Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İçin Yönetim Süreçleri Bağlamında Okul Yöneticilerinden Beklentiler

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin (TYMM) uygulanmasında okul yöneticilerinin yerine getirmesi gereken görevleri, yöneticilerin kendi görüşlerine dayanarak Gulick ve Urwick (1937) tarafından geliştirilen ve POSDCORB şeklinde kısaltılan yönetim teorisi bağlamında ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasının kullanıldığı araştırmanın çalışma grubu, Adıyaman ilinde görev yapan ve amaçlı örnekleme ile belirlenen 10 tecrübeli okul müdüründen oluşmaktadır. Veriler, POSDCORB çerçevesinde yedi açık uçlu sorudan oluşturulmuş yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Elde edilen veriler, önsel tematik analiz ve içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, TYMM’nin başarılı bir şekilde yürütülebilmesi için okul yöneticilerinden planlama sürecinde değerler eğitimini ve katılımcılığı önceliklendirmeleri; örgütlemede işbirliği ve yönetsel uyumu sağlayabilmeleri; personel yönetiminde gelişimi destekleyici ve değer odaklı bir yaklaşım; yönlendirmede ise demokratik ve somut göstergelere dayalı bir liderlik sergilemeleri beklenmektedir. Koordinasyon, raporlama ve bütçeleme süreçlerinde ise genel olarak iş birliği, sürekli ve etkin bir iletişim, şeffaf ve kaynakları verimli kullanan bir anlayış benimsemeleri beklenmektedir. Araştırmanın sonucunda, okul yöneticilerinin TYMM sürecini idari bir yaklaşımın da ötesinde maarif lideri vizyonuyla hareket ederek, paydaşları sürece dahil eden, adil, şeffaf ve değer odaklı bir anlayışla yönetmeleri gerektiği görülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre okul yöneticilerine yönelik çeşitli hizmetiçi eğitimler düzenlenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• TYMM
• Eğitim Yönetimi
• Yönetim Süreçleri

Expectations from School Administrators within the Context of Management Processes for the Century of Türkiye Education Model

Öz

The aim of this study is to identify the duties that school administrators are expected to fulfill in the implementation of The Century of Türkiye Education Model (CTEM), based on their own perspectives and within the framework of the management theory developed by Gulick and Urwick (1937), known as POSDCORB. This study adopts a case study design, one of the qualitative research methods, and the study group consists of 10 experienced school principals working in Adıyaman province, selected through purposive sampling. Data were collected through a semi-structured interview form consisting of seven open-ended questions developed in line with the POSDCORB framework. The data obtained were analyzed using deductive thematic analysis and content analysis. According to the findings, for the successful implementation of CTEM, school administrators are expected to prioritize values education and stakeholder participation in the planning process; ensure collaboration and organizational alignment in organizing; adopt a development-oriented and values-based approach in personnel management; and demonstrate democratic leadership grounded in concrete indicators in directing. In coordination, reporting, and budgeting processes, they are expected to adopt an approach based on collaboration, continuous and effective communication, transparency, and efficient use of resources. The results indicate that school administrators should manage the CTEM process not merely as an administrative task but with the vision of an educational leader, involving stakeholders and adopting a fair, transparent, and values-oriented management approach.Based on these findings, various in-service training programs can be organized for school administrators.

Anahtar Kelimeler

• TYMM
• Educational Administration
• Management Processes
• The Century of Türkiye Education Model

