5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış

Serkan Deniz; Mehmet Akif Arduç

doi:10.56423/fbod.1760839

EN TR

A Critical Look at the 5th Grade Science Enrichment Activities Teacher's Guidebook

Öz

The aim of the study is to critically examine the ‘Teacher’s Guidebook for Enrichment Activities in the 5th Grade Science Course’ in terms of the principles of differentiated instruction, the extent to which it supports learning styles, the Theory of Multiple Intelligences, and the principles of assessment and evaluation. In this study, which adopted a qualitative methodology, data were obtained through document analysis and analysed using descriptive analysis. To ensure systematicity in the coding process, each activity was matched with the learning style or intelligence area deemed relevant, after which the level of agreement between the codings carried out by two independent researchers was determined. It was determined that the teacher’s guidebook included a limited number of enriched activities concentrated in specific units. It was found that the activities were insufficient in supporting the development of students with a tactile learning style, as well as those with dominant musical/rhythmic, naturalistic, and intrapersonal intelligences. It has been established that only self-assessment forms are used as assessment tools. In light of the study’s findings, it is recommended that activities be added to support the development of students with learning styles and types of intelligence that were found to have been overlooked in the teacher’s handbook, and that the range of assessment tools be diversified.

Anahtar Kelimeler

Turkey Century Education Model, differentiated instruction, enrichment activities, science lesson

5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış

Öz

Araştırmanın amacı, 5. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’nın farklılaştırılmış öğretim ilkeleri, öğrenme stillerini destekleme düzeyi, Çoklu Zekâ Kuramı ve ölçme-değerlendirme ilkeleri açısından eleştirel bir yaklaşımla incelenmesidir. Nitel yöntemin esas alındığı araştırmadaki veriler doküman analizi yapılarak elde edilmiş ve betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Kodlama sürecinde sistematikliği sağlamak amacıyla her bir etkinlik ilgili olduğu düşünülen öğrenme stili veya zekâ alanıyla eşleştirildikten sonra bağımsız iki araştırmacı tarafından gerçekleştirilen kodlamaların uyum düzeyi belirlenmiştir. Öğretmen kılavuz kitabında belli ünitelerde yoğunlaşan sınırlı sayıda zenginleştirilmiş etkinliğe yer verildiği belirlenmiştir. Etkinliklerin dokunsal öğrenme stiline sahip olan öğrenciler ile müziksel/ritmik zekâ, doğacı zekâ ve içsel zekâları baskın olan öğrencilerin gelişimini desteklemede yetersiz olduğu saptanmıştır. Ölçme ve değerlendirme aracı olarak sadece öz değerlendirme formlarına yer verildiği belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda öğretmen kılavuz kitabında ihmal edildiği belirlenen öğrenme stiline ve zekâ türlerine sahip olan öğrencilerin gelişimini destekleyecek şekilde etkinliklerin eklenmesi, ölçme ve değerlendirme araçlarının çeşitlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, farklılaştırılmış öğretim, zenginleştirme etkinlikleri, Fen Bilimleri dersi

Kaynakça

Akamca, G. Ö., & Hamurcu, H. (2005). Çoklu zekâ kuramı tabanlı öğretimin öğrencilerin fen başarısı, tutumları ve hatırda tutma üzerindeki etkileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 178-187.
Alevli, O. (2023). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin farklılaştırılmış öğretim açısından değerlendirilmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (33), 34-46. https://doi.org/10.29000/rumelide.1279044
Altuntaş, Ş. (2024). Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
Aşiroğlu, S. C. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının farklılaştırılmış öğretim konusundaki öz-yeterliklerine ilişkin görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 948-960.
Atun, T., & Aktan, M. B. (2024). Fen Bilimleri ders kitabı etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinde bütüncül yaklaşımı sağlayan bilimsel anlayışı kazandırması açısından incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim Dergisi, 38(1), 1-23. https://doi.org/10.33308/26674874.2024381667
Avcı, Ö., Çelik, H., & Bayram, K. (2022). Farklılaştırılmış öğretim uygulamalarının ortaokul öğrencilerin elektrik ünitesindeki başarısı ve girişimcilik becerisi üzerinde etkisi. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 5(3), 278-297.
Aydın, D. (2025). TYMM okul öncesi eğitim programı öğretmen kılavuz kitaplarında yer alan farklılaştırma uygulamalarının incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 54(248), 2053-2094. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1586845
Ayvazoğlu, H., & Altun Yalçın, S. (2025). Fen bilimleri dersinde web 2.0 araçları kullanımının öğrencilerin akademik başarısı üzerine etkisi. International Journal of Progressive Studies in Education, 3(1), 1-18. https://doi.org/10.5281/zenodo.15553996
Ayvazoğlu, Ş., & Akar, M. S. (2025). 2024 Fen bilimleri dersi öğretim programının okul dışı öğrenme ortamları açısından değerlendirilmesi. International Journal of Progressive Studies in Education, 3(1), 52-74. https://doi.org/10.5281/zenodo.15554640
Azizoğlu, N., & Çetin, G. (2009). 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin öğrenme stilleri, fen dersine yönelik tutumları ve motivasyonları arasındaki ilişki. Kastamonu Education Journal, 17(1), 171-182.

