Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Meslek Bilgisi Derslerine Yönelik Görüşleri

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, öğretmen adaylarının öğretmenlik meslek bilgisi derslerine ilişkin görüşlerini derinlemesine incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından temel nitel araştırma deseni ile yürütülmüştür. Çalışmanın katılımcılarını, 2024–2025 akademik yılında bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim gören 51 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitlilik örneklemesi stratejileri birlikte işe koşulmuştur. Araştırma verileri, araştırmacılar tarafından geliştirilen yazılı görüş formu aracılığıyla toplanmış ve tümevarımsal içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, katılımcıların önemli bir bölümünün öğretmenlik meslek bilgisi derslerini gerekli bulduğunu ve bu derslerin mesleki gelişimlerine önemli katkılar sağladığını düşündüğünü göstermektedir. Buna karşın, derslerin teorik ağırlıklı yapısı ve pratik uygulamaların yetersizliği en sık dile getirilen eleştiriler arasındadır. Bu durum, öğretmen adaylarının mesleki uygulamalara hazırlanmasında eksiklikler yaşandığını ortaya koymaktadır. Ders saatlerinin yeterliliği konusunda katılımcı görüşleri farklılaşırken; öğretim elemanlarının dersleri ağırlıklı olarak slaytlar üzerinden yürütmesi ve öğrenci katılımını sınırlı tutması eleştirilen diğer hususlardır. Genel olarak araştırma sonuçları, öğretmenlik meslek bilgisi derslerinin öğretmen adaylarının mesleki gelişimleri açısından önemli olduğunu, ancak derslerin teorik ağırlıklı yapısı ve uygulama olanaklarının sınırlı olması nedeniyle geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, öğretmen adaylarının mesleki becerilerini geliştirebilmeleri amacıyla öğretmenlik uygulamalarının daha erken dönemlerde başlatılması ve uygulama sürelerinin artırılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Öğretmen adayı
• Öğretmen eğitimi
• Öğretmenlik meslek bilgisi dersleri
• Mesleki gelişim
• Temel nitel araştırma

Etik Beyan

Bu çalışma için gerekli etik kurul izni, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimleri Yayın Etik Kurulundan alınmıştır (Toplantı No: 2025/23, Karar No: 2025/23-19, Karar Tarihi: 13.11.2025). Araştırma süreci, ilgili etik kurulun belirlediği ilkeler doğrultusunda yürütülmüştür. Araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirilmiş, katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmış ve elde edilen verilerin gizliliği ile anonimliği korunmuştur.

Pre-service Teachers' Views on Teaching Profession Knowledge Courses

Öz

The primary objective of this study is to examine in depth the opinions of pre-service teachers regarding pedagogical knowledge courses. The study was conducted using a holistic single-case design, which is one of the qualitative research methods. The participants of the study consisted of 51 pre-service teachers studying at the faculty of education of a state university during the 2024–2025 academic year. In determining the study group, purposive sampling strategies, specifically criterion sampling and maximum variation sampling, were employed in combination. Research data were collected through a written opinion form developed by the researchers and analyzed using the inductive content analysis technique. The research findings indicate that a vast majority of the participants find pedagogical knowledge courses necessary and believe that these courses contribute significantly to their professional development. On the other hand, the predominantly theoretical structure of the courses and the inadequacy of practical applications are among the most frequently raised criticisms. This situation reveals that there are shortcomings in preparing pre-service teachers for professional practice. While participants' opinions varied regarding the adequacy of course hours, instructors' lecturing predominantly through slides and keeping student participation limited were other criticized aspects. Based on the results obtained, it is recommended to initiate teaching practices at earlier stages and to increase the duration of these practices to enable pre-service teachers to develop their professional skills.

