ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI

---

1. Etik İlkeler

Dergimizde uygulanan her türlü yayın süreçlerinde bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Dergimiz etik görev ve sorumluluklar hakkında Yükseköğretim Kurulu ve Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikaları ilke edinmiştir. Yayın süreçleri Dergipark belirlediği ve aşağıdaki ilgili linklerde belirtildiği biçimde yürütülmektedir.

1.1. Yazarların Etik Sorumlulukları
Dergimize çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması gerekmektedir;

Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe nitelikli katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir, böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kurulu ve bilim kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır.
Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Yazarlar çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma dergimize gönderilemez.

1.2. Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
Dergimizde görev yapan editör ve alan editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:

Genel görev ve sorumluluklar

Editörler, dergimizde yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:

Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler

Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel alanyazına katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.

Yazarlar ile ilişkiler

Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:

Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Yayın kapsamına uygun olan çalışmaların ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
Kör hakemlik değerlendirme süreci mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir yazım kuralları bölümünde yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler

Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:

Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.
Editör kurulu ile ilişkiler

Editörler, tüm editör kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Editör kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni editör kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.

Ayrıca editörler;

Editör kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni editör kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Editör kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Editör kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Editör kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.

Editöryal ve kör hakemlik süreçleri

Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.

Kalite güvencesi

Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.

Kişisel verilerin korunması

Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.

Etik kurul, insan ve hayvan hakları

Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.

Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem

Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.

Akademik yayın bütünlüğünü sağlamak

Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.

Fikri mülkiyet haklarının korunması

Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

Yapıcılık ve tartışmaya açıklık

Editörler;

Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.
Şikayetler

Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.

Politik ve Ticari kaygılar

Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.

Çıkar çatışmaları

Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.

1.3. Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Tüm çalışmaların "Kör Hakemlik" ile değerlendirilmesi gerekmektedir. Dergimiz değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları alan editörü aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda dergimiz için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:

Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışma değerlendirmeyi kabul etmelidir.
Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.

---

2.1. Genel İlkeler

Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, bilimsel dürüstlüğü, etik yayıncılık ilkelerini ve akademik şeffaflığı esas alan bir yayın politikasına sahiptir. Üretken yapay zekâ teknolojilerinin akademik yazım süreçlerinde giderek yaygınlaşması nedeniyle dergi, bu araçların hangi koşullarda kullanılabileceğine ilişkin açık, takip edilebilir ve bilimsel niteliği koruyan bir çerçeve oluşturmayı amaçlar. Bu politika, YÖK’ün “Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber İlkeleri” ile COPE standartlarıyla uyumludur ve yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak güncellenecektir.

2.1.1. YZ Kullanımının Kapsamı
Yazarlar yapay zekâ araçlarından yalnızca dilbilgisi, yazım, noktalama ve biçimsel düzenlemeler gibi yüzeysel işlemler için yararlanabilirler. Akademik ifade netliğini artırmaya yönelik sınırlı müdahaleler kabul edilmekle birlikte, yapay zekânın bilimsel argüman üretmesi, kuramsal çerçeve oluşturması, veri analizi yapması, literatür yorumlaması, sonuç çıkarması veya metnin bütünlüklü bölümlerini yazması kabul edilmez. Tamamen yapay zekâ tarafından üretilmiş veya düzenlenmiş metinler akademik katkı olarak değerlendirilemez ve bilimsel sorumluluk standartlarıyla bağdaşmaz.

2.1.2. Şeffaflık ve Beyan Yükümlülüğü
Yapay zekâdan yararlanan yazarlar, bu durumu makalenin Etik Beyan bölümünde açıkça belirtmek zorundadır. Kullanılan aracın adı, ne amaçla ve hangi aşamalarda kullanıldığı açıkça ifade edilmelidir. YZ kullanımının gizlenmesi, eksik beyan verilmesi veya yanlış yönlendirme yaratacak açıklamalar yapılması yayın etiği ihlali olarak değerlendirilir. Dergi, yayımlanan makalelerde bu beyanlara yer verir ve gerekli gördüğünde yazardan ek açıklama isteyebilir.

