Bu kılavuz, bir hakem atama ve hakem değerlendirmesi yapma konusunda talimatlar sağlar. Hakem değerlendirmesi, akademik çalışmaların gerekli standartları karşılamasını sağlayarak bilimsel yayıncılık için çok önemlidir. Bir hakem atamak için editör, potansiyel hakemin uzmanlığını, çıkar çatışmalarını ve müsaitliğini dikkate almalıdır. Hakem değerlendirme süreci anonim ve objektif bir şekilde yürütülmeli, hakemler yazarlara yapıcı geri bildirimler sunmalıdır. Bu yönergeleri izleyerek dergiler, yayınlarının en yüksek kalitede olmasını ve okuyucularının sunulan bilgilere güvenebilmesini sağlayabilirler.

Daha fazla yardım için buraya tıklayın.

Çift Kör Hakem Değerlendirme Süreci

Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi (OTJHS), çift kör hakemlik (double-blind peer review) sistemini uygular. Bu modelde yazarların kimlik bilgileri hakemlere, hakemlerin kimlik bilgileri ise yazarlara açıklanmaz. Böylece değerlendirme sürecinde tarafsızlık ve objektiflik sağlanır. Her makale en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir; gerekli görüldüğünde üçüncü bir hakem atanabilir. Hakem seçimi sürecinde yazarlar ile hakemler arasında çıkar çatışması bulunmamasına dikkat edilir ve aynı kurumdan veya yakın iş birliği içinde olan kişiler hakem olarak görevlendirilmez. Tüm hakem değerlendirme raporları, katkıda bulunanlara elektronik olarak ve anonim olarak iletilir. Çift kör hakem değerlendirme sürecinin bütünlüğünü korumak için hakemlerin isimleri dergi tarafından gizli tutulur. Talep üzerine, katkılarını belgeleyen yazılı raporlar hakemlere verilebilir. Yayınlanan tüm yazarlar, gelecek sayılar için hakem olarak görev yapmayı kabul ederler.

Hakem değerlendirmesi, akademik çabanın temel mekanizmasıdır. Hakem değerlendirmesi, editörlerin yazarlarla diyalog halinde karar vermelerine yardımcı olur. Yazarlar, hakemlerin raporlarında ve yorumlarında yer alan eleştiriler sayesinde çalışmaları hakkında önemli bilgiler edinir ve çalışmalarını geliştirme şansı bulurlar.

Yayın Kararları

Editörler, ilgili alandaki akademik uzmanlıklarına, yayın ve araştırma deneyimlerine, önceki hakemlik performanslarına ve etik standartlara bağlılıklarına göre hakemleri seçerler. Her makale en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir ve gerektiğinde üçüncü bir hakem atanabilir. Hakem seçimi sırasında, potansiyel çıkar çatışmaları dikkatlice değerlendirilir ve aynı kurumdan veya yazarlarla yakın işbirliği içinde olan kişiler hakem olarak atanmaz. İnceleme sürecinin tamamlanmasının ardından, Baş Editör, söz konusu çalışmanın geçerliliğine, araştırmacılar ve okuyucular için önemine, hakemlerin yorumlarına ve eleştirilerilerine, telif hakkı ihlali ve intihal ile ilgili yürürlükteki yasal gerekliliklere dayanarak, dergiye gönderilen makalelerden hangilerinin yayınlanacağına karar vermekten sorumludur. Baş Editör, bu kararı verirken diğer editörlerden veya hakemlerden tavsiye alabilir.

Hızlılık

Hakemlerden değerlendirmelerini genellikle 2–4 hafta içinde tamamlamaları beklenir. Gecikme durumunda editör alternatif hakem atayabilir. Değerlendirme için davet edilen hakem, müsaitliğini derhal bildirmelidir ve araştırmayı değerlendirmek için yeterli niteliğe sahip olmadığını düşünenler, kararlarını en kısa sürede editöre bildirmelidir.