Bakır, S., & Mete, H. (2014). Ortaokul öğrencilerinin öğrenme stilleri: Burdur ili örneği. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(3), 127-145.
Beler, Y. (2010). Farklılaştırılmış öğretim ortamının sınıf yönetimine ve öğrencilerin akademik başarısına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
Bezirgan, G., & Ateş, S. (2024). Farklılaştırılmış öğretim yönteminin öğrencilerin okuduğunu anlama becerisine ve üstbilişsel farkındalık düzeyine etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 12(1), 39-51. http://doi.org/10.16916/aded.1347929
Bilgin, R., & Erbuğ, E. (2021). Eğitimde fırsat eşitsizliği üzerine eleştirel bir değerlendirme. International Journal of Economics Administrative and Social Sciences, 4(2), 231-239.
Bozoğlu, İ., Bozoğlu, U., & Demirci, N. (2024). Ortaokul Fen Bilimleri ders kitaplarında küresel iklim değişikliği ve çevre sorunları konusunun didaktiksel dönüşüm teorisine göre incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(107), 882-887. https://doi.org/10.5281/zenodo.11404074
Coubergs, C., Struyven, K., Vanthournout, G., & Engels, N. (2017). Measuring teachers’ perceptions about differentiated instruction: The DI-Questinstrumentand model. Studies in Educational Evaluation, 53, 41-54. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2017.02.004
Çalgıcı, G., & Duru, M. K. (2023). Farklılaştırılmış öğretimin kütle ve ağırlık kavram yanılgılarının giderilmesine ve akademik başarıya etkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 57(57), 201-225. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1117542
Çam, Ş. S., & Acat, M. B. (2023). Öğretmenlerin farklılaştırılmış öğretim yaklaşımını uygulama ve buna ilişkin yetkinlik düzeyleri. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 96-120.
Davis, K., Christodoulou, J., Seider, S., & Gardner, H. (2011). The theory of multiple ıntelligences. R. J. Sternberg, S. B. Kaufman (Ed.), Cambridge handbook of intelligence içinde (ss. 485-503). Cambridge University Press.
Demir, S. (2013). Farklılaştırılmış öğretim yöntemlerinin öğrencilerin akademik başarı, öğrenme yaklaşımları ve kalıcılık puanları üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Yıldız Teknik Üniversitesi.
Demir, S. (2021). Uygulamalı örneklerle farklılaştırılmış öğretim yöntem ve teknikleri. Eğiten Kitap.
Demir, S., & Gürol, M. (2015). Farklılaştırılmış öğretim yöntemlerinin derin ve yüzeysel öğrenen öğrencilerin kalıcılık puanları üzerindeki etkisi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 5(2), 187-206. https://doi.org/10.14527/pegegog.2015.010
Demirci, M., & Yıldırım, H. İ. (2025). Fen bilimleri ders kitapları ve öğretim programının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. Journal of Computer and Education Research, 13(25), 156-180. https://doi.org/10.18009/jcer.1568951
Dolu Örnek, G. (2020). Sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim tasarımını uygulama ve yetkinlik düzeyleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
Dunn, R., & Dunn, K. (1993). Teaching secondary students through their individual learning styles, Allyn & Bacon.
Ekinci, O., & Bal, A. P. (2019). Farklılaştırılmış öğretim yaklaşımının ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin matematik dersindeki başarısına ve tutumuna etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 197-203.
Erden, B., & Koçyiğit, S. (2023). Farklılaştırılmış öğretim uygulamalarının 5. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine ve okuma motivasyonlarına etkisi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 841-868. https://doi.org/10.17679/inuefd.1148014
Faydalı, M. (2018). Farklılaştırılmış öğretim yaklaşım uygulamalarının bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Grecu, Y. V. (2023). Differentiated instruction: Curriculum and resources provide a road map to help English teachers meet students’ needs. Teaching and Teacher Education, 125, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.tate.2023.104064
