The Commodification of the Human Body: An Ethical and Fiqhī Critique of Placental Use

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication

Şeyma Ülger Nalbant , Tuba Erkoc Baydar

https://doi.org/10.17335/sakaifd.1803290

https://izlik.org/JA72GD27ZL

Öz

Advancements in contemporary medical science have enabled the use of various human-derived waste materials in medicine, cosmetics, and pharmaceuticals. Among these, the placenta, an organ that ceases its biological function after childbirth and becomes a discarded bodily material, has gained growing attention for its diverse applications. Today, it is employed in cultural practices such as placentophagy (the consumption of the placenta) as well as in medical treatments including tissue engineering, wound healing, and burn therapy. Despite its perceived biomedical value, the placenta’s utilization raises significant ethical and jurisprudential concerns. Ethically, it challenges core principles such as human dignity, autonomy, non-maleficence, justice, and the potential commodification of the human body. Jurisprudentially, the issue invites debates about whether human-derived substances—such as hair, skin, teeth, milk, blood, and bone are considered najis (ritually impure), whether their use or sale is permissible, and how such questions intersect with the Islamic principle of karāmat al-nās (human dignity). This study aims to elucidate the dignity attributed to the human being and to elements of the human body through an examination of the placenta as a discarded biological material with moral, ethical, and fiqhī dimensions, thereby seeking to make an original contribution to the existing literature. Moreover, by taking the placenta as a case study, the article demonstrates that the use of certain human-derived waste biological materials—such as feces and urine—for medical, pharmacological, and cosmetic purposes within the possibilities offered by modern medicine may constitute a problematic ethical and fiqhī ground. In this respect, the study emphasizes the need for careful scrutiny of such practices and contributes to a renewed reflection on the normative boundaries governing the human body.

Anahtar Kelimeler

Fiqh , Ethics , Placenta , Placentophagy , Karāma

Destekleyen Kurum

Ibn Haldun University

Proje Numarası

2232

Teşekkür

This study was prepared as part of Project No. 2232, titled “Reflections of the Theory of Necessity in Pharmacology and Its Examination in the Malaysian Context,” which was supported by the Scientific Research Projects Commission at Ibn Khaldun University. I would like to express my gratitude for the support provided for this project.

Metalaşan İnsan Bedeni: Plasentanın Kullanımına Etik ve Fıkhî Bir Eleştiri

https://izlik.org/JA72GD27ZL

Öz

Günümüzün modern tıbbî imkanları birçok insana ait atık parçanın tıpta, kozmetikte ve farmasötik madde olarak ilaçlarda kullanımını mümkün kılmaktadır. Gebeliğin nihayete ermesi ile işlevi sona eren ve atık bir parça haline gelen plasentanın kullanım alanları da gittikçe yaygınlaşmaya başlamıştır. Plasenta hem plasentofaji (plasentanın yenilmesi) gibi kültürel uygulamalarda ve hem de doku mühendisliği, yara iyileştirme ve yanık tedavisi gibi çeşitli tıbbî müdahale alanlarında kullanılmaktadır. Tıp, kozmetik ve farmakolojik açıdan önemli bir kaynak haline gelen plasentanın kullanımı ise etik ve fıkhî bir değerlendirmeye ihtiyaç duymaktadır. Nitekim plasenta kullanımı, etik açıdan insan onuru, özerklik, zararsızlık, adalet ve insana ait bir parçanın metalaştırılması gibi pek çok tartışmalı konuyu gündeme getirmektedir. Fıkhî açıdan ise saç, deri, diş, süt, kan ve kemik gibi insandan ayrılan parçaların şer’î açıdan necaset hükmüne girip girmediği, bu parçalardan faydalanmanın ve bunların satışının caiz olup olmadığı ile tüm bu tartışmaların kerâmetü’n-nâs ilkesi etrafında nasıl ele alındığının sorgulanması gerekir. Bu çalışma, etik ve fıkhî boyutlarıyla, plasenta meselesi üzerinden, insana ve insan bedenine ait unsurlara atfedilen saygınlığı görünür kılmayı amaçlamakta; bu yönüyle literatüre özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Ayrıca bu çalışma, modern tıbbın sunduğu imkanlarla gaita ve idrar gibi bazı insan kaynaklı atık biyolojik materyallerin de tıp, farmakoloji ve kozmetik amaçlarla kullanımının etik ve fıkhî açıdan problematik bir zemin oluşturabileceğini plasenta örneği üzerinden ortaya koymakta ve bu tür uygulamalara titizlikle yaklaşılması gerektiği vurgusu yaparak insan bedenine ilişkin sınırların yeniden düşünülmesine katkı sunmaktadır. 