Gizlilik

Hakemlere teslim edilen makaleler gizli belgeler olarak ele alınmalıdır. Makaleler başkalarına gösterilmemeli ve içerikleri kamuoyunda tartışılmamalıdır. Hakemler, Baş Editörün açık izni olmadan meslektaşlarından tavsiye alamaz. Baş Editör bu izni yalnızca istisnai durumlarda verir. Bu kural, hakemlik sürecine katılmayı reddeden kişiler için de geçerlidir.

Nesnellik Standartları

Makalelerin yazarlarına yönelik kişisel eleştiriler uygun bir davranış biçimi değildir. Hakem raporları nesnel bir prosedür izlemeli ve hakemlik görevini kabul ederken, yorumlarının yazarların çalışmalarını geliştirmelerine yardımcı olacak argümanlarla desteklendiğini kabul etmelidirler.

Kaynakların Belirtilmesi

Hakemlerin, yazarların referanslarında yer almayan yayınlanmış çalışmaları yazarlara bildirme görevi vardır. Bir hakem, yazarlar tarafından alıntı yapılmayan alandaki çalışmalara veya farklı çalışmalar arasındaki örtüşmelere özellikle dikkat etmelidir. Bir hakem, daha önce yayınlanmış herhangi bir çalışma veya bildiği diğer makalelerle benzerlik konusunda editörleri bilgilendirmelidir.

Çıkar Çatışmaları ve Bilgilendirme

Yazarlar, şirketler veya makaleyle ve makalede açıklanan çalışmayla bağlantılı kurumlarla rekabetçi, işbirlikçi veya diğer ilişkilerden kaynaklanan çıkar çatışmaları olan davetli hakemler, çıkar çatışmalarını derhal editörlere bildirmeli ve alternatif hakemlerle iletişime geçilebilmesi için değerlendirme davetini reddetmelidir. Sunulan bir makalede açıklanan yayınlanmamış materyaller, yazarların açık yazılı izni olmadan hakemin kendi araştırmasında kullanılmamalıdır. Hakem değerlendirmesi yoluyla elde edilen ayrıcalıklı bilgiler veya fikirler gizli tutulmalı ve hakemin kişisel avantajı için kullanılmamalıdır. Bu, değerlendirme davetini reddeden davetli hakemler için de geçerlidir.

Şeffaflık ve Uyum

Bu kılavuz, COPE, DOAJ ve ICMJE tarafından belirlenen etik standartlar ve yayıncılık ilkeleri ile uyumludur. Dergi, tüm süreçlerde şeffaflık ve hesap verebilirliği esas alır.

ETİK SORUMLULUKLAR:  Editör değerlendirmesi Committee on Publication Ethics (COPE) önerilerine dayanılarak gerçekleşmektedir. Bu dergide yer alan etik görev, sorumluluklar ve açık erişim için Cope önerileri dikkate alınır. Bakınız: Committee on Publication Ethics (COPE) ve DergiPark'ta COPE'nin Türkçe versiyonu

Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi'ne yüklenen makale ve diğer süreçler için hiçbir ücret alınmaz ve kabul edilen tüm yazılar ücretsiz yayınlanır, okunup indirilebilir. Sağlık alanlarında düzenlenen bilimsel toplantılarda sunulan poster veya sözlü bildiriler ek sayılar şeklinde yayınlanabilir. Bu nedenle Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors), BOAI (Budapest Open Access Initiative) ve DOAJ (Directory of Open Access Journals)'ı kendine ilke edinmiştir.Tüm Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi üyeleri ve yazarları, COPE tarafından belirlenen temel kurallar ve tavsiyeler ile ilgili kuralların farkında olmalıdır.

İnsanlar ve denek hayvanlar üzerinde yapılan tüm çalışmalar için Etik Kurul / Kurumsal İnceleme Kurulundan izin alınması zorunludur. “Etik kurul izni gerektiren çalışmalar için talep edilen belge ve bilgiler” sisteme yüklenmelidir. Etik kurul onayının PDF veya JPEG formatında yükleyiniz (Olgu sunumu- serisi ve derleme yazıları için gerekli değildir). Olgu sunumlarında, bilgilendirimiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmesi gereklidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda, izinle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı no) yöntem bölümünde ve ayrıca makale ilk/son sayfasında yer verilmelidir. Bununla birlikte Materyal ve metot bölümünde "Çalışmanın uluslararası deklerasyon, kılavuz vb uygun gerçekleştirildiği beyan" açıklamasına yer verilmelidir. 

