Kayısı Üreticilerinin Memnuniyet Düzeyleri ve Pazarlama Deneyimleri: Iğdır Örneği

Öz

Bu çalışma, Iğdır ilinde kayısı üretimi yapan üreticilerin üretim sürecine ilişkin deneyimlerini, pazarlama koşullarını ve memnuniyet düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde yürütülmüş olup veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Amaçlı örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılarak belirlenen 15 kayısı üreticisi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, üreticilerin kayısı yetiştiriciliği ve üretim faaliyetlerinden genel olarak memnun olduklarını, ancak ürünlerin pazarlanması, fiyat istikrarsızlığı, kooperatif eksikliği ve kurumsal destek yetersizliği nedeniyle üretim sonrası süreçlerde önemli düzeyde memnuniyetsizlik yaşadıklarını göstermektedir. Katılımcılar, ürünlerini değerinde satamamanın ekonomik güvensizlik, motivasyon kaybı ve geleceğe ilişkin belirsizlik duygularını artırdığını ifade etmektedir. Ayrıca aracıların pazardaki belirleyici konumu ile depolama ve altyapı yetersizlikleri üreticilerin gelir kayıplarını artıran başlıca faktörler olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada sosyal sermaye ve topluluk ekonomisi yaklaşımlarından yararlanılmıştır. Bulgular, üretici memnuniyetinin yalnızca üretim miktarıyla değil, pazara erişim olanakları, örgütlenme kapasitesi, sosyal ilişkiler ağı ve kurumsal destek mekanizmalarıyla da yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Katılımcılar çözüm olarak kooperatifleşmenin güçlendirilmesini, devlet destekli pazarlama mekanizmalarının geliştirilmesini ve tarımsal altyapı yatırımlarının artırılmasını önermektedir. Araştırma, Iğdır’daki kayısı üreticilerinin deneyimlerini ortaya koyarak kırsal üretim süreçlerine ilişkin sosyolojik literatüre katkı sunmaktadır. 

Anahtar Kelimeler

• Kayısı Üretimi
• Üretici Memnuniyeti
• Pazarlama Sorunları
• Sosyal Sermaye
• Iğdır

Satisfaction Levels and Marketing Experiences of Apricot Producers: The Case of Iğdır

Öz

This study aims to examine the experiences, marketing conditions, and satisfaction levels of apricot producers engaged in apricot cultivation in Iğdır, Türkiye. The research was conducted within a qualitative research framework, and the data were collected through semi-structured interviews. A total of 15 apricot producers were interviewed using purposive and snowball sampling techniques. The collected data were analyzed through thematic analysis. The findings indicate that while producers are generally satisfied with apricot cultivation and production activities, they experience considerable dissatisfaction with post-production processes due to marketing challenges, price instability, the lack of cooperatives, and insufficient institutional support. Participants reported that their inability to sell their products at fair market value has increased feelings of economic insecurity, reduced motivation, and heightened uncertainty regarding the future. Furthermore, the dominant role of intermediaries in the market, together with inadequate storage facilities and infrastructural deficiencies, emerged as major factors contributing to income losses among producers. The study draws upon the perspectives of social capital and community economy. The findings reveal that producer satisfaction is shaped not only by production output but also by access to markets, organizational capacity, social networks, and institutional support mechanisms.  As potential solutions, participants emphasized the need to strengthen cooperative organization, develop state-supported marketing mechanisms, and increase investments in agricultural infrastructure. By highlighting the experiences of apricot producers in Iğdır, this study contributes to the sociological literature on rural production processes.

Anahtar Kelimeler

• Apricot Production
• Producer Satisfaction
• Marketing Problems
• Social Capital
• Iğdır

Kaynakça

1. Aksoy, E., Dülger, S., & Köksal, A. (2018). Bilimsel araştırmalarda evren, örneklem, varsayım ve değişken (ss. 137–167). Ankara: Grafiker Yayınları.
2. Alım, M., & Kaya, G. (2005). Iğdır'da kayısı tarımı ve başlıca sorunları. Doğu Coğrafya Dergisi, 10(14), 47–65.
3. Altan, S. (2025). Üretici kazansın Iğdır büyüsün: Kayısı için kooperatif zamanı. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025, https://www.guvengazetesi.com.tr/yazarlar/doc-dr-suna-altan/uretici-kazansin-igdir-buyusun-kayisi-icin-kooperatif-zamani/898/
4. Altieri, M. A. (1995). Agroecology: The science of sustainable agriculture. Boulder, CO: Westview Press.
5. Asma, B. (2000). Kayısı yetiştiriciliği. Malatya: Evin Matbaası.
6. Asma, B. M. (2011). Her yönüyle kayısı. Ankara: Uyum Ajans.
7. Berg, B. L., & Lune, H. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Eğitim Yayınevi.
8. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. https://home.iitk.ac.in/~amman/soc748/bourdieu_forms_of_capital.pdf

9. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
10. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (Çev. Ed.: M. Bütün & S. B. Demir). Ankara: Siyasal Kitabevi.
11. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
12. Ertürk, Y. E., Geçer, M. K., & Karadaş, K. (2016). Iğdır ilinde kayısı üretimi ve pazarlaması. Meyve Bilimi, 1, 44–49.
13. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2022). The state of food and agriculture 2022: Leveraging digital technologies for sustainable agriculture. Rome: FAO.
14. Gibson-Graham, J. K. (2006). A postcapitalist politics. U of Minnesota Press.
15. Göktaş, B., & Gültekin, E. (2024). Malatya ilinde kayısının pazarlama yapısı konusunda üreticiler üzerinde bir inceleme. The Journal of International Scientific Researches, 9(3), 173–196.
16. Günay, Ü. (2006). Kuramsal yaklaşım ve Türk sosyolojisi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(21), 509–542.
17. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (21. Basım). Ankara: Nobel.
18. Krefting, L. (1991). Rigor in qualitative research: The assessment of trustworthiness. The American Journal of Occupational Therapy, 45(3), 214–222.
19. Lamont, M., & Swidler, A. (2014). Methodological pluralism and the possibilities and limits of interviewing. Qualitative Sociology, 37(2), 153–171.
20. Malaslı, M. Z., Altıkat, S., & Çelik, A. (2012). Iğdır ili kayısı tarımının mekanizasyon sorunları ve çözüm önerileri. Journal of the Institute of Science and Technology, 2(3), 47–54.
21. Neuman, W. L. (2014). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches (7th ed.). Pearson Education
22. Öztürk, D., & Karakaş, G. (2017). Kayısı üretimi ve pazarlama sorunları: Malatya ili örneği. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 2(4), 113–125.
23. Pretty, J. (2008). Agricultural sustainability: Concepts, principles and evidence. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 363(1491), 447–465. https://doi.org/10.1098/rstb.2007.2163
24. Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon and Schuster.
25. World Bank. (2007). World development report 2008: Agriculture for development. Washington, DC: World Bank.
26. Yaşar, Y. D. (2022). Türkiye’de coğrafi işaretleme sistemi: Iğdır kayısısı örneği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(31), 240–242.