2.1.3. Bilimsel Doğruluk ve Sorumluluk
Yapay zekâ araçları tarafından üretilen hiçbir içerik, öneri veya metin unsuru yazarın bilimsel sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Yazarlar, yapay zekâ çıktılarının doğruluğunu, geçerliliğini ve akademik kaynaklarla uyumluluğunu titizlikle denetlemekle yükümlüdür. Yapay zekânın yanlış bilgi üretme, sahte atıf verme, bağlam dışı yorum yapma veya veriyi çarpıtma ihtimali göz önünde bulundurulmalı; bu riskler bilimsel bir dikkatle bertaraf edilmelidir. YZ kullanımından kaynaklanan etik, hukuki ve bilimsel sonuçların tamamı yazara aittir.

2.1.4. Tarafsızlık ve Akademik Etik
Yazarların çıkar çatışmalarını beyan etmeleri ve tarafsızlık ilkesine sadık kalmaları gerekmektedir. Yapay zekâ araçlarının sistematik yanlılıklar içerebileceği ve belirli veri kümelerine göre önyargılı sonuçlar üretebileceği bilinmelidir. Bu nedenle yapay zekâ kullanımında akademik nesnelliği zedeleyecek yönlendirmelerden kaçınmak, değerlendirme süreçlerinde elde edilen bilgileri bilimsel eleştiri süzgecinden geçirmek ve önyargı risklerini en aza indirmek zorunludur.

2.1.5. Gizlilik ve Veri Güvenliği
Yapay zekâ araçları kullanılırken kişisel verilerin, etik kurula tabi materyallerin veya sınırlı erişime sahip akademik belgelerin sisteme yüklenmesi kesinlikle önerilmez. Yazarlar, veri güvenliğini riske atacak hiçbir bilgi setini üçüncü taraf YZ araçlarına aktarmamalı; araştırma katılımcılarının, tarihî belgelerin veya kültürel miras niteliği taşıyan içeriklerin gizliliğini ihlal edecek uygulamalardan kaçınmalıdır. Dergi, veri güvenliği ve kişisel mahremiyet konularında yüksek düzeyde dikkat ve sorumluluk bekler.

2.1.6. Kaynak Gösterimi ve Atıf Politikası
Yapay zekâ araçları, kaynakça, dipnot veya atıf listesinde bir kaynak olarak gösterilemez. YZ kullanımına dair bilgiler yalnızca Etik Beyan bölümünde yer alabilir; hiçbir koşulda bilimsel referans niteliği taşımaz. Akademik atıflar yalnızca birincil ve ikincil kaynaklara dayanmalıdır. Yapay zekâ araçlarının önerdiği sahte veya doğrulanmamış atıfların kullanılması yayın etiği ihlali kapsamına girer.

2.1.7. Uygulama ve Yaptırımlar
Yapay zekâ kullanımının bu politikada belirtilen sınırların dışında gerçekleştiği tespit edildiğinde makale değerlendirme sürecine alınmaz veya süreçten çıkarılır. Yanıltıcı beyan, eksik bildirim veya sahte içerik üretimi gibi durumlarda dergi, makaleyi reddetme, değerlendirme sürecinden geri çekme, yayımlanmışsa geri çekme ve gerekli durumlarda yazara yayın yasağı uygulama hakkını saklı tutar. Tüm etik değerlendirmelerde COPE ilkeleri temel alınır.

2.1.8. YZ Kullanımının Beyanı
Yazarlar, çalışma hazırlanırken herhangi bir yapay zekâ destekli teknolojiden yararlanmışlarsa bunu hem ön yazıda hem de makalenin uygun bölümünde açıkça belirtmekle yükümlüdür. Bu kapsamda kullanılan yapay zekâ aracının adı, versiyonu, kullanım amacı ve kapsamı ayrıntılı bir şekilde açıklanmalıdır. Beyan; Etik Beyan, yöntem bölümü veya bilgi notu şeklinde çalışmanın akademik yapısına uygun bir yerde sunulmalıdır.

