasında ya da sonrasında bir makalenin veya bu makalenin değerlendirmesinin ayrıntılarını gizli tutmalıdır.
13) Hakemler, makale değerlendirme süreci sona erdikten sonra da değerlendirmeye tabi olan metne ve değerlendirme sürecine dair detayları gizli tutmalıdır.
14) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmamalıdır.
Editörler İçin Etik İlkeler
1) Editörlerin yayınlanmak üzere bir makaleyi kabul etme veya reddetme kararları, yalnızca makalenin değerine, özgünlüğüne, netliğine ve derginin odak ve kapsamına uygun olmasına dayanmalıdır.
2) Editör kendisine gelen makaleye ilişkin değerlendirme sürecini geciktirmeksizin başlatmalıdır.
3) Editör yayımlanmak üzere gönderilen bir makaleyi değerlendirmeye kabul veya reddetme konusunda tam yetki ve sorumluluk sahibidir. Ancak karar verme aşamasında hakemlerin görüşlerinden hareket eder.
4) Değerlendirmeler en az iki hakem görüşüne dayanılarak yapılır, bir kabul bir ret olması halinde üçüncü bir hakem görüşü alınır.
5) Editörler verdikleri kararı gerekçelendirmelidir ve yazarı bilgilendirmelidir.
6) Editörler alanlarında güçlü yayınları olan, etik değerlere bağlı ve derginin yayın süreçlerini aksatmayacak hakemleri tercih etmelidir.
7) Dergide daha önce yayımlanmış bir makale için temel bilimsel hatalar olduğuna dair ikna edici kanıtlar sunulduğunda, editörler hatayı vurgulayan bir makalenin yayımlanmasını veya mümkünse hatanın düzeltilmesini sağlamalıdır.
8) Gönderilmiş bir makalede açıklanan yayımlanmamış bilgiler, argümanlar veya yorumlar, yazarın izni dışında editörlerin kendi araştırmasında kullanılmamalıdır.
9) Editörler, dergiye başvurusu yapılan bir makaleye katkı sağlamışsa makalenin değerlendirme süreci bir başka editör tarafından yürütülür.
Araştırma Etiği
Aşağıdaki araştırma etiği hakkındaki mesleki ahlak kuralları, araştırmanın amaçlarına katkıda bulunur, iş birliği için gerekli değerleri destekler, araştırmacıların kamuya olan sorumluluğunu garantiye alır, kamu desteği ile güvenilirlik sağlar ve çeşitli ahlaki ve sosyal değerleri güçlendirir:
1. İlk kural açıklıktır. Diğer bir deyimle,10) Editör makalelere ilişkin olarak kendisinin fark ettiği veya hakemlerce bildirilen bilimsel yayın etiğine aykırı eylemlerin söz konusu olduğu hallerde Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi'ne göre hareket eder. Araştırmacı kullandığı verileri, malzemeleri, teçhizatları, kaynakları ve bulguları toplumla paylaşmak zorundadır. Eleştirilere ve yeni fikirlere açık olmalıdır.
2. Dürüstlük ve gerçeklik: Araştırmacı bulgularını uydurmamalı, başka bir yerden çalmamalı ya da yanlış yorumlamamalıdır. Sonuçları, metotları, prosedürleri doğru raporlamalı ve meslektaşlarını, sponsorları ve kamuyu yanıltmamalıdır. Araştırmayı kötüye kullanıyorsa, bu da bilim etiğine aykırı bir davranıştır.
3. Araştırmacının ilgilendiği objeye veya konuya bir zarar vermemesi gerekir. Buna bağlı olarak, araştırmacıların mahremiyetine ve sırlarına saygılı olmalı ve araştırmasında izin verilmediği sürece şahıs isimlerini kullanmamalıdır. Ayrıca araştırmacı kendi kimliğini de saklamamalıdır.
4. Fikri mülkiyet: Patent, telif hakkı ve diğer fikri mülkiyetlere saygılı olunması gerekir. İzinsiz veri, yöntem ve sonuçlar kullanılmamalı ve katkıda bulunanlar mutlaka referans gösterilmelidir.
