Öğretmenlerin Sosyal Katılımı: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması / Teachers’ Social Participation: A Scale Development Study

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin okul içi ve okul dışı sosyal katılımlarını kapsayan bir ölçme aracı geliştirmek ve bu ölçme aracının geçerlik ve güvenirliğini tespit etmektir. Araştırma nicel araştırma yönteminde desenlenmiştir. Bu çerçevede ilk olarak ilgili alanyazın taranarak, kapsam belirlenmiş ve problem tanımlanmıştır. İkinci olarak madde havuzu oluşturulmuştur. Üçüncü olarak nitel veri toplanmış oluşturulan madde havuzu nitelik ve nicelik olarak yeniden değerlendirilmiştir. Dördüncü olarak uzman görüşüne başvurularak kapsam ve içerik geçerliği güçlendirilmeye çalışılmıştır. Son olarak ölçme aracı maddelerinin pilot uygulaması yapılmış, yapı geçerliliği ve güvenirlik testleri yapılmıştır. “Öğretmenlerin sosyal katılımı ölçeği”nin geliştirilmesinde “Sosyal Aktivite Taksonomisi” temele alınmıştır. Çalışma evreni Antalya ili beş merkez ilçe içinde nüfus yoğunluğu en fazla olan ve kentsel bakımdan homojen özelliklere sahip Kepez, Muratpaşa ve Konyaaltı ilçelerinden oluşmuş, örneklemin belirlenmesinde ise aşamalı olarak tabakalı, oransal ve tesadüfi örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada, örneklem 2024-2025 eğitim öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı devlet okullarının farklı öğretim kademelerinde görev yapan 335 öğretmenden oluşmuştur. Sonuç olarak, uygulama sonunda uygun şekilde doldurulmuş olan 292 ölçme aracı analize dahil edilmiştir. Elde edilen veriler ölçme aracında temele alınan kuramsal temel ve varsayımların gereği olarak doğrulayıcı faktör analizine tabi tutulmuştur. Sonuç olarak, öğretmenlerin okul dışı sosyal katılımını ölçmek üzere beş boyuta dağılan 22 maddeden ve öğretmenlerin okul içi sosyal katılımını ölçmek üzere altı boyuta dağılan 37 maddeden oluşan ikili bir ölçme aracı elde edilmiştir. Böylece yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda, ölçeğin, Türkiye’de Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi okullarda görevli öğretmenlerin “Öğretmenlerin Sosyal Katılımı” ile ilgili görüşlerinin belirlenmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğu tespit edilmiştir. Ölçme aracının ikili yapısı hem bütünde öğretmenlerin sosyal katılımlarını ölçmeyi amaçlayan çalışmalarda hem de öğretmenlerin okul içinde ve okul dışında sosyal katılımını ayrı ayrı ölçmeyi amaçlayan çalışmalarda kullanılmasına da olanak sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Okul
• Öğretmen
• Sosyal katılım
• Öğretmenlerin sosyal katılım ölçeği

Teachers’ Social Participation: A Scale Development Study / Öğretmenlerin Sosyal Katılımı: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Öz

The purpose of this research is to develop a measurement tool that covers teachers' social participation both inside and outside of school, and to determine the validity and reliability of the measurement tool. The research is designed using quantitative research method. In this context, firstly, the relevant literature was reviewed to determine the scope and define the problem. Secondly, an item pool was created. Thirdly, qualitative data was collected, and the created item pool was re-evaluated qualitatively and quantitatively. Fourthly, expert opinions were sought to strengthen the content and content validity. Finally, a pilot application of the measurement instrument items was conducted, and construct validity and reliability tests were performed in light of the data obtained. The "Social Activity Taxonomy" was used as the basis for the development of the Social Participation Scale" for teachers. The study population consisted of the Kepez, Muratpaşa, and Konyaaltı districts of Antalya province, which have the highest population density and are urban homogeneous among the five central districts. In determining the sample, gradually stratified, proportional, and random sampling methods were used. In this study, the sample consisted of 335 teachers working at different levels of education in public schools affiliated with the Ministry of National Education in the 2024-2025 academic year. In conclusion, 292 properly completed measurement instruments were included in the analysis. The obtained data were subjected to confirmatory factor analysis as required by the theoretical basis and assumptions underlying the measurement tool. As a result, a dual measurement tool consisting of 22 items distributed in five dimensions to measure teachers' social participation outside of school and 37 items distributed in six dimensions to measure teachers' social participation within school was developed. Thus, as a result of the validity and reliability analyses conducted, it was determined that the scale is a valid and reliable tool that can be used to determine the opinions of teachers working in official schools affiliated with the Ministry of National Education in Turkey regarding "Teachers' Social Participation". The dual nature of the measurement tool can be used both in studies aiming to measure teachers' social participation as a whole, and in studies aiming to measure teachers' social participation inside and outside of school separately.

