Bölge Çalışmaları Dergisi, yayın politikasında akademik ilke ve etik değerlere bağlıdır. Etik ilke ve değerlere ilişkin ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak yayın hayatını sürdürmektedir. Bu kapsamda, COPE (Committee on Publication Ethics) tarafından belirlenen standartlar ve YÖK "Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi"nde belirlenen esaslar dikkate alınmaktadır (https://publicationethics.org/ ve https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-…). Makale değerlendirme sürecinde kabul edilen araştırma ve yayın etiği standartlarına aykırılığı tespit edilen eserlerin yayın talebi reddedilir. Eserin yayınlanmasından sonra söz konusu aykırılığın tespit edilmesi halinde eser yayından kaldırılır.
Aşağıda belirtilen esaslar, COPE ve YÖK tarafından belirtilen standartlar esas alınarak hazırlanmıştır.
Editör ve Editörler Kurulunun Sorumlulukları
Editörler, başta fikri mülkiyet hakkı olmak üzere gerekli etik olmayan davranışlara yönelik önlemler almalıdır.
Editörler makaleleri, yazarların etnik kökeninden, cinsiyetinden, cinsel yöneliminden, uyruğundan, dini inancından ve siyasi felsefesinden bağımsız olarak değerlendirirler. Yayına gönderilen makalelerin adil bir şekilde çift taraflı kör hakem değerlendirmesinden geçmelerini sağlarlar.
Editörler yazarların ve hakemlerin kişisel bilgilerini, etik ilkeler kapsamında korumakla yükümlüdür.
Baş editör içerik ve yayının toplam kalitesinden sorumludur. Gereğinde hata sayfası yayınlamalı ya da düzeltme yapmalıdır.
Editörler bir makaleyi kabul etmek ya da reddetmek için tüm sorumluluğa ve yetkiye sahiptir. Editörler kabul ettiği ya da reddettiği makaleler ile ilgili çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır.
Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemler, gönderilen yazıları yöntem, içerik ve özgünlük açısından inceleyerek yayına uygun olup olmadığına karar verir.
Hakemler gelen yazıları, yazarlarının etnik köken, cinsiyet, tabiyet, dini inanış ya da politik felsefelerini dikkate almaksızın bilimsel içerik açısından değerlendirir. Hakemler açısından; araştırma, yazarlar ya da destekleyiciler ile ilgili bir çıkar veya rekabet çakışması bulunmamalıdır.
Hakem raporları objektif ve ölçülü olmalıdır. Hakaret içeren, küçümseyici ve itham edici ifadelerden kesinlikle kaçınılmalıdır.
Hakemler, değerlendirme raporlarında yüzeysel ve muğlak ifadelerden kaçınmalıdır. Sonucu olumsuz olan değerlendirmelerde sonucun dayandığı eksik ve kusurlu hususlar somut bir şekilde gösterilmelidir.
Hakemler raporlarını veya makale hakkındaki bilgileri başkalarıyla paylaşmamalıdırlar ve editörün izni olmadan yazarlarla doğrudan iletişim kurmamalıdırlar.
Hakemler kendilerine ulaşan makaleleri gizli tutmak ve hakemlik sürecinden elde ettikleri bilgileri kişisel menfaatleri için kullanmamakla yükümlüdürler.
Yazar(lar)ın Sorumlulukları
Makalelerin bilimsel ve etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır. Dergiye gönderilen makalelerin özgün olması, daha önce başka bir yerde yayımlanmamış olması ya da yayımlanmak üzere başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmaması gerekmektedir.
Yazar, sunulan makalesinin başka herhangi bir şahsın veya kurumun fikri mülkiyet haklarını ihlal etmeyen kendi orijinal çalışması olduğunu ve daha önce yayınlanmış eserleri de (kendinden intihal) dâhil olmak üzere başka yayınlanmış eserlerin herhangi birinde intihal niteliğinde bulunmadığını doğrulamalıdır.
Makale yazımında yararlanılan tüm kaynaklar uygun bir biçimde referanslarda belirtilmeli; telif kanunları ve anlaşmaları gözetilerek telife bağlı materyaller gerekli izinler doğrultusunda kullanılmalıdır.
Yazarlar, makalelerinin sonuçlarına ve yorumlarına ulaşılmasında kullandıkları mali kaynakları, iş birliklerini ve çıkar çatışmalarını bildirmekle yükümlüdür. Proje bazlı çalışmaların tüm finansal destek kaynakları açıklanmalıdır.
Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda, izinle ilgili bilgilere (kurul adı, tarih ve sayı no) yöntem bölümünde, ayrıca makalenin ilk/son sayfalarından birinde; olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmelidir.
Makalede ismi yazılacak olan diğer yazarların araştırmaya katkı sağladığından emin olunmalıdır. Akademik katkısı olmayan kişilerin ilave yazar olarak gösterilmemelidir.
Değerlendirme aşamasında, yazar(lar) çalışmaları ile bir yanlışlık olduğunu fark ederse ivedilik ile editör ile iletişime geçmelidir.
Yapay Zeka (YZ) Politikası
Yazarlık ve Sorumluluk:
Hiçbir koşulda, üretken yapay zekâ (YZ) araçları bilimsel bir makalenin yazarı veya ortak yazarı olarak gösterilmemelidir. Yazarlar, sunulan çalışmanın içeriği, doğruluğu ve özgünlüğünden tamamen sorumludur. YZ araçlarının kullanımı, yazarları bilimsel, etik ve entelektüel sorumluluklarından muaf tutmaz. Dergi, sahte yazarlık oluşturmak veya kimliği tahrif etmek için YZ kullanımını kesinlikle yasaklar.
Şeffaflık ve Beyan:
Araştırma, yazma veya süreçler sırasında YZ araçlarının herhangi bir kullanımı, makale içinde açık ve şeffaf bir şekilde açıklanmalıdır. Açıklamada, kullanılan YZ araçlarının tam adları ve sürüm numaraları, bu araçların nasıl ve hangi amaçlarla kullanıldığına dair ayrıntılı bir açıklama ile birlikte açıkça belirtilmelidir.
Editörler için Üretken YZ Kullanım Politikaları
Gizlilik ve Fikri Mülkiyet Sorumluluğu:
Editörler, yayınlanmamış makaleleri, ilgili dosyaları, görselleri veya ilgili herhangi bir bilgiyi YZ araçlarına yüklememelidir. Gönderilen içeriğin gizliliğini korumak ve yazarların fikri mülkiyet haklarını güvence altına almak, editörlerin temel sorumluluklarıdır.
Editörlük Değerlendirme Sürecinde Yapay Zeka Kullanımı:
Editörler, editörlük iş akışının belirli yönlerinde (örneğin, ilk uygunluk taraması veya hakem seçimi) yapay zeka araçlarını yalnızca dergi yönetiminin açık onayıyla kullanabilirler. Yapay zekanın bu tür bir kullanımı yazarlara şeffaf bir şekilde bildirilmelidir.
Şüpheli Kötüye Kullanımın Yönetimi:
Yapay zeka kullanımıyla ilgili belirsizlik veya endişe durumlarında, editörler yazarlarla şeffaf bir iletişim kurmalı ve uygun olduğunda destekleyici kanıt talep etmelidir. Daha fazla inceleme gerektiren konular, resmi inceleme için dergi yönetimine iletilmelidir.
Yazarların Yapay Zeka Kullanımına İlişkin Beyanlarının Değerlendirilmesi:
Editörlerin, yazarların yapay zeka araçlarının kullanımıyla ilgili beyanlarını dikkatlice incelemeleri ve gerektiğinde açıklama veya ek bilgi talep etmeleri beklenir. Yapay zekanın beyan edilen kullanımının derginin yerleşik politikalarına uygun olup olmadığını değerlendirmek editörlerin sorumluluğundadır.
Politika Gelişmelerinden Haberdar Olmak:
Editörler, üretken yapay zeka teknolojilerindeki devam eden gelişmelerden haberdar olmalı ve derginin yapay zeka kullanımına ilişkin gelişen politikalarından haberdar olduklarından emin olmalıdırlar.
Hakemler İçin Üretken Yapay Zeka Kullanım Politikaları
Yapay Zeka Kullanımının Tespiti:
Hakemler, değerlendirdikleri makalelerde potansiyel olarak açıklanmamış yapay zeka kullanımını tespit etmeye ve bu tür durumlardan şüphelenmeleri halinde editörleri bilgilendirmeye teşvik edilirler. Bununla birlikte, bu tür değerlendirmeler açık ve objektif değerlendirme standartlarına dayanmalıdır.
