1. Yapay Zekâ Kullanım Politikasının Amaç ve Gerekliliği
Söylem Filoloji Dergisi, yayımladığı tüm çalışmaların özgün, güvenilir ve etik ilkelere uygun olmasını esas alır. Akademik yazım süreçlerinde yapay zekâ destekli araçların giderek yaygınlaşması, bilimsel emeğin kaynağı, yazarlık sorumluluğu ile etik ve hukuki hesap verebilirlik konularında açık ve bağlayıcı ilkelere duyulan ihtiyacı artırmıştır. Bu politika Committee on Publication Ethics (COPE) ilkeleri ve YÖK tarafından hazırlanan “Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber (2024)” ilkeleri doğrultusunda, yapay zekâ kullanımının sınırlarını belirlemek, akademik, etik ve hukuki sorumluluğun insana ait olduğunu açıkça tanımlamak ve yayın etiği ihlallerini önlemek amacıyla oluşturulmuştur.
2. Yazarlık Tanımı, Sorumluluğu ve Yapay Zekâ
Yazar olarak belirtilen her kişi, gönderilen çalışmanın tüm içeriğinden bilimsel, etik ve hukuki olarak sorumludur. Dolayısıyla yazar, çalışmadaki düşünsel kurguyu oluşturan, kuramsal çerçeveyi belirleyen, yöntemi seçen ve uygulayan, bulguları yorumlayan, sonuç ve iddialardan sorumlu olan kişidir.
Yazarlık sorumluluğu, metnin özgünlüğü, kullanılan kaynakların doğruluğu, atıfların etik ve eksiksiz biçimde yapılması, akademik yanıltma, uydurma veri veya kaynak kullanılmaması ile yayın etiğine aykırı her tür ihlâlin sonuçlarını üstlenmeyi kapsamaktadır. Bu yükümlülükler insan dışı bir araca aktarılamazlar.
Yapay zekâ destekli araçlar “ortaya konulan çalışma için sorumluluk alamadıklarından yazar olamaz ve ortak yazar olarak gösterilemezler”.
3. Kabul Edilebilir Yapay Zekâ Kullanımları
Yapay zekâ destekli araçların, yardımcı ve editoryal nitelikte olduğu sürece şu biçimlerde kullanımı kabul edilebilir.
· Dilbilgisi, imlâ ve noktalama denetimi;
· Metnin okunabilirliğini artırmaya yönelik düzenlemeler;
· Atıf ve kaynakça biçimlendirme desteği;
· Literatür taraması ve ilgili kaynakların özetlenmesi;
· Veri analizi, görselleştirme, metin ve görsel etiketleme, sınıflandırma
Yapılan çalışmanın içeriğinin, sonuçlarının ve argümanlarının sorumluluğu yazar(lar)a ait olduğundan yapay zekâ tarafından üretilen verinin doğruluğu yazar(lar) tarafından kontrol edilmelidir.
Bu doğrultuda etik ve hukuki sorumluluk açısından “veri kaynağı ve verinin kullanım izni; veri gizliliği ve mahremiyet; veri taraflılığı; yapay zekâ halüsinasyonları (uydurmaları); veri güncelliği; veri güvenilirliği ve fikrî mülkiyet hakları”na dikkat edilmelidir.
4. Kabul Edilemez Yapay Zekâ Kullanımı
Yapay zekâ araçlarının aşağıdaki kullanımları etik ihlâl olarak görüldüğünden kabul edilemez:
· Makalenin tamamının ya da bölümlerinin yapay zekâ tarafından üretilmesi;
· Hipotez oluşturma ve sonuç çıkarma gibi özgün düşünce, yorum ve iddiaların yapay zekâ tarafından üretilmesi;
· Var olmayan, doğrulanamayan veya uydurma kaynakların kullanılması;
· Yapay zekâ çıktılarının beyan edilmeden yazarın özgün katkısı gibi sunulması.
Bu tür kullanımlar tespit edildiğinde çalışma hangi aşamada olursa olsun reddedilir ve yayımlanmışsa geri çekilebilir.
5. Yapay Zekâ Kullanımına Dair Beyan Zorunluluğu
Çalışmalarında, görsel ve grafik öğelerin üretiminde veya veri toplama ve analizinde yapay zekâ araçları kullanan yazar(lar), hangi aracın nasıl kullanıldığını şeffaf bir şekilde açıklamalıdır. Yazar(lar), yapay zekâ tarafından üretilen veriler de dahil olmak üzere makalelerinin içeriğinden tamamen sorumludur. Yapay zekâ kullanımının beyan edilmemesi ve sonradan tespit edilmesi hâlinde durum etik ihlâl olarak değerlendirilir.
* İlgili beyan için Söylem - Üretken Yapay Zekâ Kullanım Beyanı Formu doldurularak makale dosyası ile birlikte yüklenmelidir.
6. Yürürlülük
Söylem Filoloji Dergisi Yapay Zekâ Kullanım Politikası Ağustos 2026 tarihli editörler kurulu toplantısında kabul edilmiştir. Bu politika Eylül 2026 sayısından sonra gönderilen tüm çalışmalar için geçerlidir ve editörler kurulu tarafından gerekli görüldüğü durumlarda güncellenebilir.
