Romantik İlişkilerde Öznel İyi Oluşun İlişkiye Dair Akılcı Olmayan İnançlar ve Duygusal Bağımlılık Değişkenlerine Göre İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, romantik ilişkisi olan bireylerin romantik ilişkilerde öznel iyi oluş düzeylerinin, akılcı olmayan inançlar ve duygusal bağımlılık değişkenleri açısından incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, romantik ilişkisi bulunan 18 yaş ve üzerindeki toplam 350 birey oluşturmaktadır. Katılımcıların 187’si erkek, 163’ü kadın bireylerden oluşmaktadır. Veriler, çevrimiçi ortamda (Google Forms) Kişisel Bilgiler Formu, Romantik İlişkilerde Öznel İyi Oluş Ölçeği, Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği ve Duygusal Bağımlılık Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülmüş; verilerin analizinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve Basit Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Bulgular, romantik ilişkilerde öznel iyi oluş ölçeği puan ortalamaları ile akılcı olmayan inançlar ölçeği puan ortalamaları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını göstermiştir. Buna karşılık, romantik ilişkilerde öznel iyi oluş ölçeği puan ortalamaları ile duygusal bağımlılık ölçeği puan ortalamaları arasında orta düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca regresyon analizi sonuçları, duygusal bağımlılık ölçeği puan ortalamalarının romantik ilişkilerde öznel iyi oluş ölçeği puan ortalamalarının %20’sini açıkladığını ve anlamlı bir yordayıcı olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

• romantik ilişkilerde öznel iyi oluş
• duygusal bağımlılık
• irrasyonel inanış
• bağlanma

Examinatıon Of Subjective Well-Being In Romantic Relationship Based On Irrational Beliefs About The Relationships And Emotional Dependency Variables

Öz

Abstract This study aims to examine the subjective well-being of individuals in romantic relationships in relation to irrational beliefs and emotional dependency. The sample consists of 350 individuals aged 18 and above (187 males, 163 females). Data were collected through online surveys using the Personal Information Form, the Subjective Well-Being in Romantic Relationships Scale, the Irrational Beliefs in Romantic Relationships Scale, and the Emotional Dependency Scale. The study employed a correlational survey model, and data were analyzed using IBM SPSS Statistics 26. Pearson’s Correlation Analysis examined relationships between variables, while Simple Regression Analysis assessed predictive power. Findings indicate no significant relationship between subjective well-being and irrational beliefs. However, a moderately significant positive correlation was found between subjective well-being and emotional dependency. Regression analysis results show emotional dependency accounts for 20% of the variance in subjective well-being. These results highlight the crucial role of emotional dependency in subjective well-being within romantic relationships.

Anahtar Kelimeler

• Well-being in romantic relationship
• Emotional dependency
• Irrational beliefs
• attachment

Kaynakça

1. Ainsworth, M. D. S. (1982). Attachment: Retrospect and prospect. In C. M. Parkes & J. Stevenson-Hinde (Eds.), The place of attachment in human behavior (pp. 3–30). Basic Books.
2. Arntz, A. (2005). Pathological dependency: Distinguishing functional from emotional dependency. Clinical Psychology: 416. https://doi.org/10.1093/clipsy.bpi051
3. Arslan, A. (2020). Romantik ilişkilerde ilişki doyumu akılcı olmayan inançlar ve psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişki [Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (Tez No: 643685]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=fl0Kw4p1rmMDotyKRdYv1DY Qb8Pjc3vOT3IQRYoLn48a7FgeaQoTaIBK3oMJb4aH
4. Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (2017). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Interpersonal Development, 57-89. https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497
5. Beck, A. T. (1967). Depression: Clinical, experimental, and theoretical aspects. New York, NY: Harper & Row.
6. Bischoff, R. J. (2008). The role of dependence in couple relationships. Journal of Couple & Relationship https://doi.org/10.1080/15332690802238050
7. Bornstein, R. F. (1995). Comorbidity of dependent personality disorder and other psychological disorders: An integrative review. Journal of Personality Disorders, 9(4), 286 303. https://doi.org/10.1521/pedi.1995.9.4.286
8. Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Retrospect and prospect. American Journal of Orthopsychiatry, 52(4), 664–678. https://doi.org/10.1111/j.1939-0025.1982.tb01456.x

