ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI

 GİRİŞ VE HUKUKİ DAYANAK

Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi (ADED); filoloji, dilbilim ve klasik Türk edebiyatı başta olmak üzere Türk dili ve edebiyatı araştırmaları alanında uluslararası standartlarda, özgün ve metodolojik derinliğe sahip bilimsel literatür üretmeyi amaçlayan hakemli, açık erişimli bir periyodiktir.

Dergimiz, yayın süreçlerinde bilimsel şeffaflığı ve akademik dürüstlüğü en üst düzeyde korumak amacıyla; 5187 sayılı Basın Kanunu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi hükümlerine; uluslararası yayıncılık normları olan Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ) ve Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) tarafından ilan edilen Akademik Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri’ne tam uyumu taahhüt eder.

 1. YAYIN VE KABUL ŞARTLARI

• Tematik Kapsam: ADED; Türk dili ve edebiyatı ana bilim dalı altındaki Eski Türk Edebiyatı, Eski Türk Dili, Yeni Türk Edebiyatı, Yeni Türk Dili ve ve Türk Halk Edebiyatı alanlarında özgün ve bilime katkı sunan araştırma makalelerini yayımlar.
• Tür Kısıtlaması: Dergimizde yalnızca "Araştırma Makalesi" (Research Article) türündeki çalışmalar değerlendirmeye alınır. Uluslararası endeksleme hedefleri doğrultusunda; lisansüstü tezlerden üretilmiş makaleler, kitap incelemeleri, çeviriler, sempozyum bildiri metinleri ve değerlendirme yazıları kabul edilmemektedir.
• Dil ve Periyot: Türkçe ve İngilizce dillerinde, yılda üç sayı (Mart, Temmuz, Kasım) olmak üzere tek cilt hâlinde yalnızca elektronik (e-dergi) formatında yayımlanır.
• Dönemsel Makale Kabul Takvimi: Dergimizin editoryal süreçlerinin ve uluslararası dizinleme takvimlerinin aksamadan yürütülebilmesi adına makale gönderimleri yalnızca şu tarihler arasında DergiPark sistemi üzerinden kabul edilir:
  • Mart Sayısı İçin: 20 Ocak – 30 Ocak
  • Temmuz Sayısı İçin: 20 Mayıs – 30 Mayıs
  • Kasım Sayısı İçin: 20 Eylül – 30 Eylül
• Yıllık Makale Kotası: Akademik çeşitliliği ve adil değerlendirmeyi sağlamak adına, bir yazar bir takvim yılı (aynı cilt dönemi) içinde ADED'e yalnızca bir (1) makale gönderebilir.
• Ücret Politikası (Diamond Open Access): ADED, platin açık erişim modeline sahiptir. Gönderim, değerlendirme, hakemlik, mizanpaj, DOI ataması ve yayın süreçlerinin hiçbir aşamasında yazarlardan veya kurumlarından herhangi bir ücret (makale işlem ücreti - APC) talep edilmez.
• Kelime Sınırı: Metinler; başlık, özetler, metin içi atıflar, tablolar ve kaynakça dâhil olmak üzere en az 6.000, en fazla 12.000 kelime uzunluğunda olmalıdır. Bu sınırların dışındaki çalışmalar ön inceleme aşamasında reddedilir.

 2. DEĞERLENDİRME SÜRECİ: ÇİFT KÖR HAKEMLİK

ADED, tarafsızlığı, bilimsel nesnelliği ve akademik kaliteyi güvence altına almak adına "Çift Taraflı Kör Hakemlik" (Double-Blind Peer Review) sistemini tavizsiz işletir. Süreç, zaman sınırları belirlenmiş şu aşamalardan oluşur:

2.1. Ön İnceleme ve İntihal Taraması

Gönderilen çalışma, Baş Editör ve Alan Editörü tarafından yayın ilkelerine, akademik yazım kurallarına ve APA 7 sistemine uygunluk açısından teknik incelemeye alınır. Aynı süreçte makale, iThenticate benzerlik yazılımı ile taranır.