Anahtar Kelimeler

• School
• Teacher
• Social participation
• Social participation scale for teachers

Kaynakça

1. Akgül A. & Çevik O. (2003). İstatistiksel Analiz Teknikleri: SPSS’te İşletme Uygulamaları. Emek Ofset, Ankara
2. Adler, R. P. & Goggin, J. (2005). What do we mean by civic engagement? Journal of Transformative Education, 3, 236-252. https://doi.org/10.1177/1541344605276792
3. Anderson, V. & Beauchamp, M. H. (2010). Developmental social neuroscience and childhood brain insult: Theory and practice. New York, The Guilford Press.
4. Balcı, A. (1995). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara, 72 TDFO Bilgisayar Yayıncılık San. T.c. Ltd. Şti.
5. Balnaves, M. & Caputi, P. (2001). Introduction to quantitative research methods: An investigative approach. London, Sage Publications Ltd.
6. Bedell, G. (2012). Measurement of social participation. New York, The Guilford Press.
7. Buck, R. C. (1960). The Extent of social participation among public school teachers. The Journal of Educational Sociology. 33 (8), 311-319. https://doi.org/10.2307/2264408
8. Büyüköztürk, Ş. (2010). Anket geliştirme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 133-151. https://izlik.org/JA82JY24MP