Anahtar Kelimeler

• Professional Knowledge
• Teacher Candidate
• Teacher Education
• Views
• Case Study

Etik Beyan

Ethics approval for this study was obtained from the Social and Human Sciences Publication Ethics Committee of Van Yüzüncü Yıl University (Meeting No. 2025/23, Decision No. 2025/23-19, Approval Date: 13 November 2025). The research was conducted in accordance with the ethical principles established by the ethics committee. Participation in the study was voluntary, informed consent was obtained from all participants, and the confidentiality and anonymity of the collected data were ensured.

Kaynakça

1. Akyıldız, S. (2017). Pedagojik formasyon öğretmen adaylarının öğretim sürecinin düzenlenmesine yönelik öz-yeterlik inançlarının incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 566-598.
2. Altınkök, M. & Eraslan, M. (2020). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının öğretmenlik meslek bilgisi derslerine ilişkin görüşleri. A. Dönger (Ed.), Eğitim bilimleri teori, güncel araştırmalar ve yeni eğilimler/2 içinde (s. 295-303). IVPE.
3. Arpacı, M. (2014). İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenliği bölümü öğrencilerinin öğretmenlik meslek bilgisi derslerine yönelik tutumlarının incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 12(27), 75-98.
4. Atik-Kara, D. (2012). Öğretmenlik meslek bilgisi derslerinin öğretmen adaylarına öğrenme ve öğretme sürecine ilişkin yeterlikleri kazandırması yönünden değerlendirilmesi. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
5. Aydın, R., Kılınç, M., Işık, D. & Gemici, B.S. (2020). Öğretmen adaylarının öğretmenlik meslek derslerine yönelik tutumları ile eleştirel pedagojiye ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Social Sciences Studies Journal, 6(73), 5073-5092. http://dx.doi.org/10.26449/sssj.2721
6. Coşkun-Şimşek, M. & Dinçol-Özgür, S. (2023). Öğretmen adaylarının öğretmenlik meslek bilgisi derslerini mesleki gelişimleri açısından değerlendirmeleri. Milli Eğitim Dergisi, 52(239), 1543-1574. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1134973
7. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
8. Çetin, F. (2009). Eğitim fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik meslek bilgisi derslerine yönelik tutumları. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 58-64.