2.1.9. Bilimsel Doğruluk ve Sorumluluk
Yapay zekâ araçlarından elde edilen çıktılar ne kadar sınırlı olursa olsun, içerik doğruluğunun ve kaynak geçerliliğinin denetlenmesi tamamen yazarların sorumluluğundadır. Yapay zekâ araçları zaman zaman hatalı, tutarsız, uydurma veya taraflı bilgiler üretebilir; bu nedenle yazarlar tüm bilgileri birincil akademik kaynaklarla karşılaştırmalı ve doğruluğunu teyit etmelidir. Olası hata ve çarpıtmaların önlenmesi, yanıltıcı sonuçların ayıklanması ve metnin akademik standartlara uygun hâle getirilmesi yazara ait bilimsel yükümlülüklerdir.

2.1.10. İntihal Riskinin Önlenmesi
Yapay zekâ araçlarının oluşturduğu metinlerde intihal riski bulunabileceğinden, yazarlar bu içerikleri mutlaka orijinal kaynaklarla karşılaştırmalı ve benzersiz, doğrulanabilir ve akademik nitelikli olduğundan emin olmalıdır. YZ aracının ürettiği metni doğrudan kullanmak, atıf yapılan kaynakları kontrol etmeden sunmak veya doğruluğu teyit edilmemiş aktarımları kullanmak etik ihlal oluşturur. Yazarlar, her türlü yapay zekâ destekli içeriğin orijinalliğini ve kaynak uygunluğunu kendilerinin sağladığını açıkça beyan etmelidir.

2.1.11. Yazar Sorumluluğu ve Yazarlık Niteliği
Yapay zekâ araçları (ör. ChatGPT, Gemini, Claude) hiçbir koşulda yazar olarak listelenemez. Yapay zekâ, çalışmanın doğruluğundan, bütünlüğünden, metodolojik sağlamlığından ve özgün bilimsel katkısından sorumlu olamayacağı için yazarlık kriterlerini karşılamaz. Makalede yer alan hipotezler, yorumlar, analizler, sonuçlar ve bilimsel çıkarımlar tamamen yazarların özgün fikirlerini yansıtmalı; yapay zekâ tarafından üretilen ifadeler titiz bir akademik süzgeçten geçirilmelidir.

2.1.12. Kabul Edilmeyen YZ Kullanımları
Yazarların aşağıdaki amaçlarla yapay zekâ kullanmaları bilimsel yayın etiğine aykırıdır ve bu tür çalışmalar dergi tarafından kabul edilmez:
• Titiz akademik denetim olmaksızın metin veya kod oluşturmak,
• Eksik verileri ikame etmek için metodolojik temele dayanmayan sentetik veri üretmek,
• Özet, ek materyal veya makalenin herhangi bir bölümünde hatalı, doğrulanmamış veya tamamen YZ tarafından uydurulmuş içerikler sunmak,
• Görüntü, grafik, tablo, istatistik, formül veya tıbbi veri gibi araştırma materyallerini yapay zekâ yoluyla üretmek, değiştirmek, manipüle etmek veya görsel unsurların belirli özelliklerini gizlemek, eklemek ya da silmek,
• Orijinal veri veya tarihî/kültürel materyaller üzerinde yapay bir müdahale yaparak içeriğin gerçekliğini bozmak.
Bu tür uygulamalar, verinin bütünlüğünü ve araştırmanın güvenilirliğini zedeler; bilimsel üretime zarar verdiği için dergi tarafından etik ihlal kapsamında değerlendirilir.

2.1.13. Yaptırım Çerçevesi
Yazarların yapay zekâ araçlarını etik ilkelere uygun şekilde kullanması zorunludur. Beyan edilmeyen YZ kullanımı, sahte içerik üretimi, doğrulanmamış kaynak kullanımı veya veri manipülasyonu tespit edildiğinde çalışma değerlendirme sürecinden çıkarılır. Gerekli durumlarda makale reddedilir, yayımlanmışsa geri çekilir ve yazarlar hakkında yayın yasağı uygulanabilir. Tüm süreçlerde COPE ilkeleri temel alınır.

2.2. HAKEMLER İÇİN YAPAY ZEKÂ KULLANIM POLİTİKASI

2.2.1. Gizlilik ve Hakemlik Sorumluluğu
Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, hakemlik sürecini bilimsel değerlendirme süreçlerinin en kritik aşaması olarak görmekte ve bu aşamada gizliliğin mutlak biçimde korunmasını temel ilke kabul etmektedir. Hakemler, kendilerine iletilen çalışmaları yalnızca değerlendirme amacıyla kullanmalı; makalenin tamamını veya herhangi bir bölümünü hiçbir kişi, kurum veya dijital araca aktarmamalıdır. Değerlendirme sürecinde elde edilen her tür bilgi gizli tutulmalı ve başka amaçlarla kullanılmamalıdır. Bu ilke, COPE – Ethical Guidelines for Peer Reviewers çerçevesiyle tam uyum içindedir.