YAZAR: İntihal, sahtecilik, çarpıtma, haksız yazarlık gibi konular yazarların sorumluluğundadır. Tespit edilmesi durumunda makale reddedilir. Süreçteki bir makale başka bir dergiye gönderilemez veya yayınlanamaz. “Etik kurul izni gerektiren çalışmalar için talep edilen belge ve bilgiler”in sisteme yüklenmesi yazarın sorumluluğundadır. Dergimiz yazarlardan çalışmayı onaylayan etik komiteyi tanımlamasını zorunlu hale getirmiştir. Ayrıca gönderilmiş makalenin aşağıda tanınmış standartlara uymasını yazarlardan bekler. 

Declaration of Helsinki

US Federal Policy for the Protection of Human Subjects

European Medicines Agency Guidelines for Good Clinical Practice

Bilimsel araştırmalar Yüksek Öğrenim Kurumları Bilimsel Araştırma Ve Yayın Etiği Yönergesinde açıklanan ilkeler, Uluslararasında tanınmış Helsinki Bildirgesi, İnsanların Korunmasına İlişkin ABD'nin Federal Politikası ve Avrupa İlaç Ajansı İyi Klinik Uygulama Kılavuzları'na uygun olmalıdır. Araştırma etiği COPE, ICMJE ve insanlar üzerine yapılan deneyler ile Hayvan Deneyleri İçin Helsinki Bildirgesi ve Horizon 2020'de belirtilen uluslararası kurallara uyulmalıdır. 

Etik Kurul İzni Gerektiren Araştırmalar aşağıdaki gibidir.

•Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar

•İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,

•İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,

•Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,

•Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar, 

Ayrıca;

•Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,

•Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,

•Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi

YAZARLARIN BİLİMSEL SORUMLULUKLARI: Yazarlar, araştırma bulgularının doğruluğunu ve geçerliliğini sağlamak konusunda bilimsel bir sorumluluğa sahiptir. Bu, uygun kontrollerle deneyler yapmayı, verileri doğru bir şekilde raporlamayı ve başkalarının katkılarını takdir etmeyi içerir. Bulguların saygın dergilerde yayınlanması ve intihal veya diğer akademik suiistimal türlerinden kaçınmak da önemlidir. Yazarlar bu standartları destekleyerek bilimsel bilginin ilerlemesine katkıda bulunabilir ve araştırma topluluğunun bütünlüğünü koruyabilirler. Bu nedenle, gönderilen bir makalede adı geçen tüm yazarların, çalışmaya doğrudan akademik veya bilimsel katkı yapmış olması gerekir. Belirlenen yazarın aşağıdaki kriterlerin tümünü yerine getirmiş olması gerekir: (1) Makalede açıklanan araştırmayı planlamış veya yürütmüş, (2) Makaleyi yazmış veya revize etmiş ve (3) Makalenin son halini onaylamış. Makalenin Tartışma ve Sonuç bölümü tamamlandıktan sonra her yazarın çalışmaya özel katkılarını açıkça belirtmesi gerekmektedir.

​HAKEM: Yayınlanmak üzere gönderilen makaleler en az 2 kör hakem tarafından değerlendirilir. Hakem değerlendirmesi süreci, hakemlerin alandaki uzmanlarından bireysel yazılar hakkında tavsiye almayı içerir. Hakemlerin çıkar çatışması olmaz ve makaleler gizli tutulur. Hakem değerlendirme sonuçları editör tarafından incelenerek yazara makale ile ilgili karar bildirilir. Yazıları değerlendiren hakemlerin adları yazarlara bildirilmez. Hakemler de yazarların adlarını göremez. Yeterli görülmeyen yazıların hakem önerileri doğrultusunda geliştirilmesi genel esastır. Hakeme dergi sistemi üzerinden davet gönderilir. 7 gün içerisinde hakem daveti kabul eder veya ret eder. Kabul ederse değerlendirme süreci 15 gündür. 15 gün içerisinde değerlendirmeyi bitiremez ise istemesi durumunda ek süre verilir.