9. Darling-Hammond, L. (2022). Breaking the legacy of teacher shortages. Educational Leadership, 80(2), 14-20.
10. Darling-Hammond, L., & Bransford, J. (Eds.). (2005). Preparing teachers for a changing world: What teachers should learn and be able to do. Jossey-Bass/Wiley.
11. Demirel, Ö. (2017). Öğretme sanatı: Öğretmenlik meslek bilgisi. Pegem Akademi.
12. Duman, S. N. & Koç Erdamar, G. (2020). Evaluation of professional teaching knowledge courses. International Journal of Progressive Education, 16(4), 248-269. https://doi.org/10.29329/ijpe.2020.268.16
13. Ekici, G. (2008). Öğretmen adaylarının öğretmenlik meslek bilgisi derslerine yönelik tutumları ile öğrenme biçimlerinin değerlendirilmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 111–132.
14. Eldemir, C. (2011). Müzik ve resim-iş eğitimi anabilim dalı öğrencilerinin öğretmenlik meslek bilgisi derslerine ilişkin görüşleri: Gazi Üniversitesi örneği. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(30), 47-59.
15. Engelbrecht, W., & Ankiewicz, P. (2016). Criteria for continuing professional development of technology teachers' professional knowledge: A theoretical perspective. International Journal of Technology and Design Education, 26(2), 259–284. https://doi.org/10.1007/s10798-015-9309-0
16. Er, K. O. & Öztekin, A. (2011). Öğretmen adaylarının öğretmenlik meslek bilgisi derslerine yönelik tutumlarının incelenmesi (Balıkesir Üniversitesi örneği). Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 179-193.
17. Evens, M., Elen, J., Larmuseau, C., & Depaepe, F. (2018). Promoting the development of teacher professional knowledge: Integrating content and pedagogy in teacher education. Teaching and Teacher Education, 75, 244–258. https://doi.org/10.1016/j.tate.2018.07.001
18. Göçer, A. (2025). Meslek öncesi öğretmen yetiştirme sürecinde uygulamalı derslerin önemi ve işlevleri üzerine aday öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(1), 121-141. https://doi.org/10.16916/aded.1576887
19. Gömleksiz, M. N. & Cüro, E. (2012). Anadolu öğretmen lisesi öğrencilerinin öğretmenlik meslek bilgisi derslerine yönelik tutum ve görüşleri. Turkish Studies, 7(3), 1229-1257.
20. Grossman, P., Hammerness, K., & McDonald, M. (2009). Redefining teaching, re-imagining teacher education. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 15, 273-289. http://dx.doi.org/10.1080/13540600902875340
21. Hotaman, D. (2010). The teaching profession: Knowledge of subject matter, teaching skills and personality traits. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 2(2), 1416-1420. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.211
22. Kuran, K. & Aktaş, İ. (2010). Öğretmenlik meslek bilgisi derslerinin öğretmen adayları görüşlerine göre değerlendirilmesi. Uluslararası Öğretmen Yetiştirme Politikaları ve Sorunları Sempozyumu II, 740-750.
23. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
24. Loughran, J. (2019) Pedagogical reasoning: the foundation of the professional knowledge of teaching, Teachers and Teaching, 25(5), 523-535. https://doi.org/10.1080/13540602.2019.1633294
25. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
26. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage
27. Özer, B. & Kahramanoğlu, R. (2011). Anadolu öğretmen liselerinde okuyan öğrencilerin öğretmenlik meslek bilgisi dersleri hakkındaki görüşlerinin değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(1), 65-87.
28. Özgüngör, S. & Kapıkıran, Ş. (2008). Güzel sanatlar eğitimi öğrencilerinin öğretmenlik meslek bilgisi derslerine ilişkin motivasyon ve başarı düzeyleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(23), 47-60.
29. Özpınar, S. (2007). Anadolu öğretmen liselerinde okutulan öğretmenlik meslek bilgisi dersleri ile eğitim fakültelerinde okutulmakta olan öğretmenlik meslek bilgisi derslerinin ilişki düzeyleri [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi], Afyon Kocatepe Üniversitesi.
30. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage.
31. Sorge, S., Kröger, J., Petersen, S., & Neumann, K. (2019). Structure and development of pre-service physics teachers' professional knowledge. International Journal of Science Education, 41(7), 862–889. https://doi.org/10.1080/09500693.2017.1346326
32. Şişman, M. (2021). Eğitime giriş. (21. bs.). Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9786052414095
33. Taşkın, Ç. Ş. & Hacıömeroğlu, G. (2010). Meslek bilgisi derslerinin öğretmen adaylarının profesyonel gelişimindeki önemi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 165-174.
34. Türnüklü, A. (2001). Eğitim bilim alanında aynı araştırma sorusunu yanıtlamak için farklı araştırma tekniklerinin birlikte kullanılması. Eğitim ve Bilim, 26(120), 8-13.
35. Yapucuoğlu, M. D., Ballı, F. E., & Kara, E. (2024). Öğretmen adaylarının öğretmenlik meslek bilgisi derslerine yönelik değerlendirmeleri. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 888-910. https://doi.org/10.51460/baebd.1454815
36. Yıldırım, A. (2011). Öğretmen eğitiminde çatışma alanları ve yeniden yapılanma. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 1(1), 1-17.
37. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. bs.). Seçkin.
38. Yükseköğretim Kurulu. (2020, 18 Ağustos). YÖK'ten eğitim fakültelerine önemli yetki devri kararı. https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/2020/egitim-fakultelerine-yetki-devri. aspx
39. Zeichner, K. M. (2010). Teacher education and the struggle for social justice. Routledge.