2.2.2. Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı
Hakemler, değerlendirme için kendilerine gönderilen bir makaleyi veya makaleye ait herhangi bir içeriği üretken yapay zekâ araçlarına, Büyük Dil Modellerine veya çevrimiçi metin işleme sistemlerine yüklememelidir. Böyle bir kullanım, yazarların telif ve gizlilik haklarının ihlali anlamına gelir ve hakemlik sürecinin temel etik ilkeleriyle bağdaşmaz. Hakemlik, yalnızca insan muhakemesiyle yürütülebilecek bir bilimsel sorumluluk olup, eleştirel değerlendirme, bağlamsal analiz ve akademik yargı geliştirme gibi yetiler yapay zekâ tarafından yerine getirilemez.

2.2.3. Hakemlik Değerlendirmesinin Niteliği
Hakem raporları, hakemin gönderilen çalışma hakkındaki kişisel değerlendirmesini, akademik birikimini ve bilimsel analizini yansıtmalıdır. Yapay zekâ araçları, yanlış, eksik veya önyargılı içerik üretme riskleri taşıdığından, değerlendirme sürecine karar verici nitelikte katkı sağlayamaz. Hakem, sürecin her aşamasında yaptığı yorumların, önerilerin ve sonuçların bilimsel doğruluğu ve etik uygunluğu bakımından sorumludur; bu sorumluluk yapay zekâya devredilemez ve devredilmemelidir.

2.2.4. Sınırlı ve Etik Kullanım Koşulları

Hakemler, yalnızca dil kontrolü, ifadelerin sadeleştirilmesi veya yabancı dilde yazılmış değerlendirme notlarının çevrilmesi gibi yüzeysel dil düzenlemeleri için sınırlı ölçüde yapay zekâdan yararlanabilirler. Bu tür kullanımlar değerlendirme içeriğini veya bilimsel yorumu etkilemeyecek şekilde sınırlı olmalı; hakem tarafından rapor iletilirken açıkça beyan edilmelidir. Yapay zekâ araçlarının, değerlendirme kararını şekillendiren bilimsel muhakemeye müdahale etmesine izin verilmez.

2.2.5. Uygunsuz Kullanımın Bildirilmesi
Hakemler, kendilerine iletilen bir başvuruda üretken yapay zekânın uygunsuz, gizlenmiş veya etik dışı biçimde kullanıldığına dair şüphe duyarlarsa bu durumu gecikmeksizin editöre bildirmelidir. Bu bildirim, hem yazarların hem hakemlerin hem de derginin etik bütünlüğünün korunması için zorunlu bir uygulamadır. Dergi, bildirilen durumları COPE ilkeleri doğrultusunda değerlendirir ve gerekli etik süreçleri işletir.

2.3. EDİTÖRLER İÇİN YAPAY ZEKÂ (YZ) KULLANIM POLİTİKASI

2.3.1. Gizlilik ve Editöryal Sorumluluk
Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, bilimsel yayıncılıkta gizliliğin korunmasını temel bir etik ilke olarak benimser. Editörler, dergiye gönderilen makalelerin gizliliğini sağlamakla yükümlüdür; değerlendirme sürecine dahil olmayan hiçbir kişi, kurum veya dijital araçla çalışma paylaşılmamalıdır. Makalelerin içeriği yalnızca bilimsel değerlendirme amacıyla kullanılabilir ve başka hiçbir amaçla aktarılmamalı ya da saklanmamalıdır. Bu yaklaşım, COPE – Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors ile tam uyumludur.