Kaynakça

1. Adıgüzel, F., Arı, B., Sarı, H., & Sarı, Ö. (2024). Değerler eğitiminin önemine yönelik okul yöneticilerinin görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(1), 272-285. https://doi.org/10.5281/zenodo.10600589
2. Ahairwe, F. (2025). Budgeting strategies for public schools. Newport International Journal of Current Issues in Arts and Management, 6(1), 51–57. https://doi.org/10.59298/nijciam/2025/6.1.5157
3. Akçay, S., & Koca, E. (2024). Nitel araştırmalarda veri doygunluğu. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 829-848. https://doi.org/10.18037/ausbd.1423415
4. Akpınar, B., & Köksalan, B. (2024). Eğitimde maarif ve müfredat yenileme ihtiyacı: Türkiye yüzyılı maarif modeli üzerinden teorik bir analiz. Tarih Okulu Dergisi, 17(68), 27-48. https://doi.org/10.29228/joh.74735
5. Altundağ, M., & Kavrayıcı, C. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 1207-1250. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709973
6. Al-Shamrani H., A., A. (2021). Cidde valiliği'ndeki devlet okullarında kadın öğretmenlerin performans düzeyini yükseltmede değer temelli liderliğin rolü. Eğitim ve Psikoloji Bilimleri Dergisi, 5 (15), 18-1. https://doi.org/10.26389/AJSRP.L210620
7. Arslankara, V., B., & Arslankara, E. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli’nin felsefi temelleri: ontolojik, epistemolojik ve aksiyolojik bakış açılarından bir değerlendirme. İstanbul Eğitim Dergisi, 1(1), 121-145. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1557889
8. Astuti, D., A., & Sutirman, I. (2024). Analysis of the effect of education fund budget on performance accountability and transparency in school fund management (cirebon city). Formosa Journal of Multidisciplinary Research (FJMR), 3(8), 3143–3156. https://doi.org/10.55927/fjmr.v3i8.10441

