İş Sağlığı Ve Güvenliği Öğrencilerinin Kariyer Farkındalıkları İle Gelecek Kaygıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, iş sağlığı ve güvenliği programında öğrenim gören öğrencilerin kariyer farkındalık düzeyleri ile gelecek kaygıları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin çeşitli sosyo-demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. İlişkisel tarama modelinde yürütülen çalışmanın örneklemini, Karadeniz Teknik Üniversitesi Araklı Meslek Yüksekokulu İş Sağlığı ve Güvenliği Programı’nda öğrenim gören ve mezun olan toplam 208 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgi formu, Kariyer Farkındalığı Ölçeği ve Üniversite Öğrencilerinde Gelecek Kaygısı Ölçeği kullanılmış; veriler SPSS 25.0 programında bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular, öğrencilerin kariyer farkındalık düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğunu ve kariyer farkındalığı ile gelecek kaygısı arasında negatif yönlü, orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Gelir düzeyi, yaş, sınıf ve ebeveyn eğitim düzeyi kariyer farkındalığında; cinsiyet ve gelir düzeyi ise gelecek kaygısında anlamlı farklılıklara neden olmuştur. Genel olarak kariyer farkındalığının artması, öğrencilerin gelecek kaygısının azalmasına katkı sağlamakta; bu durum, üniversitelerde kariyer rehberliği ve psikososyal destek hizmetlerinin güçlendirilmesinin önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• kariyer farkındalığı
• gelecek kaygısı
• iş sağlığı ve güvenliği

Examining the Relationship Between Career Awareness and Future Concerns Among Occupational Health and Safety Students

Öz

The purpose of this study is to examine the relationship between career awareness levels and future anxieties among students enrolled in occupational health and safety programs and to determine whether these variables differ according to various socio-demographic characteristics. The sample of the study, conducted using a correlational survey model, consists of a total of 208 students enrolled in and graduated from the Occupational Health and Safety Program at Karadeniz Technical University Araklı Vocational School. The demographic information form prepared by the researcher, the Career Awareness Scale, and the Future Anxiety Scale for University Students were used as data collection tools; the data were evaluated using independent groups t-test, one-way analysis of variance, and Pearson correlation analyses in the SPSS 25.0 program. The findings showed that students' career awareness levels were above average and that there was a negative, moderately significant relationship between career awareness and future anxiety. Income level, age, class, and parental education level caused significant differences in career awareness, while gender and income level caused significant differences in future anxiety. Overall, increased career awareness contributes to a decrease in students' future anxiety; this situation points to the importance of strengthening career guidance and psychosocial support services at universities.

Anahtar Kelimeler

• career awareness
• future concerns
• occupational health and safety

Kaynakça

1. Akat, İ., & Budak, G. (1994). İşletme yönetimi. İstanbul: Beta Basım Yayın.
2. Alaosman, F. B. (2019). Üniversite öğrencilerinin gelecek kaygısı ve başa çıkma yöntemleri. Yakın Doğu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi Lefkoşe.
3. Aytaç, S. S., & Dursun, S. (2009). Üniversite öğrencileri arasında işsizlik kaygısı. Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(1), 71-84.
4. Brown, S. D., & Lent, R. W. (2013). Career development and counseling: putting theory and research to work. New Jersey, Hoboken, John Wiley & Sons, Inc.
5. Bujnowska, A., Rodríguez, C., García, T., Areces, D., & Marsh, N. (2019). Parenting and future anxiety: The impact of having a child with developmental disabilities. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(4), 668.
6. Can, A., & Taylı, A. (2014). Ortaokul öğrencilerinin kariyer gelişimlerinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 321-346.
7. Ceylan, H. (2012). Türkiye'deki İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Ejovoc Electronic Journal of Vocational Colleges, 2(2), 94-104.
8. Cohen, C., & Patterson, D. G. (2012). Teaching strategies that promote science career awareness. Northwest Association for Biomedical Research, Seattle, USA.