2.3.2. YZ Araçlarının Editoryal Değerlendirmede Kullanılamaması
Editörler, kendilerine gönderilen bir makaleyi veya makalenin herhangi bir bölümünü değerlendirme, gözden geçirme ya da karar verme sürecini kolaylaştırmak amacıyla üretken yapay zekâ araçlarına veya Büyük Dil Modellerine yüklememelidir. Böyle bir kullanım, yazarların gizlilik ve mülkiyet haklarını ihlal eder ve editöryal sürecin güvenilirliğini zedeler. Bir akademik metni değerlendirmek yalnızca insan muhakemesine dayanan bir bilimsel sorumluluktur; eleştirel yorum, bağlamsal analiz ve akademik karar geliştirme nitelikleri yapay zekâ tarafından yerine getirilemez.

2.3.3. Editoryal Karar Sürecinin İnsan Sorumluluğu
Üretken yapay zekâ araçları, editörlerin karar verme süreçlerinde herhangi bir şekilde değerlendirme sağlaması, argümanları tartması veya nihai kararı şekillendirmesi amacıyla kullanılamaz. YZ araçlarının hatalı, eksik veya önyargılı içerik üretme riski, editoryal karar alma süreçlerinde kabul edilemez bir belirsizlik yaratır. Editör, gönderilen makalenin editoryal incelemesinden, nihai kabul veya ret kararından ve tüm bu süreçlerin yazarlara iletilmesinden bireysel olarak sorumludur; bu sorumluluk hiçbir şekilde yapay zekâ araçlarına devredilemez.

2.3.4. Metin Üretimi Amaçlı YZ Kullanımının Yasaklanması

Editörler, karar mektuplarını, değerlendirme özetlerini veya yayımlanmamış çalışmalara ilişkin açıklamaları oluşturmak için üretken yapay zekâ araçlarını kullanmamalıdır. Editoryal yazışmalar ve karar metinleri, editörün kendi değerlendirmesini, akademik kanaatini ve bilimsel sorumluluğunu yansıtır; bu nedenle insan tarafından yazılması zorunludur.

2.3.5. Uygun Hakem Bulma Sürecinde YZ Kullanımı
Editörler, yalnızca uygun hakemleri belirleme sürecinde sınırlı arama desteği sağlamak üzere üretken yapay zekâ araçlarından yararlanabilirler. Bu kullanım, hakem önerileri veya alan taraması gibi sınırlı teknik işlemlerle sınırlıdır; değerlendirme sürecinin hiçbir aşamasına müdahale edemez. YZ araçları, hakemlik kararlarını tartmak veya değerlendirme raporlarını okumak amacıyla kullanılamaz.

2.3.6. Şüpheli YZ Kullanımının Editoryal İncelenmesi
Editörler, gönderilen bir makalede veya hakem raporunda üretken yapay zekâ kullanımından şüphelenmeleri hâlinde durumu dikkatle değerlendirmeli ve derginin yapay zekâ politikası çerçevesinde gerekli editoryal incelemeyi yapmalıdır. Uygunsuz veya açıklanmamış YZ kullanımından kuşku duyulması durumunda editör, yazardan veya hakemden açıklama isteyebilir ve gerekli görüldüğünde COPE ilkeleri doğrultusunda süreci etik değerlendirmeye yönlendirebilir.

---

3. Yayın Süreci

Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi; Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarında olmak üzere yılda dört kez elektronik ortamda Dergipark sistemi üzerinden, açık erişimli, kör hakemli ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel özgün araştırma makaleleri yayınlamaktır. Dergide Filololji, Tarih ve Sosyoloji alanları esas olmak üzere sosyal bilimler kategorisinde Türkiye Türkçesi, İngilizce ve Rusça dillerinde araştırma makaleleri ve kitap incelemelerini akademisyenler, araştırmacılar, lisans, lisansüstü öğrenciler ve ilgili kurum ve kuruluşlarla buluşturmaktır.

Yayın Süreçleri ve Bilgilendirmeler

Dergi Yönetimi ve Ayarlar için tıklayınız.
Gönderi Ayarları için tıklayınız.
Süreç Ayarları için tıklayınız.
Editör Rehberi için tıklayınız.
Hakemin süreç ekranı için tıklayınız.
Yazar rehberi için tıklayınız.
Yazar, Editör, Hakem ve dergi süreçleri ile ilgili Sıkça Sorulan Sorular için tıklayınız.