Anahtar Kelimeler

Fıkıh , Etik , Plasenta , Plasentofaji , Kerâmet

Destekleyen Kurum

İbn Haldun Üniversitesi

Proje Numarası

2232

Teşekkür

Bu çalışma, İbn Haldun Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu tarafından desteklenen “Zarûret Teorisinin Farmakolojiye Yansımaları ve Malezya Bağlamında İncelenmesi” adlı 2232 numaralı projem kapsamında hazırlanmıştır. Projeye sağladığı destekten ötürü teşekkür ederim.

Kaynakça

• Allâm, Şevkî İbrâhîm. “İstihdâmü teknîyyet’ül-halâyâ’l-ciz‘iyye fî’l-‘ilâcı’t-tıbbî”. Dâr’ul-İftâ el-Mısriyye. 20 Eylül 2015. Erişim 31 Temmuz 2025. https://www.dar-alifta.org/ar/fatwa/details/13489/استخدام-تقنية-الخلايا-الجذعية-في-العلاج-الطبي
• Beauchamp, Tom L. – Childress James F. Biyomedikal Etik Prensipleri. İstanbul: Betim Yayınları, 2017.
• Begavî, Ebû Muhammed Muhyissünne el-Ferrâ’. et-Tehzîb fî Fıkhî’l-İmâm eş-Şâfi‘î. thk. Adil Ahmed Abdülmevcûd - Ali Muhammed Muavved. 8 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1997.
• Benyshek, Daniel C. vd. “Placentophagy among Women Planning Community Births in the United States: Frequency, Rationale, and Associated Neonatal Outcomes”. Birth 45/4 (December 2018), 1-10. https://doi.org/10.1111/birt.12354
• Branche, Tonia vd. “Potential Implications of Emerging Non-Traditional Childbirth Practices on Neonatal Health”. The Journal of Pediatrics 261 (October 2023), 113338. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2022.12.040
• Buhârî, Burhâneddin b. Abdilazîz. el-Muhîtü’l-burhânî fi’l-fıkhi’n-Nu’mânî. thk. Ahmed İzzu İnâye ed-Dımaşkî. 11 Cilt. Beyrut: Dârü İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 2003.
• Ebû Dâvûd, Süleyman b Eş’as es-Sicistânî. es-Sünen. thk. Muhyiddin Abdulhamid. Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts.
• Erkoç Baydar, Tuba. “Bedenden Cesede İnsan Onuru: Fıkhi Perspektiften Bir Analiz”. Fıkıh ve Biyoetik: İslam Hukuku Bakımından Tıbbi Konularda Karar Verme Süreci-2. ed. Hakan Ertin - Mustafa Bedir. 105-122. İstanbul: İSAR Yayınları, 2021. https://www.academia.edu/94301707/Bedenden_Cesede_%C4%B0nsan_Onuru_F%C4%B1khi_Perspektiften_Bir_Analiz
• Erkoç Baydar, Tuba. “Ölme Hakkı: Fritz Jahr ve İslâm Hukuku Açısından Mukayeseli Bir Yaklaşım”. Darulfunun İlahiyat 29/2 (2018), 269-286. https://doi.org/10.26650/di.2018.29.2.0035
• Erkoç Baydar, Tuba. Bu Can Kimin? Ötanazi Ölme Hakkı ve Tedavinin Reddine Müslümanca Bakış. İstanbul: İz Yayıncılık, 2021.
• Gillespie, Ryan. “What Money Cannot Buy and What Money Ought Not Buy: Dignity, Motives, and Markets in Human Organ Procurement Debates”. Journal of Medical Humanities 40/1 (March 2019), 101-116. https://doi.org/10.1007/s10912-016-9427-z