• Benzerlik oranının %20'den az olması (kaynakça hariç) kesin şarttır. Tek bir kaynaktan yoğun aktarım içeren çalışmalar oran şartını sağlasa dahi reddedilir.
• Biçimsel kurallara uymayan veya yüksek benzerlik/intihal içeren yazılar, hakem süreci başlatılmaksızın Editör Kurulu kararıyla yazara iade edilir.

2.2. Akademik Değerlendirme ve Hakem Süreci

Ön incelemeyi geçen makaleler, kör hakemlik ilkesi çerçevesinde; incelenen konu ile ilgili doktora tezi, kitap veya makalesi bulunan en az iki (2) tarafsız iç/dış hakemin değerlendirmesine sunulur.

• Hakemlerin, online hakem formu üzerinde görüşlerini en az 150 kelimelik bilimsel bir gerekçeyle temellendirmeleri veya metin üzerinde detaylandırmaları zorunludur.
• Yazar, hakem görüşlerine katılmama durumunda kanıt sunarak itiraz etme hakkına sahiptir; alan editörü bu iletişimi gizlilik içinde koordine eder.
• Yayın Kararı Dengesi: İki hakem raporunun da olumlu olması durumunda makale Yayın Kurulu'na sunulur. Hakemlerden birinin olumsuz görüş bildirmesi durumunda makale üçüncü (3.) bir hakeme gönderilir. Makalenin yayına kabulü için en az iki hakemin olumlu kararı şarttır.

2.3. Düzeltme (Tashih) ve Kontrol Aşamaları

• Tashih Süresi (Yazar - Maksimum 10 Gün): Hakemlerin düzeltme talep etmesi hâlinde, yazar talep edilen hususları en geç 10 gün içinde tamamlamak ve metin içerisindeki tüm değişiklikleri kırmızı renkli yazı ile belirterek sisteme yüklemekle yükümlüdür.
• Alan Editörü Kontrolü (Maksimum 5 Gün): Alan editörü, yazarın hakemler tarafından talep edilen düzeltmeleri metne titizlikle işleyip işlemediğini inceler ve kontrol sürecini 5 gün içinde tamamlar.
• Hakem Kontrolü (Maksimum 7 Gün): Düzeltmeleri görmek isteyen hakem(ler)e revize edilmiş metin gönderilir. Hakem, yazarın tashihatını yeterlilik yönünden en fazla 7 gün içinde inceler ve nihai kararını verir.

2.4. Dil Kontrolü ve Son Okuma (7 + 7 Gün)

Akademik süreci başarıyla tamamlayan çalışmalar, dilsel kusursuzluk için sırasıyla önce Türkçe Dil Editörü (maks. 7 gün), ardından İngilizce Dil Editörü (maks. 7 gün) tarafından incelenir ve gerekli ise yazardan üslup tashihi istenir.

2.5. Nihai Karar ve Yayın Kurulu İncelemesi

Teknik, akademik ve dilsel süreçlerden geçen makaleler, Yayın Kurulu’nda son kez değerlendirilir. Hakem raporları olumlu olsa dahi, kurul eserin alana katkısını ve dergi alan bütünlüğünü gözeterek nihai yayın kararını verir. Kurul içi görüş ayrılıklarında oy çokluğu ilkesi geçerlidir.