Gizlilik ve Etik Sorumluluk:
Hakemler, hiçbir koşulda yayınlanmamış makaleleri veya hakem değerlendirmesi için gönderilen ilgili belgeleri üretken yapay zeka platformlarına yüklememelidir. Bunu yapmak gizliliği tehlikeye atabilir ve potansiyel olarak fikri mülkiyet haklarını ihlal edebilir. Değerlendirme süreçleri, hakemin kendi uzmanlık ve bilgi düzeyine göre yapılmalıdır.
Değerlendirme Etiği:
Hakemler, yazarların yapay zeka kullanımını tarafsız bir şekilde değerlendirmeli ve kişisel görüş veya önyargıların derginin yerleşik politikalarına müdahale etmemesini sağlamalıdır. Yapay zeka kullanımıyla ilgili her türlü geri bildirim veya eleştiri yapıcı olmalı ve derginin resmi yönergeleriyle uyumlu olmalıdır.
İzin Verilen Kullanım Alanları
Kavramsal Diyagramlar ve Açıklayıcı Görseller
Üretken yapay zeka, teorik fikirleri, kavramsal çerçeveleri veya süreçleri görsel olarak göstermek için kullanılabilir. Bu şekilde oluşturulan görseller, yazarın kendi anlayışını ve açıklamalarını sadakatle temsil etmelidir.
Veri Görselleştirme
Yazarlar, araştırma verilerinin görsel sunumunu geliştirmek için yapay zeka araçlarını kullanabilirler. Bu araçlar, grafiklerin, çizelgelerin ve tabloların netliğini ve tasarımını iyileştirmek için özellikle yararlı olabilir.
İllüstrasyonlar ve Temsili Görseller
Yapay zeka tarafından oluşturulan görseller, karmaşık fikirleri açıklayan ve basitleştiren açıklayıcı veya sembolik temsiller oluşturmak için kullanılabilir. Bu tür görseller okuyucunun anlamasını desteklemeli ve açıklanan kavramları çarpıtmamalı veya yanlış temsil etmemelidir.
Yapay Zeka Kullanımının Kısıtlı veya Yasak Alanları
İçerik Oluşturma
Yapay zekanın, özet, giriş, literatür taraması veya tartışma gibi bilimsel bir makalenin önemli bölümlerini oluşturmak için kullanılması uygunsuz kabul edilir. Yapay zeka tarafından oluşturulan içerik yalnızca ön taslaklar veya öneriler olarak ele alınmalı ve akademik titizlik ve özgünlüğü sağlamak için yazar(lar) tarafından iyice gözden geçirilmeli, revize edilmeli ve iyileştirilmelidir.
Araştırma Sonuçlarının Oluşturulması ve Yorumlanması
Yapay zeka araçları, araştırma bulgularını üretmek, raporlamak veya yorumlamak için kullanılmamalıdır. Veri analizinin ve yorumunun doğruluğu, kapsamı ve geçerliliğinden tamamen yazar(lar) sorumludur.
Referans Oluşturma ve Alıntı
Yapay zeka araçlarının uydurma, doğrulanamayan veya mevcut olmayan referanslar oluşturmak için kullanılması kesinlikle yasaktır. Alıntı yapılan tüm kaynaklar doğrulanabilir, doğru şekilde referanslandırılmış ve bilimsel standartlara uygun olarak yazar(lar) tarafından onaylanmış olmalıdır.
Akademik Yazım ve Argümantasyon
Makalenin temel argümanlarının, teorik katkılarının ve ana tezlerinin geliştirilmesi tamamen yazar(lar)ın sorumluluğundadır. Yapay zeka, yazım sürecinde yalnızca tamamlayıcı bir yardımcı olarak kullanılabilir ve yazarın eleştirel muhakemesinin veya özgün bilimsel katkısının yerini alamaz.
Politika İhlali Durumunda İzlenecek Prosedürler
Yapay zeka araçlarının kullanımının açıklanmaması veya belirtilen yönergelerin ihlaliyle kullanılması, makalenin inceleme sürecinde reddedilmesine neden olabilir. Yayınlandıktan sonra bir politika ihlali tespit edilirse, düzeltici eylemler makalenin geri çekilmesini veya resmi bir düzeltme yayınlanmasını içerebilir. Bu politikanın tekrar tekrar veya ciddi şekilde ihlal edilmesi, yazar(lar)ın dergiye gelecekteki başvurularının reddedilmesine yol açabilir.