Research Article

Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model

Number: 11 October 26, 2026
TR EN

Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model

Abstract

6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli 11 ili vuran depremler, Türkiye’de milyonlarca insanı etkileyen biyopsikososyal, manevi ve ekonomik sonuçlar doğurmuş; afetten doğrudan etkilenen bölgelerdeki gençlerin psikososyal gereksinimlerini artırmıştır. Afet sonrası psikososyal destek hizmetlerinin planlanmasına rehberlik edecek, kuramsal olarak temellendirilmiş bütüncül modellerin sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışma, söz konusu kuramsal boşluğu gidermek amacıyla Ekolojik Sistemler Teorisi (EST) ile Topluluk Temelli Katılımlı Araştırma (TeTKA) yaklaşımını bütünleştiren bir kuramsal model önermektedir. Modelin geliştirilmesi sürecinde afet sonrası psikososyal destek, travma, dayanıklılık, gençlik ruh sağlığı ve toplum temelli müdahalelere ilişkin ilgili alan yazından faydalanılmıştır. Önerilen model; travma ve stres yönetimi, baş etme becerileri, duygu düzenleme, öz şefkat, farkındalık, medya ve bağımlılık farkındalığı, güçlü yönlerin geliştirilmesi ve kimlik gelişimini destekleyen psikoeğitim bileşenlerini, gerektiğinde bireysel psikolojik danışmanlık ve psikiyatrik yönlendirme süreçleriyle bütünleştirmektedir.  

Keywords

Ethical Statement

Etik beyan bildirim dosyası eklenmiştir. Bu teorik makale, 01 Mart 2025- 31 Ekim 2025 tarihleri arasında Gençlik ve Spor Bakanlığı (GSB) Afetten Etkilenen Gençlerin Güçlendirilmesi Destek Programı kapsamında bakanlığa İyilikhane Derneği ‘Birlikteyiz’ projesi başlığında önerilen proje ana metninden hazırlanmıştır.

References

  1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2023). 2023 Pazarcık-Elbistan (Kahramanmaraş) Mw: 7.7 - Mw: 7.6 depremleri raporu. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf
  2. Armiya'u, A. Y., Yıldırım, M., Muhammad, A., Tanhan, A., & Young, J. S. (2024). Mental health facilitators and barriers during COVID-19 in Nigeria. Journal of Asian and African Studies, 59(2), 354–376. https://doi.org/10.1177/00219096221111354
  3. Aydın, M. & Şen, H. (2024). Afet sonrası çocuklarla psikolojik ilk yardım ve yüz yüze müdahale teknikleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
  4. Babahan, A., & Güler, Z. (2024). A phenomenological investigation of earthquake experiences: The case of the February 6, 2023 Maraş earthquake. Sosyoloji Dergisi, 48(1),194-214. https://doi.org/10.59572/sosder.1555301
  5. Barnett, P., Steare, T., Dedat, Z., Pilling, S., McCrone, P., Knapp, M., ... & Lloyd-Evans, B. (2022). Interventions to improve social circumstances of people with mental health conditions: A rapid evidence synthesis. BMC psychiatry, 22(1), 302-324. https://doi.org/10.1186/s12888-022-03864-9
  6. Bermen, F. (2020). Cultural trauma and identity. Oxford University Press.
  7. Bozkurt, V. (2023). Depremin toplumsal boyutu. Avrasya Dosyası, 14(1), 77-99.
  8. brief cognitive-behavioral therapy in reducing post-traumatic stress disorder

Details

APA
Atasoy, R., Tanhan, A., Doyumğaç, İ., Sevgili, A., Kıymaz, M. S., Kılıçlı, E., Tekin, A., Tuğluk, İ. H., Ozturk, I., Çalış, S., Kartal, A., & Soyyiğit, Z. S. (2026). Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model. Harran Maarif Dergisi, 11. https://doi.org/10.22596/hej.1968700
AMA
1.Atasoy R, Tanhan A, Doyumğaç İ, et al. Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model. HEJ. 2026;(11). doi:10.22596/hej.1968700
Chicago
Atasoy, Ramazan, Ahmet Tanhan, İbrahim Doyumğaç, et al. 2026. “Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model”. Harran Maarif Dergisi, nos. 11. https://doi.org/10.22596/hej.1968700.
EndNote
Atasoy R, Tanhan A, Doyumğaç İ, Sevgili A, Kıymaz MS, Kılıçlı E, Tekin A, Tuğluk İH, Ozturk I, Çalış S, Kartal A, Soyyiğit ZS (October 1, 2026) Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model. Harran Maarif Dergisi 11
IEEE
[1]R. Atasoy et al., “Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model”, HEJ, no. 11, Oct. 2026, doi: 10.22596/hej.1968700.
ISNAD
Atasoy, Ramazan - Tanhan, Ahmet - Doyumğaç, İbrahim - Sevgili, Ammar - Kıymaz, Mustafa Said - Kılıçlı, Erol - Tekin, Atilla et al. “Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model”. Harran Maarif Dergisi. 11 (October 1, 2026). https://doi.org/10.22596/hej.1968700.
JAMA
1.Atasoy R, Tanhan A, Doyumğaç İ, Sevgili A, Kıymaz MS, Kılıçlı E, Tekin A, Tuğluk İH, Ozturk I, Çalış S, Kartal A, Soyyiğit ZS. Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model. HEJ. 2026. doi:10.22596/hej.1968700.
MLA
Atasoy, Ramazan, et al. “Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model”. Harran Maarif Dergisi, no. 11, Oct. 2026, doi:10.22596/hej.1968700.
Vancouver
1.Ramazan Atasoy, Ahmet Tanhan, İbrahim Doyumğaç, Ammar Sevgili, Mustafa Said Kıymaz, Erol Kılıçlı, Atilla Tekin, İbrahim Halil Tuğluk, Ibrahim Ozturk, Serdar Çalış, Ayşenur Kartal, Zeynep Sena Soyyiğit. Afet Sonrası Psikososyal Destek Hizmetlerine Yönelik Kuramsal Bir Model. HEJ. 2026 Oct. 1;(11). doi:10.22596/hej.1968700