Lise Öğrencilerinde Okul Tükenmişliği, Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Düzeyi ve Sosyal-Duygusal Öğrenme Arasındaki İlişki/The Relationship Between School Burnout, Psychological Well-Being and Social-Emotional Learning Among High School Students

Öz

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinde okul tükenmişliği ile sosyal ve duygusal öğrenme (SDÖ) becerileri ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı betimsel bir yöntemle yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini Marmara Bölgesinde iki farklı ilde öğrenim gören lise öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklem, tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiş ve farklı lise türlerinden rasgele seçilen 364 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada, Öğrenciler İçin Bilgi Formu, Sosyal ve Duygusal Öğrenme Ölçeği, Stirling Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve Okul Tükenmişliği Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, okul tükenmişliği ile sosyal-duygusal öğrenme (SDÖ) değişkenleri arasında anlamlı ve negatif yönlü ilişkiler bulunmaktadır. Öz yönetim becerileri, okul tükenmişliği alt boyutlarıyla düşük-orta düzeyde; toplam okul tükenmişliğiyle ise düşük düzeyde negatif ilişki göstermektedir. İlişki kurma becerileri, hem alt boyutlarla hem de toplam okul tükenmişliğiyle düşük düzeyde negatif yönde anlamlı ilişkilidir. Sorumlu karar verme becerisi ise düşük kişisel başarı ve toplam okul tükenmişliği ile düşük düzeyde negatif ilişki ortaya koymaktadır. Ayrıca, iyi oluş düzeyinin duygusal tükenme, duyarsızlaşma, düşük kişisel başarı ve toplam okul tükenmişliği ile orta düzeyde ve ters yönlü anlamlı ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Bu bulgular, öğrencilerin sosyal-duygusal becerileri ve iyi oluş düzeyleri arttıkça okul tükenmişliği eğilimlerinin azaldığını ortaya koymaktadır. SDÖ alt boyutlarının her biri ile öğrencilerin iyi olma halleri arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca SDÖ becerileri okul tükenmişliğini ters yönde yordama etkisine sahipken, iyi oluşlarını pozitif yönde yordama etkisine sahiptir. Araştırmanın sonuçlarına göre okul tükenmişliğini azaltmaya yönelik ve sosyal ve duygusal öğrenme becerilerini arttırmaya yönelik eğitim politikaları ve uygulamalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Okul Tükenmişliği
• Ortaöğretim
• Psikolojik iyi oluş
• Sosyal duygusal öğrenme

The Relationship Between School Burnout, Psychological Well-Being and Social-Emotional Learning Among High School Students/Lise Öğrencilerinde Okul Tükenmişliği, Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Düzeyi ve Sosyal -Duygusal Öğrenme Arasındaki İlişki

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between school burnout and social and emotional learning (SEL) skills and psychological well-being among high school students. The research was conducted using a descriptive method based on a relational survey model. The research population consisted of high school students studying in two different provinces in the Marmara Region. The sample was determined using stratified sampling and consisted of 364 students randomly selected from different types of high schools. The study utilized the Student Information Form, the Social and Emotional Learning Scale, the Stirling Scale for Emotional and Psychological Well-being for Children, and the School Burnout Scale. According to the research findings, there are significant and negative correlations between school burnout and social-emotional learning (SEL) variables. Self-management skills show a low-to-moderate negative correlation with the sub-dimensions of school burnout, and a low-level negative correlation with total school burnout. Relationship-building skills are associated with both the sub-dimensions and overall school burnout at a low level of negative significance. Responsible decision-making skills showed a low-level negative correlation with low personal achievement and total school burnout. Furthermore, well-being was found to have moderate and inversely significant correlations with emotional exhaustion, depersonalization, low personal achievement, and total school burnout. Positive and moderately significant correlations were found between each of the sub-dimensions of the SDÖ (Student Well-being Inventory) and students' well-being. Furthermore, while social and emotional learning skills (SELL) have a negative predictive effect on school burnout, they have a positive predictive effect on well-being. Based on the research results, recommendations have been made regarding educational policies and practices aimed at reducing school burnout and improving social and emotional learning skills.

