Devinimsel Bir Dil Göstergesi Olarak Argo Söylemler ve Çevirileri: Sait Faik Abasıyanık’ın Öykü Karakterlerinden Örnekler

Dil göstergeleri toplumsal uzlaşının zorluğu ve nedensizlik ilkesi nedeniyle değişmezlik özelliği gösterirken aynı zamanda toplumsal yaşamdaki hızlı değişimlere direnemeyen göstergelerin değişebilirlik özelliği de söz konusudur. Değişebilirlik özelliğinin en sık görüldüğü dilsel ögeler, toplumsal yaşantının en çok içinde olan göstergelerdir. Bu göstergelerden biri de argo ifadelerdir. Argo ifadeler, ortak dilden ayrı göstergeler olarak karşımıza çıkarken temelinde ortak dilin göstergeleri bulunmaktadır. Toplumsal dil kullanımının bireyselleşmiş işlevi haline gelerek yazınsal eserlerde de argo kullanımı bulunmaktadır. Argo ifadelerin aynı zamanda kültürel izler taşıdığı göz önünde bulundurulduğunda, bu ifadeler yazınsal eserlerin çevirisinde zorluk yaratma potansiyeli olan göstergeler olarak düşünülebilir. Bu çalışmada, öykü karakterleri olarak halktan sıradan insanları kurgulayan Sait Faik Abasıyanık’ın İngilizceye çevrilmiş olan 37 öyküsünün kaynak metinlerindeki karakterlerin söylemlerinde karşılaşılan argo ifadeler saptanarak bu göstergelerin İngilizceye çevirilerinin Franco Aixelá’nın (1996) sınıflandırdığı çeviri stratejilerinden hangilerine örnek olabileceği belirlenmeye çalışılmış ve erek metinlerde yeniden üretilen bu argo ifadelerin potansiyel anlam dönüşümleri, Öztürk Kasar’ın (2021) öne sürdüğü “Çeviride Anlam Evrilmesi Dizgeselliği” temel alınarak değerlendirilmiştir. Argo ifadelerin çevirisinde kullanılan erek göstergelerin anlamsal sonuçları irdelenerek yazın çevirmenlerinin kullanabilecekleri çeviri stratejilerinin erek okur için anlamı ne derecede koruyabildiği veya dönüştürdüğü tartışılmıştır. Sonuç olarak, yazın çevirmenlerinin çeviride zorluk çıkarabilecek dilsel göstergeleri erek kültürde yeniden üretme aşamasında kullanabilecekleri çeviri stratejileri ile potansiyel anlamsal sonuçları sentezlemesi üzerine çıkarımlarda bulunulmuştur.

While linguistic signs are taken immutable due to the difficulty in achieving a consensus among the members of a speech community for their mutation as well as the principle of arbitrariness, it is also a fact that those signs can take on the principle of mutability due to their vulnerability to the drastic changes in the social life. The linguistic signs with mutability principle mostly turn out to be those most commonly encountered in social life, among which slang expressions can be counted as an example. Though distinctly different from the common language of a community, slang expressions are actually based on the signs of that common language. As the manifestation of “parole” based on the “langue”, literary works are no exception to the use of slang expressions. Given that slang expressions are also culture-laden linguistic signs, they can be counted among the signs likely to pose difficulties in literary translation. This study sets out to identify the slang expressions of the characters in the source texts of the 37 short stories by Sait Faik Abasıyanık already translated into English. Identification of the slang expressions in the characters’ discourse is followed by the classification of each target sign into potential translation strategies as proposed by Franco Aixelá (1996). Evaluations regarding the potential meaning transformations from the use of any target sign as the translation of a slang expression are based upon the “Systematics of Designification in Translation” as coined and proposed by Öztürk Kasar (2021). The results of the use of target signs as translations of slang expressions are addressed with a view to the discussion of the extent of preservation or possible transformation of meaning coming from the use of translation strategies in question. Finally, implications are drawn and suggested for literary translators regarding synthesizing the use of translation strategies available for reproducing potentially challenging linguistic signs, i.e. slang expressions, in another language with their potential signification results based on systematics of designification.