 3. PAYDAŞLARIN ETİK SORUMLULUKLARI

A. Yazarların Sorumlulukları

• Özgünlük ve Çoklu Gönderim Yasağı: Yazarlar, gönderdikleri çalışmaların tamamen özgün olduğunu, daha önce hiçbir mecrada yayımlanmadığını ve başka bir derginin değerlendirme sürecinde bulunmadığını taahhüt ederler.
• Yazarlık Hakları ve Kadro Değişiklikleri: Araştırmaya aktif katkısı olmayan kişilerin yazar olarak eklenmesi (hediye yazarlık) veya katkısı olanların dışarıda bırakılması (hayalet yazarlık) yasaktır. Sürece dâhil edilen bir makalenin yazar listesinden isim silinmesi, yeni yazar eklenmesi veya yazar sıralamasının değiştirilmesi teklif edilemez.
• Atıf Düzeni ve Paraphrasing: Kaynakça eksiksiz olmalı; metin içi atıf gösterme ve kaynakça yapılandırmasında APA 7th Edition standartlarına uyulması zorunludur. İntihal ihlallerine mahal vermemek adına, atıfta bulunulan eserlerin özgün üslubu korunarak bilimsel bir dille yorumlanması (paraphrasing) ve metne entegre edilmesi gerekir; doğrudan tırnak içi alıntılar asgari düzeyde tutulmalıdır.
• Veri Doğruluğu ve İş Birliği: Yazarlar, araştırmada kullanılan verilerin gerçekliğini beyan etmekle yükümlüdür. Değerlendirme veya yayın aşamasında çalışmada önemli bir hata tespit edildiğinde, yazar editörle iş birliği yaparak makaleyi geri çekmek veya bir düzeltme (erratum) yayımlamak zorundadır.

B. Hakemlerin Sorumlulukları

• Tarafsızlık ve Gizlilik: Hakemler, inceledikleri çalışmaları tamamen gizli evrak statüsünde tutmalı, yayınlanmadan önce içerik hakkında üçüncü şahıslarla bilgi paylaşmamalıdır. Değerlendirmeler ırk, cinsiyet, dini inanç veya siyasi felsefeden bağımsız, nesnel ve yapıcı bir dille yapılmalıdır.
• Çıkar Çatışması: Hakemler; yazarlarla, kurumlarla veya araştırma fon sağlayıcılarıyla herhangi bir çıkar çatışması (rekabet, iş birliği veya diğer ilişkiler) tespit ettiklerinde makaleyi değerlendirmeyi reddetmelidir.
• Eksik Atıf Bildirimi: Hakemler, incelenen konuda yayınlanmış ancak yazarlarca atıf yapılmamış önemli eserleri belirterek yazara ve editöre bildirmelidir.

 C. Editörlerin Sorumlulukları

• Karar Yetkisi ve Bağımsızlık: Baş editör ve editörler kurulu; makaleleri sadece bilimsel liyakat, alana katkı, özgünlük ve metodolojik güç kriterlerini gözeterek kabul veya reddetme yetkisine sahiptir. Editoryal bağımsızlık tamdır.
• Etik Denetim ve Şikâyet Yönetimi: Editörler; intihal, sahtecilik ve haksız yazarlık gibi ihlallere karşı koruyucu önlemleri yürütür. Yayınlanan makalelerde hata veya ihlal ihbarı aldıklarında COPE akış şemalarına uygun olarak soruşturma yürütürler. Okuyucular ve paydaşlar, olası şikâyetlerini adeddergi@gmail.com adresine resmi yolla iletebilirler. Hakem isimleri kesinlikle saklı tutulur.

 4. BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ AYKIRILIKLARI

ADED, YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (Madde 8) uyarınca aşağıdaki eylemleri etik dışı davranış olarak kabul eder ve tespit edildiğinde değerlendirme sürecinin her aşamasında çalışmayı reddeder:

• İntihal (Plagiarism): Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, yazılarını veya eserlerini kaynak göstermeksizin kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak.
• Sahtecilik (Fabrication) ve Çarpıtma (Falsification): Araştırmaya dayanmayan gerçek dışı veriler üretmek, sunulan veya yayımlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek; araştırma kayıtları ile elde edilen verileri tahrif etmek.
• Tekrar Yayım (Duplication) ve Dilimleme (Salami-Slicing): Bir araştırmanın aynı sonuçlarını içeren birden fazla eseri akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak; araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde parçalara ayırarak birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yapmak.
• Haksız Yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olanları dâhil etmemek veya yazar sıralamasını gerekçesiz değiştirmek.
• Etik Kurul İzni Zorunluluğu: Anket, mülakat, odak grup çalışması gibi nitel/nicel veri toplama yöntemleri barındıran araştırmalarda yazarın kurumundan Etik Kurul İzni almış olması ve bu izin belgesini (kurul adı, tarih, karar/sayı numarası ile birlikte) makalenin hem yöntem bölümünde hem de ilk sayfasında dipnot olarak deklare etmesi zorunludur. Etik kurul belgesi DergiPark sistemine ek dosya olarak yüklenmelidir.