Anahtar Kelimeler

• School Burnout
• Secondary education
• Psychological well-being
• Social emotional learning

Kaynakça

1. Aypay, A. (2017). A positive model for reducing and preventing school burnout in high school students. Educational Sciences: Theory and Practice, 17(4), 1345-1359.
2. Aypay, A. & Eryılmaz, A. (2011). Relationships of high school student’ subjective well-being and school burnout. International Online Journal of Educational Sciences, 3(1), 181-199.
3. Bakker, A. B., Shimazu, A., Demerouti, E., Shimada, K., & Kawakami, N. (2014). Work engagement versus workaholism: A test of the spillover-crossover model. Journal of Managerial Psychology, 29(1), 63–80. https://doi.org/10.1108/JMP-05-2013-0148
4. Cadime, I., Pinto, A. M., Lima, S., Rego, S., Pereira, J., & Ribeiro, I. (2016). Well-being and academic achievement in secondary school pupils: The unique effects of burn out and engagement. Journal of Adolescence, 53, 169-179.
5. Cejudo, J., Losada, L., & Feltrero, R. (2020). Promoting social and emotional learning and subjective well-being: Impact of the “aislados” intervention program in adolescents. International journal of environmental research and public health, 17(2), 609.
6. Chang, F.,Min, W., Shi, Y., Kenny, K., & Loyalka, P. (2016). Educational expectations and dropout behavior among junior high students in rural China. China& World Economy, 24(3), 67-85. https://doi.org/10.1111/cwe.12159
7. Chernyshenko, O., Kankaras, M., & Drasgow, F. (2018). Social and emotional skills for student success and well-being: Conceptual framework for the OECD Study on Social and Emotional Skills. OECD Education Working Papers 173.
8. Cohen, J. (2006). Social, emotional, ethical, and academic education: Creating a climate for learning, participation in democracy, and well-being. Harvard educational review, 76(2), 201-237.