9. Bakır, S. (2022). Okul müdürlerinin sahip olması beklenen iletişim becerileri. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 9(83), 1053-1065. https://doi.org/10.26450/jshsr.3087
10. Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın Dijital Okuryazarlık Açısından İncelenmesi. Kuram Ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 279-290. https://doi.org/10.48066/kusob.1483671
11. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28. https://izlik.org/JA73MH48CD
12. Berkowitz, M., W., & Bier, M., C. (2007). What works in character education. Journal of Research in Character Education, 5(1), 29-48. doi: https://doi.org/10.1108/CE-02-2007-0002
13. Boeing, G., G., D., & Oliveira, J. M. de . (2023). Liderança Democrática: Prática Educativa e Formação em Gestão. Revista Científica FESA, 3(7), 75–98. https://doi.org/10.56069/2676-0428.2023.299
14. Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. Sage.
15. Byiringiro, A., Opiyo, H., A., Ochieng, A., & Irechukwu E., N. (2023). Stakeholders’ engagement in planning practices and societal needs achievement in rwanda’ssecondary education. A case of kayonza district, eastern rwanda. Journal of Education, 6(4), 65-72. https://doi.org/10.53819/81018102t30121
16. Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective Teacher Professional Development. Learning Policy Institute. https://doi.org/10.54300/122.311.
17. Demirer, M., Berk, Ş., & Dak, G. (2025). Okul Yöneticilerinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne Yönelik Oluşturdukları Metaforların Analizi. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 1373-1400. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1707691
18. Demirol-Duyar, D. (2018). Fayol Ve Gulick’ten Günümüze Yönetim Fonksiyonlarının Dönüşümü Üzerine Bir Değerlendirme. Journal of Political Administrative and Local Studies, 1(2), 75-92. https://izlik.org/JA25JA97WT
19. Demirtaş, Z., & Ekmekyapar, M. (2012). İlköğretim okulu yöneticilerinin değerlere dayalı yönetim uygulamalarının okul kültürüne etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 4(4), 523-554. https://izlik.org/JA33YG67SN
20. Duyul, S., Duyul, Y., Kesman, M., & Kesman, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Konusunda Öğretmen Görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 5(3), 20262. https://doi.org/10.5281/zenodo.15002346
21. Gautam, T., P. (2024). Understanding learning organization. In A Reference Book on Building Learning Organization Systems in Nepali Organizations (pp. 1–22). Madan Bhandari Memorial College. https://doi.org/10.5281/zenodo.14233311
22. Guba, E., G., & Lincoln, Y., S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Ectj, 30(4), 233-252. https://doi.org/10.1007/BF02765185
23. Gulick, L. (1937). Notes on the theory of organization. L. Gulick & L. Urwick (Eds.). Institute Of Public Administration içinde (pp. 1-47). New York
24. Gürhan, E. (2025). Character and Values Education in the Türkiye Century Maarif Model: A Qualitative Document Analysis. Management of Education: Jurnal Manajemen Pendidikan Islam, 11(2), 233–244. https://doi.org/10.18592/moe.v11i2.18337
25. Karaoğulları, N. (2026). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni’nde belirtilen “yetkin ve erdemli insan” öğrenci profili açısından Mavi Ada Kaybolan Çocuğun Hikâyesi’nin incelenmesi. Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, 1, 1-10. https://doi.org/10.7596/abbad.1814043
26. Karataş, İ., H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hakkında. Alanyazın, 5(1), 6-11. https://izlik.org/JA93MS86XG
27. Kazankaya, H. (2025). “Sınıf Öğretmenleri Bağlamında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Literatür İncelemesi”, International QMX Journal, 4(10), 953-968. https://doi.org/10.5281/zenodo.17523158
28. Koç, S. (2025). Eğitimde erdem temelli yaklaşım: aristoteles’ten günümüze karakter eğitimi. Eğitim Yansımaları, 9(2), 63-71. https://doi.org/10.70740/eduref.1790432
29. Kools, M., Stoll, L., George, B., Steijn, B., Bekkers, V., & Gouëdard, P. (2020). The school as a learning organisation: The concept and its measurement. European Journal of Education, 55(1), 24-42. https://doi.org/10.1111/ejed.12383
30. Küçük, Z., A., & Kurt, T. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modelinin, eğitim reformlarının etkililiği bağlamında okul yöneticilerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Mükemmellik Arayışı Dergisi, 8, 2-27. https://izlik.org/JA99DC48BZ
31. Mar’atusholihah, F., & Yahya, F., A. (2025). Strategi Kepala Sekolah dalam Mengawal Perubahan Kurikulum Merdeka. Progressive Journal of Educational Science, 1(2), 79-86. https://doi.org/10.65729/progressive.v1i2.342
32. Mbogo, R., M. & Mugwe, R. (2023). Stakeholders’ ınvolvement and school leadership for effective ımplementation of strategic planning. Journal of Research Innovation and Implications in Education, 7(2), 277 – 286. https://doi.org/10.59765/fa59zan3
33. Miles, M., B., & Huberman, A., M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook. Thousand Oaks. Sage Publications.
34. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024a). Milli Eğitim Bakanlığı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne Genel Bakış. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/genel-bakis. Erişim tarihi: 21.06.2026
35. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024b). Öğretim Programlarının Temel Yaklaşımı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/temel-yaklasim. Erişim tarihi: 21.06.2026
36. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024c). Öğrenci Profili: Yetkin ve Erdemli İnsan. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/ogrenci-profili. Erişim tarihi: 21.06.2026
37. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024d). Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/erdem-deger-eylem-cercevesi. Erişim tarihi: 21.06.2026
38. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024e). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Metni. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/upload/brosur/ortak_metin.pdf. Erişim tarihi: 21.06.2026
39. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024f). Okul Yöneticilerinin Rolleri ve Öğrenme-öğretme Süreçlerini İzleme ve Değerlendirme Kılavuzu. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/upload/kilavuz/okul-yoneticileri-kilavuzu.pdf. Erişim tarihi: 21.06.2026
40. Mustari, M., & Nurhayati, S. (2024). Multifaceted instructional leadership of school principals to improve student character in the digital era. Al-Hayat: Journal of Islamic Education, 8(2), 488-504. https://doi.org/10.35723/ajie.v8i2.459
41. Neliwati, Tambusai, R., H., Harahap, C., & Gemilang, C. (2025). Kepemimpinan kepala sekolah dalam membangun hubungan dengan orangtua siswa di madrasah aliyah swasta kecamatan medan area kota medan. Religion, Education, and Social Laa Roiba Journal (RESLAJ), 7(1): 716-722. https://doi.org/10.47467/reslaj.v7i1.6132
42. Nidin, S. B., Simanjuntak, F., & Deak, V. (2022). Komunikasi dalam Manajemen POSDCORB dan Hubungannya dengan Pertumbuhan Gereja. Journal of Industrial Engineering & Management Research, 3(2), 114 - 125. https://doi.org/10.7777/jiemar.v3i2.324
43. Nugraha, R., B. (2023). Kepemimpinan kepala sekolah dalam meningkatkan mutu dan kinerja guru di sdn bojong rawalumbu VI. Journal on Education, 5(2), 2960-2967.
44. Nuraini, B., Rimbano, D., Gunadi, G., Mulyadi, M., & Judijanto, L. (2024). The optimization of educational management through efficient financial management: a literature review. TOFEDU: The Future of Education Journal, 3(5), 1507-1516. https://doi.org/10.61445/tofedu.v3i5.271 Nwadike, I., S., & Igbudu, J., N. (2024). Application of POSDCORB plus EA in education for quality academic delivery in Nigeria. International Journal of Academia, 7(1), 1-15.
45. OECD. (2020). Back to the future of education: Four OECD scenarios for schooling (Educational Research and Innovation). OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/178ef527-en
46. Öz, H., (2026). Okul kültürünün yordayıcısı olarak değer temelli liderlik. Mevzu–Sosyal Bilimler Dergisi, (15), 251-272. https://doi.org/10.56720/mevzu.1827296
47. Özkan, M. (2019). Eğitim Araştırmalarında Problemin Çözümü İçin Kimlere/Neye Gideceğim? S. Turan (Ed.), Eğitimde Araştırma Yöntemleri (79-96). Nobel
48. Öztürk, F., Akıncı, M., ve Beldağ, A. (2025). Program okuryazarlığı perspektifinden Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Farklı öğretim kademelerinden öğretmen değerlendirmeleri. Millî Eğitim, 54(1), 341-384. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1706873
49. Pamularsih, C., N., E., & Darmawati, D. (2025). Development of character education: literature review on value-based leadership in educational organizations. International Conference on Sustainable Economics, Management, and Accounting (ICSEMA 2025) Proceedings, 1(1), 1188–1209. https://doi.org/10.32424/icsema.1.1.353
50. Rukimin. (2024). Manajemen pembiayaan pendidikan sekolah di Indonesia. JIMAD: Jurnal Ilmiah Mutiara Pendidikan, 2(2), 1–18. https://doi.org/10.61404/jimad.v2i2.169
51. Samahati, S., S., Sumual, T., E., M., & Usoh, E., J. (2025). The management of the school principal at the early childhood education ınstitution of TK GMIM pniel bahu, manado city. International Journal of Science and Environment (IJSE), 5(4), 163-171.
52. Sandelowski M. (2000). Whatever happened to qualitative description?. Research in nursing & health, 23(4), 334–340. https://doi.org/10.1002/1098-240x(200008)23:4<334::aid-nur9>3.0.co;2-g
53. Setlhodi, I., I. (2020). Collaboration practicesbetween the two tiers of school leadership ineradicating underperformance. South African Journal of Education, 40(3). https://doi.org/10.15700/saje.v40n3a1796
54. Sezer, Ş., & Akan, D. (2018). Okul müdürlerinin yönetsel özellikleri, kültüre bağlı yönetsel değerleri ve kendilerinden beklenen evrensel liderlik değerleri. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 8(3), 729-737. https://izlik.org/JA75WJ66WH
55. Sims, D., & Cilliers, F. (2023). Qualitatively speaking: Deciding how much data and analysis is enough. African Journal of Health Professions Education, 15(1), 1-2. https://doi.org/10.7196/AJHPE.2023.v15i1.1657
56. Soysal, A., & Uzan, M. (2023). Yönetimin temel fonksiyonları bağlamında özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde karşılaşılan sorunlara çözüm önerileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(3), 387-400. https://izlik.org/JA46CT73GY
57. Tunçer-Günay, E., & Doğan, S. (2025). Okul yöneticilerinin değer temelli liderlik özelliklerine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 9(1), 41-61. https://doi.org/10.32960/uead.1536411
58. Ülçay, O. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Değerlendirmesi. Ulusal Eğitim, Toplum ve Dünya Dergisi, 1(2): 70-75. https://doi.org/10.5281/zenodo.11097248
59. Waruwu, N., Hia, A., K., Winarno, A., Hermana, D., & Liu, R. (2023). The ımpact of value-based leadership on teacher commitment and job performance in private ıslamicsenior high. Journal of Leadership in Organizations, 5(2), 111–131. https://doi.org/10.22146/jlo.78568
60. Willis, D. G., Sullivan-Bolyai, S., Knafl, K., & Cohen, M. Z. (2016). Distinguishing features and similarities between descriptive phenomenological and qualitative description research. Western journal of nursing research, 38(9), 1185-1204. https://doi.org/10.1177/0193945916645499
61. Woods, P. A. (2021). Democratic leadership. Peters, M. A. (Ed.), Oxford Encyclopedia of Educational Administration içinde. Oxford University Press. New York
62. Yıldırım, Y., & Çalışkan, A. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli’nin 21. yüzyıl insan profili açısından değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 204-220. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ejedus/issue/88261/1548121