• Halâyile, Muhammed Ahmed. “Hükmü’l-İlâc bi’l-Halâyâ’l-Ciz’îyye fî’l-fikhi’l-İslâmî”. Dârü’l-İftâü’l-Âmme. 09 Aralık 2021. Erişim 12 Temmuz 2025. http://aliftaa.jo/research/234
• Herrick, Elizabeth J.- Bordoni, Bruno. “Embryology, Placenta”. National Center for Biotechnology Information. Erişim 5 Ekim 2025. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551634/
• İbn Âbidîn, Muhammed Emin b. Ömer. Reddü’l-muhtâr ʿale’d-Dürri’l-muhtâr: şerh-i Tenvîri’l-ebsâr: Hâşiyetu İbn Âbidin. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 2. Basım, 1966.
• İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn. el-Muğni. thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî - Abdülfettâh Muhammed el-Hulv. 15 Cilt. Riyad: Dârü Âlemi’l-Kütüb li’t-Tıbâati ve’n-Neşri ve’t-Tevzî‘, 3. Basım, 1997.
• İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm el-Mısrî. el-Bahru’r-Râik Şerhu Kenzi’d-Dekâik. 8 Cilt. Kahire: Dârü’l-Kütübi’l-İslamiyye, 2. Basım, ts.,
• İlîş, Ebû Abdullah b. Ahmed b. Muhammed. Minehü’l-celîl alâ Muhtasari’l-Allâme Halîl. 9 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1984.
• Johnson, Sophia K. vd. “Placenta – Worth Trying? Human Maternal Placentophagy: Possible Benefit and Potential Risks”. Geburtshilfe und Frauenheilkunde 78/9 (September 2018), 846-852. https://doi.org/10.1055/a- 0674-6275
• Kâsânî, Ebû Bekir b. Mesʿûd. Bedâʾiʿu’s-sanâʾiʿ fî tertibi’ş-şerâʾiʿ. 7 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1986.
• Lanlan, Huang - Sasha, Chen. “Human placentas still sold in China’s underground markets - Global Times”. Global Times. 15 March 2021. Erişim 13 Ekim 2025. https://www.globaltimes.cn/page/202103/1218489.shtml?fbclid
• İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd. es-Sünen. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Kahire: Dârü’l-İhyâi’l-Kütübi’l-Arabiyye, ts.
• Makdisî, Ebû Muhammed ʿAbdurrahmân. el-ʿUdde Şerhu’l-ʿUmde. Kâhire: Dârü’l-Hadîs, 2003.
• İbn Kudâme, Ebü’l-Ferec Şemsüddîn. eş-Şerhu’l-Kebîr ʿale’l-Mukniʿ. thk. ʿAbdülfettâh Muhammed el-Hulv - ʿAbdullah b. ʿAbdulmuhsin et-Türkî. 30 Cilt. Kâhire: Hicr li’t-tabâʿati ve’n-Neşr, 1995.
• Mergînânî, Ebu’l-Hasen Ali b. Ebû Bekr. el-Hidâye Şerhu Bidâyeti’l-Mübtedî. 3 Cilt. Beyrut: Dârü İhyai’t-Türasi’l-Arabi, t.y.
• Morais, Paloma Elisama de Oliveira vd. “Online Scientific Research on Placentophagy: A Bibliometric Analysis”. Rev Bras Ginecol Obstet 46 (15 March 2024), e-rbgo4. https://doi.org/10.61622/rbgo/2024AR04
• Morales Pedraza, Jorge - Herson, Marisa Roma. “The Importance of Ethic in the Field of Human Tissue Banking”. Cell and Tissue Banking 13/1 (March 2012), 103-117. https://doi.org/10.1007/s10561-010-9232-2