HAKEMLERİN ETİK SORUMLULUKLARI: Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi'ne gönderilen bir çalışmada hakem olmayı kabul edenler; ICMJE (Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi) önerilerini, COPE (Yayın Etiği Komitesi) önerilerini ve Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi'nin hakemlere ilişkin ilkelerini dikkate almalı ve bu ilkelere uymalıdır.
Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi'ne gönderilen bir çalışmayı değerlendirmeyi kabul eden hakemler, yukarıda belirtilen etik ilkelere uyduklarını taahhüt ederler.

Hakemler;
1. İnceleme süreci çift-kör inceleme esasına göre yürütüldüğünden bu prensiple hareket ederler. Bu bağlamda yazarlar ve diğer hakemlerle iletişim kurmaya çalışmazlar.
2. Çalışmaya ilişkin değerlendirme ve yorumlarını Değerlendirme Formu aracılığıyla dergi editörlüğüne iletirler.
3. Yalnızca kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili çalışmaları incelemeyi ve değerlendirmeyi kabul ederler.
4.İnceledikleri çalışmaların gizliliğine dikkat ederler.
5. İnceleme sürecini tarafsız bir şekilde yürütürler. İncelemeyi bilimsel kriterlere göre yaparlar. Tarafsız ve bilimsel kriterlere göre yapılan değerlendirme sonucunda alana katkı sağlayacağını düşündükleri çalışmaların kabul kararlarını verirler.
6. Çıkar çatışması veya çıkar birliği fark ederlerse dergi editörünü bilgilendirirler.
7. İncelemeyi reddederlerse, bu kararını ve ret nedenini dergi editörüne bildirirler.
8. Hakemler, çalışmalarda akademik ilkelere ve etik değerlere, ulusal veya uluslararası ilke veya standartlara aykırılık tespit etmeleri durumunda derhal Kurula bilgi verirler.
9. Çalışmaların incelemesini makul bir sürede tamamlar ve değerlendirme raporlarını dergi editörüne sunarlar.
10. Değerlendirme Raporunda bilimsel olmayan yorum ve değerlendirmelere yer verilmez.
11. Hakemler makaleleri üçüncü kişilerle tartışamaz.

EDİTÖR: Dergi Editörleri tüm COPE davranış Kuralları standartlarına uymayı ilke edinmiştir. Editörler kabul ettiği ya da reddettiği makaleler ile ilgili çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır. Editörler sadece alana katkı sağlayacak makaleleri kabul etmelidir. Amaçlanan düzeye varamayan yazılar, bilimsel açıdan yeterli görülmeyen çalışmalar gerekçesi açıklanarak editör tarafından reddedilir. Editör makale kunusu ile ilgili ise sürece devam eder, veya bir Yardımcı Editör atar. Veya sürece dahil edecek bir Alan Editörü atar. Bu Editör/Editörler en az 2 hakem atarlar ve bu hakemlere dergi sistemi üzerinden davet gönderirler. 7 gün içerisinde hakem daveti kabul eder veya ret eder. Hakem değerlendirmeyi kabul ederse değerlendirme süreci 15 gündür. 15 gün içerisinde değerlendirmeyi bitiremez ise Editör tarafından Hakemlere ek süre verilebilir.

Hakemlerin değerlendirme süreçleri tamamlandıktan sonra hakemlerin görüşü dikkate alınarak makale kabul veya reddedilebilir. Hakemler makale hakkında revizyon önerisi sunarsa, bu öneriler sorumlu yazara iletilir ve revizyon için makul süre verilir (7, 15 veya 30 gün).

Kabul edilen makaleler yayınlanmak üzere Editör tarafından yayın sırasına alınır.