3.1. Yazar Süreci

Daha önce yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere başka bir dergide halen değerlendirmede olmayan ve her bir yazar tarafından onaylanan makaleler/ kitap incelemesi değerlendirilmek dergipark üzerinden makale gönder üzerinden sisteme yüklenir. Dosya yeni gönderi şeklinde sisteme kaydedilir. Yazar isterse verilerini Aperta'ya yükleyebilir.

3.2. Baş Editör/Editör/ Alan Editör Sorumlulukları ve Ön İnceleme Süreci

1. Baş Editör/Editör/ Alan Editörü, yazıları yazarların etnik kökeni, cinsiyeti, cinsel yönelimi, vatandaşlığı, dini inancı veya siyasi felsefesine bakmaksızın bilimsel açısından değerlendirir.
2. Gönderilen makaleler iThenticate yazılımı kullanılarak intihal kontrolü için taranır.
3. İntihal kontrolünde % 15 ve altında olan makaleler orijinallik, metodoloji, işlenen konunun önemi, dergi kapsamı ile uyumluluğu ve makale yazım kuralları (şablona uygunluk ve ASA 6'ya uygunluk, kaynakçanın latin harfli oluşu) açısından 10-30 gün içinde değerlendirilir.
4. Ön incelemede revizyon gereken yazılar yazara düzeltme yapması için iade edilir. Yazar, gönderilen yazıyı 1-5 gün içinde düzenler ve sisteme geri yükler. Editör ön inceleme aşamasını geçen makaleler en az iki ulusal/uluslararası hakeme çift taraflı kör hakemlik için hakem davet edilir. Hakemlerin değerlendirmeyi kabul etmeleri durumunda hakem değerlendirme süreci başlar.
5. Editör, hakemlere yazıların gizli bilgi olduğunu ve bunun ayrıcalıklı bir etkileşim olduğunu bildirir. Hakemler ve yayın kurulu, yazıları başka kişilerle tartışamaz.
6. Belirli durumlarda editör, belirli bir noktayı netleştirmek için bir hakemin incelemesini diğer hakemlerle paylaşabilir.
7. Yayının içeriğinden ve genel kalitesinden Editör sorumludur. Gerektiğinde düzeltme notu yayınlamak veya geri çekme işlemi uygulamak da onun sorumluluğundadır.
8. Editör; yazarlar, editörler ve hakemler arasında herhangi bir çıkar çatışmasına izin vermez. Sadece hakem atama konusunda tam yetkiye sahiptir ve yazıların Dergide yayınlanmasına ilişkin nihai karardan sorumludur.
9. Yazının işleme alınması, ön inceleme, revizyon hakem davet süreçlerinin tamamlanması 10-30 gün sürebilmektedir.

