1. Amaç ve Kapsam
Bu politika, Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi'ne gönderilen bilimsel çalışmalarda yapay zekâ (YZ) araçlarının kullanımına ilişkin etik, şeffaflık ve sorumluluk ilkelerini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. İşbu Politika; yazarlar, hakemler ve editörler için bağlayıcıdır ve ulusal ve uluslararası yayıncılık standartlarıyla uyumludur.
2. Uluslararası Rehberlerle Uyum
Bu politika aşağıdaki kuruluşların güncel yönergeleri ile uyumludur:
a) Committee on Publication Ethics (COPE)
b) International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE)
c) Elsevier Yayın Etiği ve Yapay Zekâ Politikaları
d) DOAJ Publication Ethics and Artificial Intelligence Policies
Bu kapsamda:
YZ araçları yazar olarak kabul edilmez (ICMJE, COPE)
Nihai sorumluluk insan yazarlara aittir (COPE)
Şeffaflık ve beyan zorunludur (tüm kuruluşlar)
3. Tanımlar
3.1. Yapay Zekâ (YZ): Metin, görsel, veri analizi veya diğer içerikleri otomatik olarak üreten ya da işleyen yazılımlar.
3.2. YZ Araçları: Dil modelleri, görüntü üreticileri, otomatik analiz yazılımları vb.
4. Yazarlar İçin İlkeler
4.1. Şeffaflık ve Beyan (COPE & ICMJE uyumlu)
Yazarlar, yapay zekâ (AI) ve büyük dil modelleri (LLM'ler) (ChatGPT, Gemini, MS Copilot, Semantic Scholar, Claude, LLaMa, vb.) kullanımını açıkça belirtmelidir. Kullanımın türü, amacı ve kapsamı yöntemler veya teşekkür bölümünde yer almalıdır.
4.2. Yazarlık Kriterleri (ICMJE uyumlu)
YZ araçları yazarlık kriterlerini karşılamaz. Tüm yazarlar:
a) Çalışmanın tasarımına katkı sağlamalı
b) İçeriği gözden geçirmeli
c) Nihai versiyonu onaylamalıdır
4.3. Sorumluluk (COPE uyumlu)
YZ tarafından üretilen tüm içeriklerin doğruluğundan yazarlar sorumludur.
4.4. Akademik Dürüstlük
YZ kullanımı aşağıdaki amaçlarla kullanılamaz:
a) İntihal
b) Veri uydurma veya manipülasyonu
c) Yanıltıcı içerik üretimi
4.5. Veri Gizliliği (COPE uyumlu)
Hassas hasta verileri YZ sistemlerine yüklenmemelidir. Yazarlar Uluslararası Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) ve Ulusal Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ilkelerine uymalıdır.
4.6. İçerik Doğrulama
YZ tarafından oluşturulan bilgiler mutlaka bilimsel kaynaklarla doğrulanmalıdır. Yazarlar YZ tarafından önerilen kaynakların doğruluğunu ve ulaşılabilirliğini kontrol etmekle yükümlüdür. Hayali kaynak gösterimi “bilimsel yanıltma” olarak değerlendirilir.
5. Hakemler İçin İlkeler (COPE uyumlu)
a) Hakemler, gizli makale içeriğini YZ araçlarına yükleyemez
b) YZ destekli değerlendirme yapılacaksa bu durum editöre bildirilmelidir
c) Nihai değerlendirme insan hakem tarafından yapılmalıdır
6. Editörler İçin İlkeler (COPE uyumlu)
a) YZ kullanım beyanlarını kontrol eder
b) Şüpheli durumlarda ek veri talep eder
c) Etik ihlallerde COPE akış şemalarına uygun işlem yapar
7. Kabul Edilebilir Kullanımlar (Elsevier uyumlu)
YZ araçları aşağıdaki amaçlarla kullanılabilir:
a) Dil düzenleme ve yazım kontrolü
b) Özetleme ve organizasyon desteği
c) İstatistiksel analiz yardımcıları
8. Yasaklı Kullanımlar
a) Tamamen YZ tarafından üretilmiş ve doğrulanmamış makale sunumu
b) Sahte veri üretimi
c) Manipüle edilmiş görseller: Tıbbi illüstrasyonlar dışında, bilimsel bulguları temsil eden (mikroskobik görüntü, röntgen vb.) görseller
9. Zorunlu YZ Beyanı
Makale gönderiminde aşağıdaki ifade yer almalıdır:
"Bu çalışmada yapay zekâ araçları kullanılmıştır/kullanılmamıştır. Kullanılmışsa, kullanımın kapsamı ve amacı açıklanmıştır."
10. Yaptırımlar (COPE uyumlu)
Politika ihlali durumunda:
a) Makale reddedilir
b) Yayın geri çekilir
c) Kurumlara bildirim yapılabilir
11. Yazarlar ve Dergi yayınları için (DOAJ)
YZ araçları yalnızca dil düzenleme, biçimlendirme ve sınırlı araştırma yardımı gibi destekleyici amaçlar için kullanılabilir; ancak bilimsel veri, sonuç, görüntü veya referans üretmek, uydurmak veya manipüle etmek için kullanılamaz ve yazarlık tam entelektüel sorumluluk gerektirdiğinden yazar olarak listelenemez. Yazarlar, makalelerinde herhangi bir YZ kullanımını açıklamak ve çalışmanın bütünlüğü ve doğruluğundan tamamen sorumlu kalmak zorundadır. Editörler ve hakemler YZ'yi yalnızca idari veya dil ile ilgili destek için kullanabilir ve hiçbir koşulda gizli makale içeriği kamuya açık YZ sistemlerine yüklenmemelidir.
12. Güncelleme
Bu politika, COPE, ICMJE, Elsevier, DOAJ vb. güncellemeleri doğrultusunda düzenli olarak revize edilir.
Yürürlük Tarihi: 1 Nisan 2026.
Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi Editör Kurulu