• Mota-Rojas, Daniel vd. “Consumption of Maternal Placenta in Humans and Nonhuman Mammals: Beneficial and Adverse Effects”. Animals 10/12 (15 December 2020), 1-16. https://doi.org/10.3390/ani10122398
• Nass, Sharyl J. vd. “The Value and Importance of Health Information Privacy”. Beyond the HIPAA Privacy Rule: Enhancing Privacy, Improving Health Through Research. ed. Sharyl J. Nass vd. 75-110. Washington: National Academies Press (US), 2009.
• Nathan, Chaya. “Is Placenta Stem Cell Banking Worthwhile?”. The Science Journal of the Lander College of Arts and Sciences 18/2 (2025), 94-99.
• Nevevî, Ebû Zekeriyya Yahya b. Şeref. el-Mecmûʿ şerhu’l-Mühezzeb. 20 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1926.
• Özdemir, Merve. İslam Hukukuna Göre Beden Üzerinde Tasarruf ve Organ Nakli. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
• Pogozhykh, Olena vd. “Placenta and Placental Derivatives in Regenerative Therapies: Experimental Studies, History, and Prospects”. Stem Cells International 2018 (18 January 2018), 1-14. https://doi.org/10.1155/2018/4837930
• Râbıtatü’l-Âlemü’l-İslâmî – el-Mecmaʿu’l-Fıkhîyyü’l-İslâmî. “El-Karârü’s-sâlis bi-şe’ni’l-halâya’l-ciz’iyye”. Karârâtü’l-Mecmaʿi’l-Fıkhiyyi’l-İslâmî bi-Mekketi’l-Mükerreme fî devratihi’l-işrîn. Mekke: el-Mecma‘u’l-Fıkhîyyü’l-İslâmî, 3. Basım, 2010.
• Râbıtatü’l-Âlemü’l-İslâmî – el-Mecmaʿu’l-Fıkhîyyü’l-İslâmî. “El-Karârü’s-sânî bi-şe’ni hükmi’l-istifâdeti mine’l-meşîmeti fî’l-ağrâzi’t-tıbbiyye”. Karârâtü’l-Mecmaʿi’l-Fıkhiyyi’l-İslâmî bi-Mekketi’l-Mükerreme fî devratihi’l-işrîn. Mekke: el-Mecma‘u’l-Fıkhîyyü’l-İslâmî, 3. Basım, 2010.
• Semerkandî, Ebû Bekr Alâeddin. Tuhfetü’l-fukahâ. 3 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2. Basım, 1984.
• Serahsî, Muhammed b. Ahmed b. Ebû Sehl. el-Mebsût. 31 Cilt. Mısır: Matbaa es-Saadet, t.y.
• Siğnâkî, Hüseyin b. Ali. en-Nihâye fî Şerhi’l-Hidâye. 25 Cilt. b.y.: y.y., 2014.
• SMIIC. “Standards Catalogue”. The Standards and Metrology Institute for Islamic Countries. Erişim 27 Şubat 2024. https://www.smiic.org/en/standards
• Stanley, Claire vd. “Understanding Placentophagy”. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing 48/1 (2018). 37-49. https://doi.org/10.1016/j.jogn.2018.10.002
• Şafiî, Muhammed b. İdris. el-Ümm. 8 Cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 2. Basım, 1983.
• Şihâb, Leilâ Muhammed. “Hükmü’l-intifâ‘ bi-meşîmeti’l-âdemî”. Mecelletü’ş-Şerîa ve’d-Dirasâti’l-İslâmiyye 34/118 (2019). https://doi.org/10.34120/jsis.v34i118.2663
• Şîrâzî, Ebû İshak. el-Mühezzeb fî fıkhi’l-İmâm eş-Şâfiʿî. 3 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.
• Şirbînî, Muhammed b. Ahmed. Muğni’l-Muhtâc ilâ Ma’rife Me’âni’l-Minhâc. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
