Outdoor etkinlik katılımcılarında çevre etiği farkındalığının yaşam tatminine etkisi: Ekorekreatif tutumun aracılık rolü
Abstract
Bu çalışmada, outdoor etkinliği katılımcılarının çevre etiği farkındalığı, ekorekreatif tutum ve yaşam tatmini arasındaki ilişkinin bütünleşik bir modelde incelenmesi amaçlanmaktadır. Katılımcıların çevre etiği farkındalık düzeylerinin yaşam tatminine etkisinde ekorekreatif tutumlarının aracılık rolünün belirlenmesi için ilişkisel bir desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini rekreasyonel amaçlı outdoor etkinliğine katılan 545 birey oluşturmaktadır. Araştırma Verileri Çevre Etiği Farkındalık Ölçeği, Ekorekreatif Tutum Ölçeği Ve Yaşam Tatmini Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler SPSS ve LISREL programları kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde normallik testi, güvenirlik testi, doğrulayıcı faktör analizinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda tüm yapıların Bileşik Güvenirlik (CR) değerleri 0.70’in Açıklanan Ortalama Varyans (AVE) değerleri ise 0.50’nin üzerinde çıkmış olup yapı geçerliği sağlanmıştır. Yapısal eşitlik modeline ilişkin yapılan analizler sonucunda test edilen modelin kabul edilebilir uyum iyiliği değerlerine sahip olduğu saptanmıştır (CFI = 0.946, RMSEA = 0.088). Çevre etiği farkındalığının yaşam tatmini üzerindeki etkisinin doğrudan değil, davranışsal/tutum temelli bir mekanizma (ekorekreatif tutum) aracılığıyla gerçekleştiğini göstermektedir. 5000 örneklemli Bootstrap analiziyle dolaylı etkilerin güven aralıkları incelenmiş ve ekorekreatif tutumların bu ilişkide tam aracı role sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak outdoor etkinliklerle ilgilenen bireylerin yaşam tatminini artırmak için salt teorik çevre etiği eğitimleri veya doğa koruma kampanyaları düzenlemenin yeterli olmadığı, bu farkındalığın eyleme dönük bir tutuma dönüşmesinin yaşam tatmini için önemli bir kriter olduğu görülmektedir.
Keywords
Çevre etiği, ekorekreatif, farkındalık, yaşam tatmini
Supporting Institution
Ethical Statement
References
- Açıkdilli, R. (2025). Milli parklarda yapılan rekreasyon aktivitelerinin sürdürülebilirlik açısından çevresel etkilerinin değerlendirilmesi: Almanya incelemesi. Ankara Üniversitesi. Doktora Tezi.
- Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
- Anjum Ahmed and Jafar Beg (2025); Green minds, ethical choices: Understanding the environmental awareness and consumer behaviour of undergraduate students. International Journal of Advanced Research (IJAR), May, 764-774.
- Ayar, H., Durhan, T. A., & Karaküçük, S. (2021). Park rekreasyonu faaliyetlerine katılımda çevresel tutum ve çevre dostu rekreasyon davranışları arasındaki ilişki. European Journal of Education Studies, 8(5), 85-100.
- Bekmezci, M., & Mert, İ. S. (2018). Yaşam tatmini ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenirlilik çalışması. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 5(8), 166-177.
- Bouman, T., Werff, E., Perlaviciute, G., & Steg, L. (2021). Environmental values and identities at the personal and group level. Current Opinion in Behavioral Sciences, 42, 47-53. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2021.02.022
- Byrne, B.M. (2004). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. Erlbaum, Mahwah, NJ. https://doi.org/10.1207/s15328007sem1102_8
- Capaldi, C. A., Dopko, R. L., & Zelenski, J. M. (2014). The relationship between nature connectedness and happiness: A meta-analysis. Frontiers in Psychology, 5, 976. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00976
- Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2011). Research methods in education. Routledge
- DeCarlo, L. T. (1997). On the meaning and use of kurtosis. Psychological methods, 2(3), 292. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/1082-989X.2.3.292