Gül, S. O. (2014). Farklılaştırılmış öğretim ve uyarlamalar. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(5), 111-123.
Heacox, D. (2002). Differentiating instruction in the regular classroom: How to reach and teach all learners, grades 3-12. Free Spirit Publishing.
Kaplan, M. (2016). Farklılaştırılmış öğretim yöntemi ile işlenen fen bilimleri dersi 7. sınıf kuvvet ve hareket ünitesinin öğrencilerin kavramsal anlamalarına, bilimsel süreç becerilerine ve akademik başarılarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Karabulut, Y., & Koç, H. (2024). Coğrafya dersinde farklılaştırılmış öğretimin öğrencilerin akademik başarısına ve derse yönelik tutumuna etkisi. International Journal of Geography and Geography Education, (52), 1-24. https://doi.org/10.32003/igge.1429037
Karadağ, R. (2010). İlköğretim Türkçe dersinde farklılaştırılmış öğretim yaklaşımının uygulanması: Bir eylem araştırması [Yayınlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
Kavut, B. (2024). Farklılaştırılmış öğretim. Journal of Turkic Civilization Studies, 5(1), 62-79.
Kılıç, E. (2002). Baskın öğrenme stilinin öğrenme etkinlikleri tercihi ve akademik başarıya etkisi. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 1(1), 1-15.
Kılınç, Ş. (2021). Kültüre duyarlı farklılaştırılmış öğretim yaklaşımının öğrencilerin empati becerilerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
Koç, T., & Şensoy, Ö. (2025). Fen bilimleri öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim yaklaşımına yönelik yetkinlik ve uygulama düzeylerine ilişkin algılarının incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 120-147.
Korkmaz, H. (2001). The effect of an active learning approach based on multiple intelligence theory on students’ achievement and attitudes. Education and Science, 26(119), 71-78. https://doi.org/10.15390/ES.2001.455
Korkmaz, Ö., & Buyruk, B. (2016). Öğrencilerin fen ve teknolojiye dönük kavramları günlük hayatla ilişkilendirme durumları. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 35(1), 159-172.
Kozikoğlu, İ., & Bekler, Ö. (2018). Öğretmenlerin farklılaştırılmış öğretim yaklaşımına ilişkin uygulama ve yeterlik düzeylerinin belirlenmesi. Sakarya University Journal of Education, 8(4), 60-74.
Köksal, M. S. (2006). Kavram öğretimi ve çoklu zekâ teorisi. Kastamonu Education Journal, 14(2), 473-480.
Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programfen345678Onayli.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024c). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli zenginleştirme etkinlikleri öğretmen kılavuz kitabı, ortaokul fen bilimleri 5. sınıf. https://ders.eba.gov.tr/ders/proxy/VCollabPlayer_v0.0.1061/index.html#/main/curriculum/2/eba/5/27daeb5a6a34d19c?currID=7332e01d51deedebcd6ae9087fa9c977&expand=false&isSub=false&schoolSubType=3&backID=-1
Öngören, H. (2007). Çoklu zekâ kuramı tabanlı öğretimin öğrencilerin fen bilgisi başarılarına etkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
Öngören, H., & Şahin, A. (2008). Çoklu zekâ kuramı tabanlı öğretimin öğrencilerin fen bilgisi başarılarına etkileri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(23), 24-35.
Özer, S. (2016). Düşünme stillerine göre farklılaştırılmış öğretim etkinliklerinin öğrencilerin erişilerine, mesleki yabancı dil dersine yönelik tutumlarına ve öğrenilenlerin kalıcılığına etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Özer, S., & Yılmaz, E. (2018). Düşünme stillerine göre farklılaştırılmış öğretim etkinliklerine ilişkin öğrenci görüşleri. Sakarya University Journal of Education, 8(4), 131-146. https://doi.org/10.19126/suje.433765