• Tenûhî, Zeynüddîn el-Müneccî. el-Mumtiʿ fî Şerhi’l-Mukniʿ. thk. ʿAbdulmelik b. ʿAbdullah b. Dehiş. 4 Cilt. Mekke: Mektebetü’l-Esedî, 3. Basım, 2003.
• The Standards and Metrology Institute for the Islamic Countries (SMIIC). “Halal Pharmaceuticals – Part 1 – General Requirements”, 2022. https://www.smiic.org/en/project/94
• Varkey, Basil. “Principles of Clinical Ethics and Their Application to Practice”. Medical Principles and Practice 30/1 (2021), 17-28. https://doi.org/10.1159/000509119
• Velden, Fabian J. S. van der vd. “Biobanking and consenting to research: a qualitative thematic analysis of young people’s perspectives in the North East of England”. BMC Medical Ethics 24/47 (05 July 2023), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12910-023-00925-w
• Winter, Sebastian F. - Winter, Stefan F. “Human Dignity as Leading Principle in Public Health Ethics: A Multi-Case Analysis of 21st Century German Health Policy Decisions”. International Journal of Health Policy and Management 7/3 (10 July 2017), 210-224. https://doi.org/10.15171/ijhpm.2017.67
• Wolfe, L.M. vd. “Banking placental tissue: An optimized collection procedure for genome-wide analysis of nucleic acids”. Placenta 35/8 (August 2014), 1-22. https://doi.org/10.1016/j.placenta.2014.05.005
• Zeylaʿî, Ebû Muhammed ʿOsmân b. Ali. Tebyînü’l-hakâʾik Şerhu Kenzü’d-Dekâik. 6 Cilt. Kâhire: el-Matbaʿatü’l-Kübra el-Emîriyye, 1896.
• ʿAynî, Ebû Muhammed Bedrüddîn. el-Binâye fî şerhi’l-Hidâye. thk. Eymen Sâlih Şa‘bân. 13 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 2000.
• MiracleCord. “Cord Blood Banking”. Erişim 12 Ekim 2025. https://miraclecord.com/news/placentatissue-stem-cell-banking
• Merkezü’t-Temeyyüz el-Bahsî fî Fıkhi’l-Kadâyâ el-Mu‘âsıra. “el-İntifâ‘ bi’l-meşîme”. 28 Nisan 2021. Erişim 12 Temmuz 2025. https://erej.org/الانتفاع-بالمشيمة
• Dairetü’l-İftâ el-Âmme el-Ürdüniyye. “Hükmü isti‘mâli meşîmetü’l-cenînü’l-beşerî fî’l-mustahdarâti’l-tıbbiyye ve’l-tecmîliyye”. 03 Aralık 2013. Erişim 08 Temmuz 2025. http://aliftaa.jo/fatwa/2796
• Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan (Mufti of Fedaral Territory’s Office). “Islamic Ruling on Placenta Injections”. 10 January 2019. Erişim 08 Temmuz 2025. https://muftiwp.gov.my/en/artikel/irsyad-fatwa/irsyad-fatwa-umum-cat/3002-irsyad-al-fatwa-series-281-islamic-ruling-on-placenta-injections
• Placenta Practice. “Our Range of Placenta Remedies and Packages”. Erişim 26 Eylül 2024. https://www.placentapractice.co.uk/products/
• Cells4Life. “What Is Placenta Banking?”. Erişim 26 Eylül 2024. https://cells4life.com/cells4life-difference/what-is-placenta-banking/