9. Brennan, K. A., Clark, C. L., & Shaver, P. R. (1998). Self-report measurement of adult attachment: An integrative overview. Attachment Theory And Close Relationships, 46(1), 70-100.
10. Buunk, B.P. (1981). Jealousy in sexually open marriages. Alternative Lifestyles, 4, 357-372 https://doi.org/10.1007/BF01257944
11. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. A., Karadeniz, S. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (22. Baskı). Pegem Akademi.
12. Creswell, J. W. (2020). Eğitim araştırmaları nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (3. Baskı). (H. Ekşi, Çev.ed.). İstanbul: Edam.
13. Çaykuş, E.T. ve Mutlu, T.(2019).Romantik ilişkilerde öznel iyi oluş ölçeği’ni Türkçe’ye uyarlama: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. III. Uluslararası Bilim Ve Eğitim Kongresi 2019 (Ubek2019). Afyonkarahisar, Türkiye
14. Cirhinlioglu, F. G., Tepe, Y. K., & Cirhinlioglu, Z. (2017). Psychological distress, self esteem and emotional dependency of married individuals as predictors of marital adjustment. Procedia Computer https://doi.org/10.1016/j.procs.2017.11.224
15. Dehle, C., & Weiss, R. L. (2002). Associations between anxiety and marital adjustment. The Journal of Psychology https://doi.org/10.1080/00223980209604160
16. Debord, J., Romans, J. S., & Krieshok, T. (1996). Predicting dyadic adjustment from general and relationship-specific beliefs. The Journal of Psychology, 130(3), 263-280. https://doi.org/10.1080/00223980.1996.9915008
17. Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3), 542 575. https://doi.org/10.1037/0033-2909.95.3.542
18. Diener, E., Emmons, R.A., Larsen, R.J. & Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale, Journal of Personality https://doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13
19. Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E., & Smith, H. L. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276-302.
20. Diener, E., & Lucas, R. E. (2000). Explaining differences in societal levels of happiness: Relative standards, need fulfillment, culture, and evaluation theory. Journal of Happiness Studies, 1, 41-78. https://doi.org/10.1023/A:1010076127199
21. Eidelson, R. J., & Epstein, N. (1982). Cognition and relationship maladjustment: Development of a measure of dysfunctional relationship beliefs. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 50(5), 715–720. https://doi.org/10.1037/0022-006X.50.5.715
22. Eken, Ö. (2019). Romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançlar ve ilişki doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Okan Üniversitesi] Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (Tez No: 642688). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=fl0Kw4p1rmMDotyKRdYv1O7Y _KZ4UNIrOMnkZE5NJPbDs6f6wx89ChwkDhYnBNH0
23. Ellis, A. (1962). Reason and emotion in psychotherapy. Lyle Stuart.
24. Ellis, A. (1986). Rational-emotive therapy applied to relationship therapy. Journal of Rational Emotive Therapy, 4(1), 4-21. https://doi.org/10.1007/BF01073477
25. Ellis, A. (1989). Rational psychotherapy. TACD Journal, 17(1), 67-80. ttps://doi.org/10.1080/1046171X.1989.12034348
26. Feeney, J., & Noller, P. (1996). Adult attachment. Sage Publications.
27. Feeney, B. C. (2007). The dependency paradox in close relationships: Accepting dependence promotes independence. Journal of Personality and Social Psychology, 92(2), 268. https://doi.org/10.1037/0022-3514.92.2.268
28. Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218 226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
29. Gottman, J. M., & Notarius, C. I. (2002). Marital research in the 20th century and a research for the 21st century. Family https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.2002.41203.x
30. Kagitcibasi, C. (1996). Family and human development across cultures: A view from the other side. Lawrence Erlbaum Associates.
31. Kağıtçıbaşı, Ç. (2017). Benlik, aile ve insan gelişimi: Kültürel psikolojide kuram ve uygulamalar. Koç Üniversitesi.
32. Karakurt, G. (2001). The impact of adult attachment styles on romantic jealousy [Yüksek Lisans Tezi, https://hdl.handle.net/11511/12074
33. Karasar, N. (2000). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
34. Kemer, G., Çetinkaya Yıldız, E., & Bulgan, G. (2016). Emotional dependency and dysfunctional relationship beliefs as predictors of married turkish ındividuals’ relationship satisfaction. The Spanish Journal of Psychology, 19, E72. doi:10.1017/sjp.2016.78
35. Killingsworth, M. A., & Gilbert, D. T. (2010). A wandering mind is an unhappy mind. Science, 330(6006), 932-932. https://doi.org/10.1126/science.1192439