Özkan, R. (2013). İlköğretim ders kitaplarında kadın figürü. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(5), 617-631. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS1567
Pala, Ş. M., & Başıbüyük, A. (2020). Ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 9(3), 897-921. https://doi.org/10.30703/cije.672882
Prast, E. J., Van de Weijer-Bergsma, E., Kroesbergen, E. H., & Van Luit, J. E. (2018). Differentiated instruction in primary mathematics: Effects of teacher professional development on student achievement. Learning and Instruction, 54, 22-34. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2018.01.009
Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. https://doi.org/10.33400/kuje.843306
Salar, R., & Turgut, Ü. (2019). Farklılaştırılmış öğretimin sınıf iklimine etkisi: Nitel bir çalışma. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 8(4), 1048-1068.
Şahin, M. (2014). Sosyal Bilgiler ders kitaplarının görsel tasarım ilkeleri açısından değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 31-46.
Şaldırdak, B. (2012). Farklılaştırılmış öğretim uygulamalarının matematik başarısına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
Takaoğlu, Z. B. (2021). Fizik ders kitaplarında yer alan resimlerin toplumsal cinsiyet rolleri açısından incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (46), 355-378. https://doi.org/10.21497/sefad.1032008
Taş, F., & Sırmacı, N. (2018). Farklılaştırılmış öğretim tasarımının öğrencilerin bilişüstü becerilerine ve matematik akademik başarılarına etkisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 336-351. https://doi.org/10.17556/erziefd.312251
Tokat, H., Arlı, G., Küçlü, B., Durmaz, T., Şahin, B., & Durmaz, G. (2024). Öğretmenlerin farklılaştırılmış öğretim özyeterlik düzeyleri. International Society That Learn Journal, 1(2), 172-187. https://doi.org/10.5281/zenodo.14272341
Tomlinson, C. A. (2014). The differentiated classroom: Responding to the needs of all learners. (2nded). ASCD.
Tutar, H. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik: Bir model önerisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 117-140. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227323
Tüfekçi, Z., & Hançer, A. H. (2022). Fen bilimleri eğitiminde farklılaştırılmış öğretim tasarımının öğrenme ürünlerine etkisi: Vücudumuzu tanıyalım ünitesi. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal (Smart Journal), 5(22), 1189-1199. http://dx.doi.org/10.31576/smryj.327
Türkben, T., & Kaya, D. (2024). Öğrenme stillerine dayalı farklılaştırılmış öğretim etkinliklerinin öğrencilerin dinleme becerisi üzerine etkisi. Cumhuriyet International Journal of Education, 13(3), 694-709. https://doi.org/10.30703/cije.1435524
Umar, Ç. N., & Reis, Z. A. (2014). Karma öğrenme yöntemi ile farklılaştırılmış öğretim ortamının üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin akademik başarılarına etkisi. İZÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 1-30.
Üçarkuş, E. (2020). Sosyal bilgiler dersinde farklılaştırılmış öğretimin öğrencilerin akademik başarı ile beceri erişilerine etkisinin ve görüşlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
Yabaş, D., & Altun, S. (2009). Farklılaştırılmış öğretim tasarımının öğrencilerin özyeterlik algıları, bilişüstü becerileri ve akademik başarılarına etkisinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(37), 201-214.
Yeşilyurt, E. (2019). Öğrenme stili modelleri: Teorik temelleri bağlamında kapsayıcı bir derleme çalışması. OPUS International Journal of Society Researches, 14(20), 2169-2226. https://doi.org/10.26466/opus.603506
Zoraloğlu, S., & Şahin, A. E. (2022). Bir sınıf öğretmeninin farklılaştırılmış öğretim yaklaşımıyla ilişkilendirilebilir uygulamaları. Yaşadıkça Eğitim, 36(3), 834-854. https://doi.org/10.33308/26674874.2022363510

