Araştırma Makalesi

Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği'nin Geliştirilmesi

Cilt: 17 Sayı: 2 14 Kasım 2026
PDF İndir
TR EN

Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği'nin Geliştirilmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin öğrenci eyleyiciliği düzeylerini belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olan Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği'ni geliştirmektir. Türkiye'de geliştirilen öğrenci katılımı ölçeklerinin eyleyiciliği bağımsız ve bütüncül bir yapı olarak ele almaması, çalışmanın temel gerekçesini oluşturmaktadır. Metodolojik nitelikteki araştırmada, alanyazına dayalı olarak oluşturulan 128 maddelik madde havuzu üç uzmanın görüşüne sunulmuş; uzman görüşleri doğrultusunda 46 madde çıkarılmış, 6 madde yeniden ifade edilmiş ve 82 maddelik beşli Likert tipi taslak form elde edilmiştir. Taslak form 440 üniversite öğrencisine uygulanmış, 146 form değerlendirme dışı bırakılmış ve kalan 294 form seçkisiz olarak birbirinden bağımsız iki gruba ayrılmıştır. Birinci grupta (n = 143) açımlayıcı faktör analizi, ikinci grupta (n = 151) doğrulayıcı faktör analizi yürütülmüştür. Verilerin faktörleşmeye uygunluğu KMO (.82) ve Bartlett testiyle doğrulanmıştır. Paralel analiz ve açımlayıcı faktör analizi sonucunda toplam varyansın %36.6'sını açıklayan, 25 maddelik üç faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde 72. madde çıkarılmış ve 24 maddelik nihai model sınırda bir uyum göstermiştir (χ²/sd = 1.72; RMSEA = .069; SRMR = .067; CFI = .859; TLI = .844). Ölçek, üretken inisiyatif ve yaratıcılık, öz-düzenleme ve sorumluluk ile yardım arama ve öğretmen etkileşimi boyutlarından oluşmaktadır. Boyutlara ilişkin Cronbach alfa katsayıları .76 ile .89 arasında, ölçeğin tamamı için .91 olarak hesaplanmıştır. Bununla birlikte öz-düzenleme ve sorumluluk boyutunda ortalama açıklanan varyans düşük kalmış, üretken inisiyatif ile öz-düzenleme boyutları arasındaki yüksek korelasyon (r = .76) ayırt edici geçerliliği sınırlamış; Fornell–Larcker ölçütü diğer iki boyut çiftinde de karşılanmamıştır. Sonuç olarak ölçeğin yeterli güvenilirliğe sahip olduğu, ancak yapı geçerliliğine ilişkin kanıtların sınırda kaldığı ve yapının bağımsız, daha büyük örneklemlerde ikinci düzey ve iki faktörlü modellerle yeniden sınanması gerektiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Araştırmanın etik kurul izni Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Araştırma Önerisi Etik Değerlendirme Kurulunun 30.06.2026 tarih ve E-50704946-050.04-731323 sayılı kararıyla alınmıştır.

Kaynakça

  1. Appleton, J. J., Christenson, S. L., & Furlong, M. J. (2008). Student engagement with school: Critical conceptual and methodological issues of the construct. Psychology in the Schools, 45(5), 369–386. https://doi.org/10.1002/pits.20303
  2. Axelson, R. D., & Flick, A. (2011). Defining student engagement. Change: The Magazine of Higher Learning, 43(1), 38–43. https://doi.org/10.1080/00091383.2011.533096
  3. Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual Review of Psychology, 52, 1–26. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.1
  4. Bandura, A. (2006). Toward a psychology of human agency. Perspectives on Psychological Science, 1(2), 164–180. https://doi.org/10.1111/j.1745-6916.2006.00011.x
  5. Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). Guilford Press.
  6. Doğan, U. (2014). Validity and reliability of student engagement scale. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 390–403. https://doi.org/10.14686/buefad.201428190
  7. Eliüşük-Bülbül, A., & Yılmaz-Özelçi, S. (2018). Adaptation of student engagement in school scale into Turkish: A study of validity and reliability. International Journal of Eurasia Social Sciences, 9(31), 854–871.
  8. Fadel, C., & Trilling, B. (2012). Twenty-first century skills and competencies. In N. M. Seel (Ed.), Encyclopedia of the sciences of learning. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-1428-6_763

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ölçek Geliştirme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

10 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

30 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ersoy, M. (2026). Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği’nin Geliştirilmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 17(2). https://doi.org/10.19160/e-ijer.1991883
AMA
1.Ersoy M. Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği’nin Geliştirilmesi. e-ijer. 2026;17(2). doi:10.19160/e-ijer.1991883
Chicago
Ersoy, Mustafa. 2026. “Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği’nin Geliştirilmesi”. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 17 (2). https://doi.org/10.19160/e-ijer.1991883.
EndNote
Ersoy M (14 Kasım 2026) Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği’nin Geliştirilmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 17 2
IEEE
[1]M. Ersoy, “Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği’nin Geliştirilmesi”, e-ijer, c. 17, sy 2, Kas. 2026, doi: 10.19160/e-ijer.1991883.
ISNAD
Ersoy, Mustafa. “Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği’nin Geliştirilmesi”. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 17/2 (14 Kasım 2026). https://doi.org/10.19160/e-ijer.1991883.
JAMA
1.Ersoy M. Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği’nin Geliştirilmesi. e-ijer. 2026;17. doi:10.19160/e-ijer.1991883.
MLA
Ersoy, Mustafa. “Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği’nin Geliştirilmesi”. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 17, sy 2, Kasım 2026, doi:10.19160/e-ijer.1991883.
Vancouver
1.Mustafa Ersoy. Öğrenci Eyleyiciliği Ölçeği’nin Geliştirilmesi. e-ijer. 14 Kasım 2026;17(2). doi:10.19160/e-ijer.1991883

This journal uses a CC BY-NC-SA license.
 

editor@e-ijer.com        http://www.e-ijer.com       

Posta Adres: Erzene Mahallesi, İstanbul Caddesi, Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 35040, Bornova/İzmir