 5. İNTİHAL EYLEM PLANI REHBERİ VE YAPTIRIMLAR

Dergiye gönderilen ya da yayımlanan bir yazıda bir yazarın intihal yaptığından şüphelenilmesi durumunda, öncelikle çalışmayı derginin Etik Editörü ve Editörler Kurulu inceler. Şüphe kuvvetli ise yazar(lar)la iletişime geçilerek iki (2) hafta içinde resmi savunmalarını sunmaları istenir. Belirtilen sürede yanıt alınamazsa veya savunma yetersiz bulunursa, dergi yazarın bağlı bulunduğu üniversite/kurum ile resmi yazışma başlatarak iddianın soruşturulmasını talep eder.

Eğer bir makaledeki intihal veya etik ihlal durumu eser yayımlandıktan sonra tespit edilirse, ADED aşağıdaki yaptırımları COPE ve ICJME yönergelerine göre gecikmeksizin uygular:

1. Geri Çekme ve İşaretleme: İlgili makalenin PDF kopyası web sitesinden kaldırılır, tam metin bağlantıları devre dışı bırakılır. Makalenin dijital başlığına ve meta verilerine kalıcı olarak "İNTİHAL EDİLMİŞ MAKALE / RETRACTED ARTICLE" ibaresi basılır.
2. Akademik Bildirim: Yazarın bağlı olduğu üniversiteye ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kuruluna durum kesin delillerle resmi olarak ihbar edilir.
3. Yayın Yasağı (Kara Liste): İhlali gerçekleştiren yazarın dergi sistemi üzerindeki hesabı dondurulur ve gelecekte yapacağı tüm makale gönderileri üç (3) yıl süreyle doğrudan reddedilir.

 6. AÇIK ERİŞİM, LİSANS VE TELİF HAKKI POLİTİKASI

• Açık Erişim Lisansı: ADED bünyesinde yayımlanan tüm çalışmalar, Creative Commons Alıntı-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı altında kamuya açılır. Bu lisans; üçüncü şahıslara eseri ticari amaçlar hariç olmak kaydıyla kopyalama, dağıtma ve asıl esere uygun şekilde atıf yapılması şartıyla üzerinde çalışma yapma izni verir.
• Telif Hakkı: Yazarlar, dergide yayımlanan eserlerinin telif hakkına sahiptirler. Makale gönderimi sırasında yazarların mavi renkli kalemle imzaladığı Telif Hakkı Sözleşmesi Formu’nun PDF versiyonu sisteme yüklenmelidir.
• Kalıcı Makale Tanımlayıcı (DOI): Scopus ve uluslararası atıf veri tabanlarının indeksleme mantığına uygun olarak, ADED’de yayımlanan her makaleye kalıcı makale tanımlayıcısı olarak DOI (Digital Object Identifier) numarası atanır.
• Dijital Arşivleme: Yayımlanan tüm sayılar ve makale arşivleri, DergiPark altyapısı üzerinden dijital olarak kalıcı korumaya ve erişime açık olarak güvence altına alınır.

 7. ÖZEL SAYI YAYIMLAMA POLİTİKASI

ADED Yayın Kurulu'nun talebi ve resmi kararı üzerine, yılda en fazla bir (1) kez olmak üzere belirli bir temaya adanmış "Özel Sayı" yayımlanabilir.

• Özel sayıya gönderilen tüm makaleler, normal sayılardaki editoryal ve akademik süreçlerle tamamen aynı denetime tabidir.
• Bu makaleler de öncelikle teknik ön inceleme, iThenticate benzerlik taraması (< %20) ve dil editörleri kontrollerinden geçirilir.
• Tüm çalışmalar, çift kör hakemlik modeli çerçevesinde en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir. Yayın Kurulu nihai onayı olmaksızın hiçbir çalışma özel sayıda doğrudan yayımlanamaz.