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fen Bilgisi Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serkan Deniz ^*
0000-0001-7573-5704
Türkiye

Mehmet Akif Arduç
0000-0002-1026-2843
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

7 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

10 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

29 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 2026

DOI

https://doi.org/10.56423/fbod.1760839

IZ

https://izlik.org/JA47JA86TE

APA

Deniz, S., & Arduç, M. A. (2026). 5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 14(2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1760839

AMA

1.Deniz S, Arduç MA. 5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış. FBÖD. 2026;14(2026). doi:10.56423/fbod.1760839

Chicago

Deniz, Serkan, ve Mehmet Akif Arduç. 2026. “5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14 (2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1760839.

EndNote

Deniz S, Arduç MA (01 Eylül 2026) 5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14 2026

IEEE

[1]S. Deniz ve M. A. Arduç, “5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış”, FBÖD, c. 14, sy 2026, Eyl. 2026, doi: 10.56423/fbod.1760839.

ISNAD

Deniz, Serkan - Arduç, Mehmet Akif. “5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14/2026 (01 Eylül 2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1760839.

JAMA

1.Deniz S, Arduç MA. 5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış. FBÖD. 2026;14. doi:10.56423/fbod.1760839.

MLA

Deniz, Serkan, ve Mehmet Akif Arduç. “5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, c. 14, sy 2026, Eylül 2026, doi:10.56423/fbod.1760839.

Vancouver

1.Serkan Deniz, Mehmet Akif Arduç. 5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış. FBÖD. 01 Eylül 2026;14(2026). doi:10.56423/fbod.1760839

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

FEN BİLİMLERİ ÖĞRETİMİ DERGİSİ YAZIM KURALLARI

Dergiye gönderilecek bütün çalışmalar için "Yazarlar İçin Rehber" sayfasında yer alan Makale Şablonu kullanılmalıdır. Çalışmaların makale şablonuna uygun olarak hazırlanması yazar(lar)ın sorumluluğundadır.
Yazarlar yazım sırasında Makale Şablonunda yer alan başlıkları kullanmalıdır. Etkinlik geliştirme çalışmalarında metodoloji, bulgular ve tartışma bölümlerinin nasıl olması gerektiği şablonda sunulmuştur.

Genel Kurallar

FEAD’a başvurusu yapılacak aday makaleler, Publication Manual of the American Psychological Association nın (American Psychological Association, 2020) 7. baskısında tarif edilen APA’ ya uygun olarak hazırlanmalıdır. Makaleler Türkçe yazılmalıdır.
Makalenin içerik ve kapsam açısından dergiye uygun olup olmadığı hususunda "Yazarlar için Rehber" sayfasında verilen bilgilerin dikkate alınması gereklidir.
Yazarlar metinleri "APA 7 Publication Manual" yayın ilkelerine uygun olarak hazırlamalıdır.
Dergiye gönderilecek çalışmalar dergi web sayfasında yer alan “Makale Gönder” sekmesinden sisteme yüklenmelidir.
Makale ile birlikte Etik Kurul Belgesi de gönderilmelidir. 2020 yılı öncesine ait çalışmalar için ise verilerin 2020 öncesinde toplandığına dair kanıtlar ve gerekli izin belgesi makale ile birlikte gönderilmelidir.
Makalelerin sunumunda makale şablonunun kullanılması gerekir. Bu şablonla gönderilmeyen çalışmalar dikkate alınmayarak yazar(lar)a düzeltmeleri için iade edilecektir.
Sisteme yükleme yapılırken ilk başvuru esnasında; Tam metin(isimsiz), Başlık sayfası, Etik Belgesi, Benzerlik raporu ve Telif Hakkı Devir Sözleşme Formu yüklenmelidir.
Kaynaklar kısmındaki referanslar, Tablo (lar) ve Şekil (ler) yazılırken taslak şablonda verilen APA 7 kılavuzu baz alınarak hazırlanmış örnekler dikkatlice incelenerek yazılmalıdır.
Makale gönderim sürecinde kullanılacak formlar aşağıda verilmiştir. İlgili dosyayı üzerine tıklayarak indirebilirsiniz.

Makale Şablonu, Telif Hakkı Devir Formu, Başlık Sayfası, Hakem Önerileri Düzenleme Formu

Yazım Kuralları Kontrolü

Başvuru sürecinde yazarlar makaleyi dergiye göndermeden önce başvurularının dergi yazım kurallarına uygun olduğunu, başvurunun makale şablonuna uygun olarak hazırlandığını ve derginin yayın politikasına uygun olduğunu kontrol etmelidirler. Derginin kabul ettiği yayın grubu dışında olan ve/veya yazım kurallarına uymayan başvurular doğrudan yazarlara iade edilecektir.

