ERKEN ÇOCUKLUK EBEVEYN MEDYA ARACILIK ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI
Öz
Bu
çalışmada, erken çocukluk döneminde çocuğu olan ebeveynlerin çocuklarının medya
kullanımındaki aracılıklarını belirlemeye yönelik geçerli-güvenilir bir ölçek
geliştirme amaçlanmıştır. Ön çalışmada, alan yazın ve medya aracılık ölçekleri
incelenerek hazırlanan maddeler, okul öncesi eğitimi ve çocuk gelişimi alanında
doktora yapmış ve medyaya ilişkin çalışmaları olan dört ve ölçme değerlendirme
alanından bir olmak üzere beş uzmanın görüşlerine sunulmuştur. Uzmanların
görüşleri doğrultusunda düzenlemeler yapılarak 83 maddelik taslak form
oluşturulmuştur. Taslak form, 116 ebeveyn üzerinde uygulanmıştır. Maddelerde
düzenlemeler yapılarak Erken Çocukluk Ebeveyn Medya Aracılık Ölçeği (EÇEMAÖ) deneme
formu 58 madde olarak düzenlenmiştir ve maddeler, 5’li Likert tipi
ölçeklendirilmiştir ve 1-5 arası puanlanmıştır. Deneme uygulaması 855 ebeveynin
katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği çalışmalarında, Temel
Bileşenler Analizi (TBA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır.
Güvenilirlik çalışmalarında ise Cronbach’ın alfa iç tutarlılık katsayısı
hesaplanmıştır. Uç değer incemeye bağlı olarak 184 (%21.5) gözlem, veri
setinden çıkarılmış, ileri analizler 671 ebeveynin verileri ile yürütülmüştür. Modelin uyum iyiliği indeks
değerleri yüksek düzeyde model-veri uyumu sağlayan bir yapı tanımlanabildiğini
göstermektedir (χ2/sd= 2.23, RMSEA=0.043, RMR=0.044, CFI=0.98, NFI
=0.97, GFI=0.89, RFI=0.96). Elde edilen yapıya yönelik güvenirlik düzeyleri
(Cronbach alfa katsayıları); bileşenler için sırasıyla .92, .86, .61, .83, .84,
.59 ve ölçek genelinde .91 olarak hesaplanmıştır. Bulgular sonucunda ölçeğin
geçerli-güvenilir bir araç olarak kullanımının uygun olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ashley, S., Maksl, A. ve Craft, S. (2013). Developing a Media Literacy Scale. Journalism & Mass Communication Educator, 68 (1),7-21.
- Bağlı, M. T. (2002). Okulöncesi çocukların ve ailelerinin televizyon ilintili etkileşimleri. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Bilgin Ülken, F. (2011). Televizyon izlemede anne-baba aracılığı ile çocukların saldırgan davranışları arasındaki ilişki. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 195-216.
- Gündoğdu, Z., Seytepe, Ö., Pelit, B. M., Doğru, H., Güner, B., Arıkız, E., Akçomak, Z., Kale, E. B., Moran, İ., Aydoğdu, E. ve Kaya, E. (2016). Okul öncesi çocuklarda medya kullanımı. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2), 6-10.
- Haktanır, G. (2015). Okul öncesi eğitime giriş. Ankara: Anı Yayıncılık.
- İnan, T. (2014). Medya okuryazarlığı: ortaokul öğrencilerinin ebeveynlerinin televizyon ve internete ilişkin tutum ve davranışlarının incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7 (35),
- Karakurt, N. (2015). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların televizyon izleme sıklığına bağlı olarak ailelere ve öğretmenlere verilen danışmanlığın çocukların duygusal ve davranışsal sorunlarına etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
- Karaman,M. K. ve Karataş,A. (2009). Öğretmen adaylarının medya okuryazarlığı düzeyleri. İlköğ-retim Online, 8(3), 798-808.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ocak 2020
Gönderilme Tarihi
14 Kasım 2019
Kabul Tarihi
7 Ocak 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Sayı: 53
Cited By
Matematik Tarihi Destekli Matematik Derslerine Yönelik Motivasyon Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları
Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi
https://doi.org/10.32960/uead.764576Türkiye’de yapılan dijital ebeveynlik araştırmalarına yönelik bir içerik analizi çalışması
İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17679/inuefd.928805The relation between child raising attitudes of parents and their mediation role for the digital technology use of children
Education and Information Technologies
https://doi.org/10.1007/s10639-022-11266-3Erken Çocukluk Çağında Çocuğu Olan Ebeveynlerin, Çocuklarına Medya Kullandırmadaki Aracılıkları ve Dijital Ebeveynlik Farkındalıklarının İncelenmesi
Turkish Journal of Primary Education
https://doi.org/10.52797/tujped.1192163Dijital Oyun Bağımlılık Eğilimi ve Ebeveyn Rehberlik Stratejileri Ölçeklerinin Geliştirilmesi
Ankara Universitesi Egitim Bilimleri Fakultesi Dergisi
https://doi.org/10.30964/auebfd.939653Ebeveynlerin Pandemi Sürecinde Dijital Ebeveynlik Uygulamalarına Yönelik Deneyimleri
Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.53444/deubefd.1221315An effort to understand parents’ media mediation roles and early childhood children's digital game addiction tendency: A descriptive correlational survey study
Education and Information Technologies
https://doi.org/10.1007/s10639-024-12544-yBebeklerde Dijital Teknoloji Kullanımı ve Dijital Ebeveynlik Davranışları Ölçeklerinin Geliştirilmesi
İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17679/inuefd.1457043Ebeveyn Arabuluculuğu Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi
Milli Eğitim Dergisi
https://doi.org/10.37669/milliegitim.1496618How does Parental Media Mediation Regulate the Association between Digital Parental Awareness and the Parent-Child Relationship?
Early Childhood Education Journal
https://doi.org/10.1007/s10643-025-01879-xHOW DOES THE COVID-19 PANDEMIC AFFECT YOUNG CHILDREN’S SCREEN TIME? THE ROLE OF BIOECOLOGICAL FACTORS
International Journal of Child, Youth and Family Studies
https://doi.org/10.18357/ijcyfs161202522341COVID-19 Pandemı̇ Öncesı̇ ve Pandemı̇ Sürecı̇nde 4-6 Yaş Çocuklarının Dı̇jı̇tal Oyun Bağımlılık Eğı̇lı̇mlerı̇ ve Ebeveyn Rehberlı̇k Stratejı̇lerı̇nde Görülen Farklılıkların İncelenmesı̇
Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.19171/uefad.1478828Okul Öncesi Eğitimine Devam Eden 48-72 Aylık Çocukların Anne ve Babalarının Ebeveynlik Tutumları ile Medya Aracılıklarının İncelenmesi
Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.35675/befdergi.1587760Parental Media Mediation Roles: An Examination in Terms of Parental and Child-Related Variables
Bartın University Journal of Faculty of Education
https://doi.org/10.14686/buefad.1656104Erken çocuklukta dijital oyun bağımlılığı: Ebeveyn farkındalığı
Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi
https://doi.org/10.33400/kuje.1615290