3.3. Hakemlerin-Yazarların ve Baş Editör/Alan Editörlerinin Sorumlulukları ve Süreçleri
1. Hakemlerin araştırma, yazarlar ve/veya araştırma fon sağlayıcıları ile ilgili herhangi bir çıkar çatışması olmamalıdır. Yargıları objektif olmalıdır.
2. Hakemler, gönderilen yazılarla ilgili tüm bilgilerin gizli tutulmasını sağlamalı ve yazar tarafında telif hakkı ihlali ve intihalden haberdar olmaları durumunda editöre yazılı olarak gerekçesiyle yazılı olarak bildirmelidir.
3. Hakemlik sürecinin doğru yönetilmesi hem dergi hem de yazar için çok önemli olduğunu göz önünde bulundurmalıdır.
4. Bir makalenin konusunu gözden geçirme noktasında hakem adayının kendini alan dışı görmesi durumunda hakemlik davetini reddetmeli, kabul durumunda ise kabul işlemini onaylamalıdır. Bütün bu süreçler 1-15 gün içinde tamamlanmalıdır.
5. Hakem değerlendirme sürecini 1-15 günde tamamlaması beklenir. Bu süre zarfında Hakemlerin değerlendirmeleri objektif olmalıdır. Hakem süreci sırasında hakemlerin aşağıdaki hususları dikkate alarak değerlendirmelerini yapmaları beklenir.
a. Makale yeni ve önemli bir bilgi içeriyor mu? Özgün mü?
b. Öz, makalenin içeriğini net ve düzgün bir şekilde tanımlıyor mu?
c. Yöntem bütünlüklü ve anlaşılır şekilde tanımlanmış mı?
d. Yapılan yorum ve varılan sonuçlar bulgularla örtüşüyor mu?
e. Alandaki literatüre yeterli referans verilmiş mi?
f. Dil kalitesi yeterli mi?
10. Hakemler gerekli durumlarda yazara kabul, minör revizyon veya majör revizyon verebilirler. Hakemlerin inceledikleri metinde düzeltme yapılmasını istemeleri halinde, ilgili raporlar yazara gönderilir ve çalışmasını düzeltilmesi istenir. Yazara, hakem görüşlerine katılmaması halinde itiraz ve görüşleri için savunma hakkı da verilmiş olur.
11. Yazara düzeltme ve/veya itiraz için 1-15 gün verilir. Yazar, yaptığı tashihleri kırmızı renk ile belirterek alan editörüne sunar.
12. Hakemler, düzeltme, savunma yazılarını tekrar görebilirler.
13. Hakem yazı hakkında son aşamada kabul veya ret kararı verebilir. Hakem ret kararı vermesi durumda çalışma hakkındaki görüş ve kanaatini metin üzerinde belirtmesi ve online hakem formu üzerinde en az 150 kelimelik bir açıklama ile gerekçelendirmesi talep edilir. Bu raporlar ilgili makamlarca incelenmektedir.
14. Alan editörü, yazar ve hakem arasında, gizliliği koruyarak karşılıklı iletişimi sağlar. Hakem raporlarının ikisi de olumlu ise çalışma, yayımlanmasının değerlendirilmesi teklifi ile Yayın Kurulu’na sunar. Şayet İki hakemden birinin olumsuz kanaat belirmesi halinde çalışma, üçüncü bir hakeme gönderilir. Çalışmalar, en az iki hakemin olumlu kararı ile yayımlanabilir. Hakem incelemesi sonucunda nihai rapor düzenlendikten sonra yazı alan editörüne geçer.

3.4. Baş Editör/Alan Editörü Kontrolü

Alan editörü, yazarın metinde kendisinden talep edilen düzeltmeleri yapıp yapmadığını ve hakem raporlarını kontrol eder. Yazar bilgileri (Adı, Soyadı, Unvanı, e posta adresi, ORCID [araştırmacı kimlik numarası], ROR ID[çalıştığı kurumun kimlik numarası]) kontrol edilir. Bu işlem 1-10 gün içinde tamamlanır.

3.5. Dil Kontrolü

Hakem sürecinden geçen çalışmalar Türkçe Dil Editörü tarafından incelenir ve gerekli ise yazardan tashih istenir. Bu işlem 1-15 gün içinde tamamlanır.
İngilizce/Rusça Dil Kontrolü
Türkçe dil kontrolünden geçen çalışmalar, İngilizce/Rusça Dil Editörü tarafından incelenir ve gerekli ise yazardan tashih istenir. Kontrol işlemi, 1-15 gün içinde tamamlanır.

3.6. Yayın Kurulu İncelemesi

Teknik, akademik ve dilsel incelemelerden geçen makaleler, Yayın Kurulu’nda incelenerek nihai yayın durumu karara bağlanır. Üyelerden itiraz gelmesi hâlinde Kurul, oy çokluğu ile karar verir.
Dizgi ve Mizanpaj Aşaması
Yayın Kurulu tarafından yayımlanması kararlaştırılan çalışmaların dizgi ve mizanpajı yapılarak yayına hazır hale getirilir.

3.7. Son Okuma

Mizanpaj işlemleri tamamlanan çalışmalar son okuma işleminin ardından dergi yayımlanır.
Ulusal ve Uluslararası İndekslere Veri Gönderimi
Yayımlanan sayıya ait matbu nüsha yurt içi ve dışındaki referans kütüphanelerine en geç 60 gün içinde; makale üst verisi ise ilgili indekslere 15 gün içinde iletilir.

UYARI
Makale erken görünümde ve/veya yayım tarihi itibariyle beş iş günü içinde yazıdaki maddi hatalar düzeltilebilir. Bu tarihlerden sonra düzeltme imkânı bulunmamaktadır.

Yayın Süreç Şeması için tıklayınız.

Etik İlkeler ve Yayın formu için tıklayınız.