EDİTÖRLERİN ETİK SORUMLULUKLARI 
1- Editörler okuyucularına karşı sorumludur ve okuyucularının ihtiyaç ve beklentilerini öğrenmelidir. 
2- Yayınları ve bunların uygulanmasını değerlendirdikten sonra alınan kararlar için bir sistem oluşturmalıdırlar. 
3- Dergide yer alan çalışmalarda yer alan deneklerin hak ve güvencelerinin sağlanmasını, uluslararası etik kurallara uyulmasını, etik kurul onaylarının alınmasını ve bilgilendirilmiş onam formunun imzalanmasını sağlamaya çalışmalıdırlar. 
4- Derginin içeriğinden ve makale türlerinden sorumludurlar. 
5- Yazarlar için bilgilendirme, yayına hazırlık ve gönderim kurallarının belirlenmesini ve okuyuculara duyurulmasını sağlamalıdırlar. 
6- Makaleleri gecikmeksizin değerlendirmek, yayına kabul etmek veya reddetmek ve sürekliliğini sağlamak için uygun bir süreç/prosedür geliştirmelidirler. 
7- Makalenin hakemler tarafından değerlendirilmesi sürecinde, çalışmanın içeriğinin ve yazar isimlerinin gizliliğini sağlamalıdırlar. 
8- Kararlarının arkasında durmalı, ancak gerekirse yeniden gözden geçirmekten çekinmemelidirler. 
9- Sadece makalelerin değil, yapılan araştırmaların da niteliğini artırmak için çaba göstermelidirler. 
10- Yetkili değerlendirme için kılavuzlar yayınlamalı ve düzenli olarak güncellemelidir. 
11- Makalenin değerlendirme ve basım aşamalarında yapılan hataları düzeltmeye ve gerekirse özür mektubu yayınlamaya hazır olmalıdırlar. 
12- Editöryal değerlendirme sürecinde herhangi bir etkiden etkilenmeden, bağımsız olarak karar vermeli ve yazarlara bu konuda güvence sağlamalıdırlar. 
13- Yayın etiğine aykırılık ya da bilimsel ahlaksızlık durumlarında konuyu açıklığa kavuşturmak için her türlü araştırmayı yapmalı, gerekirse sorunu bir üst akademik yazara götürerek soruşturmayı genişletmelidirler.
14- Görev ve sorumluluklarını herhangi bir şekilde etkileyecek kişisel, ekonomik veya siyasi bağlantıları bulunmamalı. 
15- Dergilerinin geleceği ile ilgili planlamalar yapmalı ve gerekirse derginin yayın politikasını gözden geçirmelidirler. 
16- Editörler, derginin içeriğinin belirlenmesinde mutlak bağımsızlığa sahip olmalıdır; Yayınevinin reklamlara vb. yaklaşımını bilmeli, bilimsel içeriği reklamlardan tamamen ayrı tutmak için herhangi bir baskı altında olmamalıdır. 
17- Araştırma sonuçları, makale dergide yayınlanmak üzere kabul edildikten sonra dergi editörünün onayı ile medyaya ve kamuoyuna sunulabilir. Yayına kabul edilmeyen bir makale yayınlanmaz.

DERGİ YÖNETİMİ: Dergi yönetimi Dergi sahibi, Baş Editör, Editörler ve Mizanpaj Editöründen oluşur. Dergi yönetimi yukarıda yazarlar için belirtilen konularda suistimal oluştuğu belirlenen makalelerin yayınlanmasını önlemek için gerekli adımları atacaktır. Hiçbir durumda dergi veya editörler bu türden suistimalleri teşvik etmemeli veya bu tür suistimallerin gerçekleşmesine izin vermemelidir. Derginin yayıncısının veya editörünün, herhangi bir araştırmadaki suistimal iddiasından haberdar edilmesi durumunda, yayıncı veya editör iddiaları uygun şekilde ele alacaktır.

Dergi, yöneticileri gerektiğinde makalelerin geri çekilmesine veya düzeltilmesine izin verecektir. Dergi, gerekirse düzeltmeler, açıklamalar ve özürleri yayınlamaya hazırdır.
Dergi yöneticileri kabul edilen makalelerin yayın sırasını takip eder, makalelerin DOI numarasını alır, mizanpaj düzenlemesini tamamlar ve makaleyi yayınlar.