Gizlilik Beyanı

Bu dergi sitesindeki isimler ve elektronik posta adresleri bu derginin belirtilen amaçları doğrultusunda kullanılacaktır ve diğer amaçlar veya başka bir bölüm için kullanılmayacaktır.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Araştırma ve Yayın Etiği
Yayın Etiği

Dergiye gönderilecek çalışmaların aynı anda başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmaması gerekir. Bu tür bir durum tespit edildiğinde çalışma yazara iade edilir.
Dergiye gönderilen makaleler öncelikle editör tarafından yazım kurallarına ve dergi makale kabul esaslarına uygunluk ve nitelik açısından ön incelemeden geçirilir. Bu aşamayı geçemeyen çalışmalar yazar(lar)a iade edilir. Ön incelemeyi geçen çalışmalar editör tarafından iThenticate programına yüklenerek taranır. Makul kabul edilebilecek oranlara sahip olmayan çalışmalar yazar(lar)a iade edilir. Kabul edilebilir düzeydeki çalışmalar ise yazar bilgileri silindikten sonra ilgili alan editörüne yönlendirilir. Alan editörü çalışmayı içerik yönünden inceledikten sonra hakemlere gönderilmesi veya iade edilmesi yönünde karar alabilir.

Kongrelerde sunulmuş ve özeti basılmış olan çalışmaların tam metinleri dergiye kabul edilir. Tam metin halinde kongre kitapçığında basılan çalışmalar dergiye kabul edilmez. Bu durumda yazar(lar)ın beyanı esas alınır. Aksine bir durum tespit edilirse değerlendirme sürecinin hangi aşamasında olunduğuna bakılmaksızın çalışma iade edilir. Kongrelerde sunulan ve özet halinde basılan çalışmaların hangi kongrede sunulduğu makalenin ilk sayfasında dipnot olarak belirtilir. Bu tür başvurular da diğer makalelerle aynı değerlendirme sürecinden geçirilerek yayımlanır. Editör, ilgili alan editörü ve/veya hakem(ler) tarafından reddedilen çalışmalar yazar(lar)a iade edilir.

Araştırma Etiği

Dergiye gönderilecek çalışmalarda yazarların ulusal ve uluslararası geçerli “etik kurallara” ve araştırma ve yayın etiğine uygun hareket etmeleri son derece önem taşımaktadır. Dergiye gönderilecek olan ve etik kurul izni alınmasını gerektiren tüm çalışmalar için etik kurul izni (kurul adı, kurul değerlendirme tarihi, etik değerlendirme belgesi sayı numarası) alınması zorunluluğu vardır. Bu bağlamda dergiye gönderilecek olan ve etik kurul izni alınmasını gerektiren tüm çalışmalar için etik kurul izin bilgilerinin yazarlar tarafından eksiksiz şekilde doldurulması gerekmektedir. Etik kurul belgesi olmayan çalışmalar (TR Dizinin izin verdiği durumlar hariç) değerlendirmeye kabul edilmeyecektir.

Dergide yayımlanacak ve etik kurul belgesi alınmasını gerektiren bütün çalışmalar için etik kurul bilgileri makale şablonunda yer alan “Etik ile İlgili Hususlar” başlığı altında verilmelidir. Ayrıca bu başlık altında aşağıdaki bilgilere de yer verilmelidir.

1. Etik Kurul izni gerekliyse, hangi kurumdan, hangi tarihte ve hangi karar ve sayı numarası ile alındığı belirtilmesi, (Etik Kurul Belgesi de sunulmalıdır). Etik kurul izni alınmasını gerektiren çalışmalar şunlardır:

i. Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,

ii. İnsanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,

iii. İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,

iv. Sınıf ortamlarında öğrencilerle yürütülen çalışmalar,

v. Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar.

2. Olgu sunumlarında (vaka analizi) “Aydınlatılmış Onam Formu” alındığının belirtilmesi,

3. Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,

4. Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi,

5. Çalışmada yasal / özel izin alınması gerekli ise nasıl alındığının belirtilmesi (Örneğin Milli Eğitim Müdürlüğü’nden, Bakanlıklardan alınan izinler vb.),

6. Olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmesi,

7. Çalışma insanlar üzerinde yürütülmüş ise çalışmanın uluslararası deklerasyon, kılavuz, vb. uygun gerçekleştirildiğinin belirtilmesi gerekir.

