Sağlık Gerekliliklerini Karşılama Kaygısı Ölçeği (PSKK-Ö): Pilotlar Üzerinde Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Öz
Amaç: Bu çalışmanın amacı, pilotların uçuş lisanslarını koruyabilmek için yerine getirmeleri gereken periyodik tıbbi gerekliliklerin üzerlerinde yarattığı 'sağlık gereklilikleri karşılama kaygısı' düzeyini belirlemek ve literatürdeki boşluktan hareketle bu amaca yönelik özgün bir ölçek geliştirmektir. Yöntem: Çalışma, ölçek geliştirme yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma kapsamında, Türkiye'de görev yapan 100 pilot ile saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin psikometrik uygunluğu geçerlilik ve güvenilirlik analizleri ile test edilmiştir. Bulgular: Bulgular, geliştirilen "Sağlık Gereklilikleri Karşılama Kaygı Ölçeği"nin 9 madde ve tek boyuttan oluşan, toplam varyansın %64'ünü açıklayan geçerli ve güvenilir bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Pilotların sağlık sertifikalarını kaybetme konusunda orta düzeyde bir kaygı yaşadıkları tespit edilmiştir. Özgün Katkı: Bu çalışma, literatürde ilk kez "sağlık gerekliliklerini karşılama kaygısı" kavramını doğrudan ölçebilen psikometrik bir araç sunarak hem akademik yazına hem de havayolu işletmelerinin insan kaynakları ve emniyet yönetimi uygulamalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altunoğlu, B., & Akınet, M. (2025). Flight delay prediction with airport traffic density data from an aviation risk management perspective. Journal of Aviation, 9 (2), 372-381. https://doi.org/10.30518/jav.1638338
- Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: a review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103 (3), 411-423. https://doi.org/10.1037/0033-2909.103.3.411
- Aydemir, Ö., Kirpinar, İ., Sati, L. S., Uykur, B., & Cengis, U. (2012). Sağlık anksiyetesi ölçeği'nin Türkçe için güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Nöro Psikiyatri Arşivi, 50 (4), 325-331. https://doi.org/10.4274/npa.y6383
- Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: a primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
- Bongers, H. (2025). Healthcare avoidance and stress risks in the New Zealand population of pilots and air traffic controllers [Yüksek lisans tezi, Massey University]. Massey Research Online.
- Bor, R., Field, G., & Scragg, P. (2002). The mental health of pilots: an overview. Counselling Psychology Quarterly, 15 (3), 239-256. https://doi.org/10.1080/09515070210143471
- Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 1 (3), 185-216. https://doi.org/10.1177/135910457000100301
- Budak, G. & Gürbüz, S. (2017). Öznel kariyer başarısı: bir ölçek uyarlama çalışması. İş ve İnsan Dergisi, 4 (2), 87-99. https://doi.org/10.18394/iid.280529
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer), İnsan Kaynakları ve Endüstriyel İlişkiler (Diğer), İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
9 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
29 Nisan 2026
Kabul Tarihi
27 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 2