9. Creswell, J. W. (2017). Eğitim Araştırmaları: Nicel ve Nitel Araştırmanın Planlanması, Yürütülmesi ve Değerlendirilmesi. Pegem Akademi.
10. Durlak, J. A., Weisberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. D., & Schellinger, K. B. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta‐analysis of school‐based universal interventions. Child development, 82(1), 405-432.
11. Huttunen, I., Upadyaya, K., &Salmela-Aro, K. (2024). Longitudinal associations between adolescents' social-emotional skills, school engagement, and school burnout. Learning and Individual Differences, 115, 102537.
12. Göl-Güven, M. (Ed.). (2021). Çocuklukta Sosyal ve Duygusal Öğrenme. Yeni İnsan Yayınevi.
13. Guo, J.,Tang, X., Marsh, H. W., Parker, P., Basarkod, G., Sahdra, B., ... & Salmela-Aro, K. (2023). Theroles of social–emotional skills in students’ academic and life success: A multi-informant and multi cohort perspective. Journal of personality and social psychology, 124(5), 1079.
14. Finn, J.D., Rock, D. A. (1997). Academic success among students at risk for school failure. Journal of Applied Psychology, 82, 221-261.
15. Finnish School Health. (2019). Koulu-uupumusei ole talttunut. Helsingin Sanomat. https://www.hs.fi/kotimaa/art-2000006242134.html
16. Gestdottir, S. & Lerner, R. (2008). Positive development in adolescence: The development and role of intentional self-regulation. Human Development, 51(3), 202–224. https://doi.org/10.1159/000135757
17. Kara, S. (2014). Lise öğrencilerinde okul tükenmişliği ile psikolojik iyi olma arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi.
18. Kılıç, C. (2025). Ortaokul ve lise dönemindeki öğrencilerin sosyal ve duygusal öğrenme becerilerinin gelişimi için ebeveyn, öğretmen ve okul yeterliklerinin belirlenmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi.
19. Kılıç, C. & Çeliköz, M. (2023). Sosyal ve duygusal öğrenmenin kavramsal çerçevesi önemi ve gerekliliği. XI. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı
20. Kiuru, N., Aunola, K., Nurmi, J. E., Leskinen, E., & Salmela-Aro, K. (2008). Peer group influence and selection in adolescents' school burnout: A longitudinal study. Merrill Palmer Quarterly, 54(1), 23-55. https://www.jstor.org/stable/23096078
21. Leech, N. L., Barrett, K. C., & Morgan, G. A. (2005). SPSS for intermediate statistics: Use and interpretation. Taylor & Francis.
22. Li, Y. & Lerner, R. M. (2011). Trajectories of school engagement during adolescence: Implications for grades, depression, delinquency, and substance use. Developmental Psychology, 47(1), 233–247. https://doi.org/10.1037/a0021307
23. Madigan, D., & Curran, T. (2020). Does burnout affect academic achievement? A meta-analysis of over 100 000 students. Educational Psychology Review. https://doi.org/10.1007/s10648-020-09533-1
24. Mertler, C. A., & Vannatta, R. A. (2016). Advanced and multivariate statistical methods: practical application and interpretation. Routledge.
25. Murdock, K. K. (2013). Texting while stressed: Implications for students burnout, sleep, and well-being. Psychology of Popular Media Culture, 2(4), 207–221.
26. Nedim-Bal, P. & Kaya, C. (2017). 6. sınıf öğrencilerinin okul tükenmişliği ile baş etmede çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın etkisi. Uluslararası Sosyal Bilimler dergisi, 10(51), 770-777. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2017.1813
27. Salmela‐Aro, K., Upadyaya, K., Vinni‐Laakso, J. & Hietajärvi, L. (2021). Adolescents' longitudinal school engagement and burnout before and during COVID‐19—The role of socio‐emotionalskills. Journal of research on adolescence, 31(3), 796-807.
28. Salmela-Aro, K., Kiuru, N., Leskinen, I.E. & Nurmi, E. (2009). School-Burnout inventory: Reliability and validity. European Journal of Psychological Assessment. 25(1), 48–57.
29. Salmela-Aro, K., Muotka, J., Alho, K., Hakkarainen, K. & Lonka, K. (2016). School burnout and engagement profiles among digital natives in Finland: A person-oriented approach. European Journal of Developmental Psychology, 13(6), 704-718. https://doi.org/10.1080/17405629.2015.1107542
30. Salmela-Aro, K. (2017). Dark and bright sides of thriving–school burnout and engagement in the Finnish context. European Journal of Developmental Psychology, 14(3), 337–349. https://doi.org/10.1080/17405629.2016.1207517
31. Salmela-Aro, K. & Upadyaya, K. (2020). School engagement and school burnout profiles during high school–The role of socio-emotional skills. European Journal of Developmental Psychology, 17(6), 943-964.
32. Seçer, İ., Halmatoc, S., Veyis, F. & Ates, B. (2013). Okul tükenmişlik ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Turkish Journal of Education, 2(2), 16-24.
33. Seligman, M. E. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Simon and Schuster. (pp. 359-393).
34. Shin, H. & Ryan, A. (2012). How do young adolescents cope with social problems? An examination of social goals, coping with friends, and social adjustment. The Journal of Early Adolescence, 32(6), 851–875. https://doi.org/10.1177/0272431611429944
35. Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve spss ile veri analizi. Nobel Yayınevi.
36. Thomson, S. (2005). Engaging students with school life. Youth Studies Australia, 24(1), 10-15.
37. Toprakçı, E. (2017). Sınıf yönetimi. Pegem Yayıncılık
38. Totan, T. (2018). Ergenlerde sosyal ve duygusal öğrenme ölçeğinin geliştirilmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 48(48).
39. Tuominen-Soini, H. & Salmela-Aro, K. (2014). School work engagement and burnout among Finnish high school students and young adults: Profiles, progressions, and educational outcomes. Developmental Psychology, 50(3), 649-662.
40. Walburg, V. (2014). Burnout among high school students: A literature review. Children and Youth Services Review, 42, 28–33. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2014.03.020
41. Wang, M. T.,Chow, A., Hofkens, T. & Salmela-Aro, K. (2015). The trajectories of student emotional engagement and school burnout with academic and psychological development: Findings from Finnish adolescents. Learning and Instruction, 36, 57–65. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2014.11.004
42. Wang, M. T. & Peck, S. C. (2013). Adolescent educational success and mental health vary across school engagement profiles. Developmental Psychology, 49(7), 1266. https://doi.org/10.1037/a0030028
43. Westerhof, G. J. & Keyes, C. L. M. (2010). Mental illness and mental health: The two continua model across the life span. Journal of Adult Development, 17, 110–119.
44. World Health Organization. (2022). WHO guideline on self-care interventions for health and well-being, 2022 revision. World Health Organization.
45. Yılmaz, S., Özen, Y., Raba, S., & Özhan, Y. (2016). Stirling çocuklar için duygusal ve psikolojik iyi oluş ölçeğinin Türkçe formu'nun geçerlik ve güvenirliği. V. Sakarya’da Eğitim Araştırmaları Kongresi, 14-15 Nisan, Sakarya.
46. Yu, J. & Chae, S. (2020). The mediating effect of resilience on the relationship between the academic burnout and psychological well-being of medical students. Korean Journal of Medical Education, 32(1), 13-21. https://doi.org/10.3946/kjme.2020.149