36. Kim, J., & Hatfield, E. (2004). Love types and subjective well-being: A cross-cultural study. Social Behavior And Personality: An İnternational Journal, 32(2), 173-182. https://doi.org/10.2224/sbp.2004.32.2.173
37. Knee, C. R. (1998). Implicit theories of relationships: Assessment and prediction of romantic relationship initiation, coping, and longevity. Journal of Personality and Social Psychology, 74(2), 360-370. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-3514.74.2.360
38. Lazarus, R. S. (1993). Coping theory and research: past, present, and future. Psychosomatic Medicine, 55(3), 234-247.
39. Lykken, D. T. (2007). "Beyond the hedonic treadmill: Revising the adaptation theory of well-being": Comment on Diener, Lucas, and Scollon (2006). American Psychologist, 62(6), 611–612. https://doi.org/10.1037/0003-066X62.6.611
40. Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2010). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (1) Guilford Publications.
41. Möller, A. T., & van der Merwe, J. D. (1997). Irrational beliefs, interpersonal perception and marital adjustment. Journal Of Rational-Emotive And Cognitive-Behavior Therapy, 15, 269-279. https://doi.org/10.1023/A:1025089809243
42. Myers, D. G., & Diener, E. (1995). Who is happy?. Psychological Science, 6(1), 10-19. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.1995.tb00298.x
43. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). New York: McGraw-Hill.
44. Okay, İ., & Güler, Ç. Y. (2021). Relationship dynamics: The protective effect of relationship satisfaction and dependency on parents’ mental health after having a preterm baby. Health Psychology Report, 9(1). doi: 10.5114/hpr.2021.108307.
45. Öcal Yüceol, S.E. (2016). Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlar ile ilişki doyumu ve romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançlar arasındaki ilişkiler [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Bilim Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (Tez No: 44119).
46. Öselemiş, F. E., & Türkdoğan, T. (2024). Kök aile işlevselliği, benlik ayrımlaşması ve ilişki doyumu: Nişanlı ve evli bireylerde bir aracılık modeli. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 62, 405-431. https://doi.org/10.9779/pauefd.1427211
47. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage publications.
48. Polat, M. (2022). Romantik ilişkilerde öznel iyi oluşun pozitif şemalar benliğin ayrımlaşması ve bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (Tez No: 718488). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=5XiSE4yCP_gmnukpMEp65UKz f_V3V5NOrtXmZqIjsSl5610rRQy6BPjiYBdK0kaq
49. Reis, H. T., & Gable, S. L. (2003). Toward a positive psychology of relationships. In C. L. M. Keyes & J. Haidt (Eds.), Flourishing: Positive psychology and the life well-lived (pp. 129–159). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10594-006
50. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2001). On happiness and human potentials: A review of research on hedonic and eudaimonic well-being. Annual Review Of Psychology, 52(1), 141-166. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.141
51. Sarı, T., & Owen, F. K. (2015). The development of ırrational romantic relationship beliefs ınventory. Journal of Human Sciences, 12(1), 255-273.
52. Sarı, T., ve Korkut Owen, F. (2016). Romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançların ve bağlanma boyutlarının ilişki doyumu üzerindeki yordayıcı rolünün incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(37), 204-216.
53. Sternberg, R. J. (1986). A triangular theory of love. Psychological Review, 93(2), 119 135.
54. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (sixth edition). Boston: Pearson.
55. Telli, A., & Yavuz Güler, Ç. (2023). Differentiation of self, forgiveness, jealousy, and conflict resolution responses among married individuals: The mediating role of relationship satisfaction, relationship adjustment, and emotional dependency. Contemporary Family Therapy, 45(2), 157-171. https://doi.org/10.1007/s10591-021-09603-8
56. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Evlenme ve boşanma istatistikleri, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bosanma-Istatistikleri-2024-54194
57. Urbano-Contreras, A., Martínez-González, R. A., & Iglesias-Garcia, M. T. (2018). Validation of the subjective well-being in couple relationship scale (SWCR). Marriage & Family Review, 54(6), 598-615.
58. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8) Ankara: Seçkin Yayıncılık.