5. Gizlilik: Gizli iletişimler, personel kayıtları, ticari ve askeri sırlar, hasta kayıtları korunmalıdır.
6. Objektif olmak: Taraflı deney tasarımı, veri analizi ve yorumdan kaçınılmalıdır.
7. Bütünlük ve tutarlılık sağlanmalıdır.
8. Dikkatsizlik yüzünden yapılan hatalar ve atlamalar, çalışmanın baştan sona ciddi olarak incelenmesiyle engellenmelidir.
9. Sosyal sorumluluk: Sosyal hasarlara yol açabilecek araştırmalardan kaçınılmalıdır.
10. Ayrımcılık: Bilimsel yetki ve bütünlük ile ilişkisi olmayan cinsiyet, ırk, köken ve diğer faktörleri kullanarak ayrımcılık yapılmaması gerekir.
11. İlgili kanunların bilinip bunlara uyulması lazımdır.
12. Hayvanlara özen gösterme: Araştırma sırasında kullanılan hayvanlara gereken ilgi ve saygı gösterilmeli. İyi tasarlanmamış ve gereksiz hayvan deneyleri yapılmamalıdır.
13. İnsanları koruma: İnsani konularda yürütülen araştırmalarda risk ve zarar minimize edilmeli, insan onuru, mahremiyeti ve otonomisi korunmalı. Çocuk, gelişimle veya kavramla kurullara ilgili engelli, huzur evinde yaşayan, evsiz veya kanuni bir statüsü olmayan savunmasız kişileri içeren araştırmalarda özel önlemler alınmalıdır. Araştırmanın yükü de faydaları da adil bir şekilde dağıtılmalıdır.
Ulusal ve uluslararası düzenlemeler ve yönetmeliklerle çerçevelenmiş olan insan ve hayvanlarda yapılacak araştırmaların planlanması ve uygulanması araştırma etiğinin en önemli başlıklarıdır. Araştırma etiği daha çok tıbbi araştırmalar için kullanılmakta olan bir kavramdır, ancak kuşkusuz, sosyal bilimlerde yürütülen araştırmalar da daha farklı bir boyutta araştırma etiğinin ilgi alanına girmektedir.
Yasal/Özel Etik Kurul İzin Belgesi Alınması
TR Dizin Etik Kurallarla ilgili AÇIKLAMA ve BİLGİLENDİRME Kriterlerinde geçmiş yıllarda yer alan Etik Kurallarla ilgili maddeler 2020 yılında açıklamalarla detaylandırılmış, araştırma alanında etik kurul izni gerektiren çalışmalar için izinlerin alındığı varsayılarak “izinle ilgili bilgilere makalede yer verilmesi” hususu kriterlere eklenmiştir.
Etik Kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki gibidir:
1) Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırma.
2) İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
3) İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
4) Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
5) Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,
Ayrıca;
- Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,
- Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi
2020 yılı öncesi araştırma verileri kullanılmış, yüksek lisans/doktora çalışmalarından üretilmiş (makalede belirtilmelidir), bir önceki yıl dergiye yayın başvurusunda bulunulmuş, kabul edilmiş ama henüz yayımlanmamış makaleler için geriye dönük etik kurul izni gerekmemektedir.
Üniversite mensubu olmayan araştırmacılar da bölgelerinde bulunan Etik İzni'ne başvurabilmektedir.
Ayrıca;
- Dergilerde yayımlanacak makalelerde etik kurul izni ve/veya yasal/özel izin alınmasının gerekip gerekmediği makalede belirtilmiş olmalıdır. Eğer bu izinlerin alınması gerekli ise, izinlerin hangi kurumdan, hangi tarihte ve hangi karar veya sayı numarası ile alındığı açıkça sunulmalıdır.
- Çalışma insan ve hayvan deneklerinin kullanımını gerektiriyorsa, çalışmanın uluslararası deklarasyon, kılavuz vb. uygun olarak gerçekleştirildiği beyan edilmelidir.
15 Haziran 2026
Sayfa
1-21