Yasal/Özel İzin Belgesi

Dergiye gönderilen çalışmalarda yasal anlamda veya özel izin gerektiren araştırmalar için gerekli izinlerin alındığı makalede yöntem bölümünde belirtilmelidir. Bu bağlamda;

- Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış Onam Formu”nun alındığının belirtilmesi, çalışmanın veya örneklem grubun yaşının küçüklüğü veya özel durumu nedeniyle velilerden izin alınması gerektiği durumlarda “Veli Onam Formu”nun doldurulması gerekir.

- Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi: Etik Kurul izni (anket ya da ölçek uygulamayı gerektiren, görüşme ve gözlem içeren; doküman, ölçek, resim, fotoğraf, anket vb. gibi başkaları tarafından geliştirilen ve kullanım izni gerektiren çalışmalar, deneysel müdahale gerektiren çalışmalar) için etik kurullardan ya da komisyonlardan gerekli izinlerin alınması ve bunların makale içeriğinde (yöntem bölümünde) belirtilmesi gerekir.

- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi gerekir.

Dergiye gönderilen çalışmalarda “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmalı ve bu husus çalışmada “Etik İle İlgili Hususlar“ başlığı altında ifade edilmelidir. Ayrıca yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemelidir.

Etik kurallara uygunluk beyanı ve bu uygunluğu sağlama yazarların sorumluluğundadır. Dergi yönetimi veya hakemler etik hususlarla ilgili bilgi, belge vb. talep ettiğinde yazarlar bu istekleri karşılamakla yükümlüdür.

Ücret Politikası

Dizinler

Dergi Kurulları

Editör Kurulu

Tuğba YÜKSEL

Okul Dışı Öğrenme, Fizik Eğitimi

Faik Özgür KARATAŞ

Okul Dışı Öğrenme, Fen ve Matematik Alanları Eğitimi, Kimya Eğitimi, Fen Bilgisi Eğitimi, STEM Eğitimi

Ersin KARADEMIR

Eğitim, Informal Öğrenme, Okul Dışı Öğrenme, Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi, Fen ve Matematik Alanları Eğitimi, Fen Bilgisi Eğitimi, STEM Eğitimi, Çevre Eğitimi ve Programlarının Geliştirilmesi, Yükseköğretimde Kalite Güvencesi

Hasan BAKIRCI

İlköğretim

HA

Harika Özge ARSLAN

Eğitim, Biyoloji Eğitimi

SA

Sevil AKAYGÜN

Eğitim

Ebru MAZLUM GÜVEN

Eğitim, Fen Bilgisi Eğitimi

Dergide yayımlanmak üzere gönderilen çalışmaların daha önce hiç bir yerde yayımlanmamış ve aynı anda başka bir dergiye gönderilmemiş olması gerekir. Çalışmaların başka dergilerde daha önce yayımlanmamış olması ve/veya değerlendirme sürecinde olmaması yazar(lar)ın sorumluluğundandır. Bu tür bir husus tespit edildiğinde çalışma yazar(lar)a geri gönderilir.

Dergiye çalışma göndermeyi düşünen araştırmacılar https://dergipark.org.tr/tr/pub/fbod dergi adresinde bulunan “Yazım Kuralları”, "Yazarlar İçin Rehber" ve “Makale Gönder” sayfalarını inceleyerek çalışmalarını internet ortamında gönderebilirler. FBÖD ücretsiz bir dergi olup, dergiye gönderilen çalışmalar için yazarlardan değerlendirme veya basım ücreti talep edilmemektedir. Dergide yayımlanan çalışmaların tamamının tam metinleri ücretsiz erişime açıktır. Dergide yayımlanan makalelerden kaynak gösterilmek suretiyle alıntı yapılabilir.

Dergide yayımlamak üzere çalışmalarınızı bekler, derginin ülkemizde fen bilimleri eğitimi ve öğretiminin gelişmesi, bilim okur-yazarlığının yaygınlaşması ve öğretmenlerin uygulamaya dönük ihtiyaçlarının karşılanması amaçlarına katkı sağlamasını temenni ederiz.

EDİTÖR

5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış

A Critical Look at the 5th Grade Science Enrichment Activities Teacher's Guidebook

Öz

Anahtar Kelimeler

5. sınıf Fen Bilimleri Dersi Zenginleştirme Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı’na Eleştirel Bir Bakış

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Ücret Politikası

Dizinler

Atıf Dizinleri

Diğer Dizinler

Dergi Kurulları

Editör Kurulu