9. Bryman, A. & Cramer, D. (2001). Quantitative data analysis with SPSS release 10 for Windows. Philadelphia, Routledge, Taylor and Francis Group.
10. Cramer, D. (2003). Advanced quantitative data analysis. Philadephia, McGraw-Hill Education: Open University Press.
11. Çokluk, Ö. Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara, Pegem Net.
12. Çobanoğlu, F. & Öğretir, M. (2015). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi. 5(2), 149-166.https://izlik.org/JA63ET35ZN
13. Dalemans, R. J. De Witte, L., Wade, D., & Van den Heuvel., W. (2010). Social participation through the eyes of people with aphasia. International Journal of Language & Communication Disorders. 45(5), 537-550. https://doi.org/10.3109/13682820903223633
14. D’ardenne, J. & Collins, D. (2020). Combining multiple question evaluation methods: What does it mean when the data appear to conflict? In Beatty, P. C., Collins, D. Kaye, L., Jose-Luis Padilla, J-L., Gordon B. Willis (Eds.), Advances in questionnaire design, development, evaluation, and testing. USA, Gordon B. Willis, G.B. and Wilmot, A. John Wiley & Sons, Inc. Hoboken.
15. Devellis, R. F. (2003). Scale development: Theory and applications. California, Second Ed. Sage Publications. Thousand Oaks.
16. Foskett, J. M. (1955). Social structure and social participation. American Sociological Review. 20(4).431-438. https://doi.org/10.2307/2092742
17. Gallant, K., Smale, B., & Arai, S. M. (2010). Civic engagement through mandatory community service: İmplications of serious leisure. Journal of Leisure Research, 42(2), 181-201. https://doi.org/10.1080/00222216.2010.11950201
18. Gilham, B. (2000). Developing a questionnaire. London, Continuum, Wellington House.
19. Grusec, J. E. & Hastings, P. D. (2008). Handbook of socialization: Theory and research. New York, The Guilford Press.
20. Gürkan, H. ve Toprakçı, E. (2018). İlkokul müdürlerinin mesleki gelişimi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(2), 64-81. Retrieved from http://www.e-ijer.com/tr/download/article-file/536345
21. Hair, J. F. Anderson, R.E., Tahtam, R.L. & Black, W.C. (1998). Multivariate data analysis (Fifth Edition). Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.
22. Jöreskog, K.G. & Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. USA, SSI Scientific Software International, Inc.
23. Karasar, N. (2023). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler.(38. Basım). Ankara, Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti. 38.
24. Kass, R. A. & Tinsley, H. E. A. (1979). Factor analysis. Journal of Leisure Research, 11, 120−138. https://doi.org/10.1080/00222216.1979.11969385
25. Kenyon, G. S. & McPherson, B. D. (1974). “An approach to the study of sport socialization”. International Review of Sport Sociology, 9 (1),127-139. https://doi.org/10.1177/101269027400900109
26. Killeavy, M. & Moloney, A. (2010). Reflection in a social space: Can blogging support reflective practice for beginning teachers? Teaching and Teacher Education, 26 (4), 1070-1076. https://doi.org/10.1016/j.tate.2009.11.002
27. Lacey, C. (1987). Professional socialization of teachers. In M. J. Dunkin (Ed.), The international encyclopedia of teaching and teacher education (pp. 634-645). Pergamon Press.
28. Leech, N. L., Barret K. C. & Morgan, G. A. (2004). Spss for intermediate statistics: Use and interpretation. Second Edition. Mohwah, NJ. USA: Lawrance Erlbaum Assosiacates.
29. Levasseur, M., Richard, L., Gauvin, L. & Raymond, E. (2010). Inventory and analysis of definitions of social participation found in the aging literature: Proposed taxonomy of social activities. Social Science & Medicine.71(12).2141-2149. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2010.09.041
30. Nvi, (2024). Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü. Web adresi; https://www.nufusu.com/il/antalya-nufusu. İndirilme tarihi: 05.12.2025.
31. Philips, D. L. (2017). Social participation and happiness. The American Journal Of Sociology. 72. 479-488. https://www.jstor.org/stable/2775674
32. Piskur, B., Daniels, R., Jongmans, M. J., Ketelaar, M., Smeets, R. j., Norton, M. & Beurskens, A. (2013). Participation and social participation: Are they distinct concepts? Clinical Rehabilitation. 28(3). 211-220. https://doi.org/10.1177/0269215513499029
33. Putnam, R. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York, Simon & Schuster.
34. Staton, A. Q. & Hunt, S. L. (1992). Teacher socialization: Review and conceptualization. Communication Education, 41, 109–137. https://doi.org/10.1080/03634529209378875
35. Shuler, L. O. (2010). Paths to Active Citizenship: The development of and connection between civic engagement involvement and attitudes in college students (Yayınlanmamış doktora tezi). Boston College.
36. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2022). Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırmaları (SEGE). Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü. Web sayfası: https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege/ilce-sege-raporlari. İndirilme tarihi: 05.12.2025
37. Teele, J. E. (1962) Measures of social participation social problems. Oxford University Press on behalf of the Society for the Study of Social Problems, 10(1).31-39. https://doi.org/10.2307/799405
38. Toprakçı, M. & Avcı. Y. E. (2021). Öğretmenlerin kültürel sermaye yeterlikleri ile örgütsel sosyalleşme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 10(28).416-433.
39. WHO (World Health Organization) (2013). How to use the ICF: A practical manual for using the International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Exposure draft for comment. Geneva, October 2013. https://www.who.int/publications/m/item/how-to-use-the-icf---a-practical-manual-for-using-the-international-classification-of-functioning-disability-and-health
40. Yager, J. A. & Ehmann, T.S. (2006). Untagling social function and social cognition: A review of concepts and measuremant. New York, The Guilford Press.
41. Yaratan, H. (2017). Sosyal Bilimler İçin Temel İstatistik. Anı Yayıncılık. Ankara.
42. Zukin, C., Keeter, Z., Andolina, M. W., Jenkins, K. & Delli Carpini, M. (2006). A new engagement? Political Participation, Civic Life, And The Chancing American Citizen. New York, Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195183177.001.0001