Research Article

Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Volume: 13 Number: 2 October 9, 2026
EN TR

Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, pilotların uçuş lisanslarını koruyabilmek için yerine getirmeleri gereken periyodik tıbbi gerekliliklerin üzerlerinde yarattığı 'sağlık gereklilikleri karşılama kaygısı' düzeyini belirlemek ve literatürdeki boşluktan hareketle bu amaca yönelik özgün bir ölçek geliştirmektir. Yöntem: Çalışma, ölçek geliştirme yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma kapsamında, Türkiye'de görev yapan 100 pilot ile saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin psikometrik uygunluğu geçerlilik ve güvenilirlik analizleri ile test edilmiştir. Bulgular: Bulgular, geliştirilen "Sağlık Gereklilikleri Karşılama Kaygı Ölçeği"nin 9 madde ve tek boyuttan oluşan, toplam varyansın %64'ünü açıklayan geçerli ve güvenilir bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Pilotların sağlık sertifikalarını kaybetme konusunda orta düzeyde bir kaygı yaşadıkları tespit edilmiştir. Özgün Katkı: Bu çalışma, literatürde ilk kez "sağlık gerekliliklerini karşılama kaygısı" kavramını doğrudan ölçebilen psikometrik bir araç sunarak hem akademik yazına hem de havayolu işletmelerinin insan kaynakları ve emniyet yönetimi uygulamalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.

Keywords

References

  1. Altunoğlu, B., & Akınet, M. (2025). Flight delay prediction with airport traffic density data from an aviation risk management perspective. Journal of Aviation, 9 (2), 372-381. https://doi.org/10.30518/jav.1638338
  2. Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: a review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103 (3), 411-423. https://doi.org/10.1037/0033-2909.103.3.411
  3. Aydemir, Ö., Kirpinar, İ., Sati, L. S., Uykur, B., & Cengis, U. (2012). Sağlık anksiyetesi ölçeği'nin Türkçe için güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Nöro Psikiyatri Arşivi, 50 (4), 325-331. https://doi.org/10.4274/npa.y6383
  4. Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: a primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
  5. Bongers, H. (2025). Healthcare avoidance and stress risks in the New Zealand population of pilots and air traffic controllers [Yüksek lisans tezi, Massey University]. Massey Research Online.
  6. Bor, R., Field, G., & Scragg, P. (2002). The mental health of pilots: an overview. Counselling Psychology Quarterly, 15 (3), 239-256. https://doi.org/10.1080/09515070210143471
  7. Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 1 (3), 185-216. https://doi.org/10.1177/135910457000100301
  8. Budak, G. & Gürbüz, S. (2017). Öznel kariyer başarısı: bir ölçek uyarlama çalışması. İş ve İnsan Dergisi, 4 (2), 87-99. https://doi.org/10.18394/iid.280529

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social and Personality Psychology (Other), Human Resources and Industrial Relations (Other), Business Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 9, 2026

Submission Date

April 29, 2026

Acceptance Date

July 27, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 13 Number: 2

APA
Kahraman, S., & Erdoğmuş, N. (2026). Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İş Ve İnsan Dergisi, 13(2), 138-159. https://doi.org/10.18394/iid.1940351
AMA
1.Kahraman S, Erdoğmuş N. Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İş ve İnsan Dergisi. 2026;13(2):138-159. doi:10.18394/iid.1940351
Chicago
Kahraman, Selçuk, and Nihat Erdoğmuş. 2026. “Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. İş Ve İnsan Dergisi 13 (2): 138-59. https://doi.org/10.18394/iid.1940351.
EndNote
Kahraman S, Erdoğmuş N (October 1, 2026) Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İş ve İnsan Dergisi 13 2 138–159.
IEEE
[1]S. Kahraman and N. Erdoğmuş, “Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, İş ve İnsan Dergisi, vol. 13, no. 2, pp. 138–159, Oct. 2026, doi: 10.18394/iid.1940351.
ISNAD
Kahraman, Selçuk - Erdoğmuş, Nihat. “Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. İş ve İnsan Dergisi 13/2 (October 1, 2026): 138-159. https://doi.org/10.18394/iid.1940351.
JAMA
1.Kahraman S, Erdoğmuş N. Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İş ve İnsan Dergisi. 2026;13:138–159.
MLA
Kahraman, Selçuk, and Nihat Erdoğmuş. “Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. İş Ve İnsan Dergisi, vol. 13, no. 2, Oct. 2026, pp. 138-59, doi:10.18394/iid.1940351.
Vancouver
1.Selçuk Kahraman, Nihat Erdoğmuş. Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İş ve İnsan Dergisi. 2026 Oct. 1;13(2):138-59. doi:10.18394/iid.1940351