9. Dilmaç, B., Hamarta, E., & Arslan, C. (2009). Üniversite öğrencilerinin sürekli kaygı ve denetim odaklarının bağlanma stilleri açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9, 127-59.
10. Erkal, S., & Çakır, M. (2019). İş sağlığı ve güvenliği programı öğrencilerinin mesleki beklentileri ve gelecek kaygıları üzerine bir araştırma. İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi, 12(1), 45–58.
11. Gedikli, E., & Akdoğan, R. (2023). Sağlık yönetimi öğrencilerinin gelecek kaygısı ile mutluluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Abant Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi, 3(3), 1-12.
12. Geri, S., & Akın, M. (2018). İş güvenliği uzmanlarının çalışma hayatında karşılaştığı sorunlar ve mesleki tatmin düzeyleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(2), 215–234.
13. Geylani, M., & Çiriş-Yıldız, C. (2022). Development of future anxiety scale in university students: validity and reliability study. Journal of Inonu University Vocational School of Health Services, 10(1), 284-300.
14. Hisli, N. (1989). Beck Depresyon Envanterinin üniversite öğrencileri için geçerlilik ve güvenilirliği”. Türk Psikoloji Dergisi, 7(23), 3-13.
15. Hubbard, K., & Dunbar, S.D. (2017). Perceptions of scientific research literatur eand strategies for reading papers depend on academic career stage. Cambridge, UK, Department of Plant Sciences, University of Cambridge.
16. Karatepe, Z. B. (2022). Gençlerin Kariyer Farkındalık Düzeyi, Popülarite Algısı Ve Gelişmeleri Kaçırma Korkusu. Selçuk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Konya.
17. Kula, K. Ş., & Saraç, T. (2016). Üniversite öğrencilerinin gelecek kaygısı/The future anxiety of the university students. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(33), 227-242.
18. Kulaç, Y. (2024). Üniversite Öğrencilerinin Yükseköğretimde Aldıkları Hizmet Kalitesi ile Akademik Kariyer Farkındalıkları Arasındaki İlişki. Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya.
19. Kurt, G. (2007). RİDİT analizi ve üniversite öğrencilerinin gelecek kaygılarının incelenmesi üzerine bir uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 193-206.
20. Nasir, R., & Lin, L. S. (2013). The Relationship between self-concept and career awareness amongst students. Canadian Center of Science and Education, Vol. 9, No. 1.
21. Okyay, C. (2024). Kariyer farkındalığı ve stresle başa çıkma tarzları ile gelecek kaygısı arasındaki ilişki: Pdr lisans öğrencilerine ilişkin araştırma. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
22. Öner, B., & Tutar, O. F. (2023). Üniversite öğrencilerinin kariyer farkındalığı ile iş bulma kaygısı arasındaki ilişki, Journal of ROL Sport Sciences, 4(3), 1043-1058.
23. Özkılıç, Ö. (2020). İş sağlığı ve güvenliğinde yeni yaklaşımlar ve mevzuat analizi. Seçkin Yayıncılık.
24. Öztürk, M., & Şirin, A. (2020, Mayıs). Kariyer farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi ve geçerlik-güvenirlik çalışmasının gerçekleştirilmesi. 6. Uluslararası Sosyal Beşeri ve Eğitim Bilimleri Kongresi, İstanbul, Türkiye. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/ publication/341103251
25. Savickas, Mark L. (2012). Life design: A paradigm for career ıntervention in the 21st century. Journal of Counseling and Development, 90, 13-19.
26. Sayıntürk, H. (2014). İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırı davranan işveren karşısında işçilerin hakları. Çankaya Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
27. Sturges, J., Conway, N., & Liefooghe, A. (2008). What's the deal? An exploration of career management behaviour in Iceland, International Journal of Human Resource Management, 194, 752-768.
28. Şimşek, A., & Karahüseyinoğlu, F. (2024). Üniversite Öğrencilerinin Kişilik Tipleri, Kariyer Farkındalığı ve Gelecek Kaygıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(2), 587-609.
29. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
30. Tapkan, B. (2024) Üniversite Öğrencilerinde Gelecek Kaygısı İle Akademik Başarı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul Arel Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
31. Tarhan, N. (2012) Genç Arkadaşım. İstanbul, Timaş Yayınları.
32. Taylor, M. M. (2003). The development of a boundaryless career orientation scale. Australian Journal of Psychology, 55, 135-136.
33. Tenik, N. (2023). Spor Bilimlerinin Okul İklimi Algıları ile Kariyer Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi. Iğdır Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
34. Tuncer, M. (2011). Yükseköğretim gençliğinin gelecek beklentileri üzerine bir araştırma, International Periodical for The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 6(2), 933-946.
35. Türkçapar, M. H., & Sargın, A. E. (2012). Bilişsel davranışçı psikoterapiler: Tarihçe ve gelişim. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 1, 7-14.
36. Uğuz-Arsu, Ş. (2022). Covid-19 Pandemisinde öğrencilerin gelecek kaygılarının kariyer geleceği algısı ile ilişkisi. The Business Journal, 3(2), 95- 114.
37. Ünal, A. (2004). İnsan kaynakları yönetiminde kariyer yönetimi, planlaması, geliştirilmesi ve uygulaması. İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Malatya.
38. Üstün, O. (2022). Spor bilimleri sınavlarına hazırlanan adayların kariyer farkındalıkları ile gelecek kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
39. Yaşar, O. M. (2020). Spor eğitimi alan üniversite öğrencilerinin kariyer farkındalıklarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara.
40. Yaşar, O. M., & Sunay, H. (2019). Spor bilimleri öğrencilerine yönelik kariyer farkındalığı ölçeğinin (KFÖ) geliştirilmesi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 7-22.
41. Yayla, A. (2011). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin kariyer gelişimleri ile karar verme stilleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
42. Yeşilyaprak, B. (2016). Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığı: Kuramdan uygulamaya. Ankara, Pegem Yayınları.
43. Yıldırım, M., & Demirer, S. (2021). İş güvenliği uzmanlarının hukuki sorumluluk algıları üzerine bir nitel araştırma. Kamu Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 3(1), 89–112.
44. Zaleski, Z. (1996). Future anxiety: Concept, measurement, and preliminary research. Personality and Individual Differences, 21(2), 165-174.