Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi

Mustafa Kahyaoğlu; Rıdvan Kenanoğlu

doi:10.56423/fbod.1841698

TR EN

Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi

Öz

Araştırmanın amacı, chatbot tasarlama etkinliklerinin fen bilgisi eğitimi öğretmen adaylarının chatbot kullanma ve öğrenmeye yönelik davranışsal niyetleri ile yapay zekâ okuryazarlığı ve kaygı düzeylerindeki değişimi incelemektir. Araştırma, açımlayıcı sıralı karma araştırma deseni ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Fen Bilgisi Eğitimi Öğretmenliği programında öğrenim gören 14 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak chatbot kullanma ve öğrenmeye yönelik davranışsal niyet, yapay zeka okuryazarlığı ve yapay zeka kaygı ölçekleri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler ve bağımlı örneklem t-testi, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgular, chatbot tasarlama etkinlikleri sonrasında öğretmen adaylarının chatbot kullanma ve öğrenmeye yönelik davranışsal niyet puanlarında anlamlı bir artış olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, öğretmen adaylarının yapay zeka okuryazarlığı düzeylerinde anlamlı bir artış, yapay zeka kaygı düzeylerinde ise anlamlı bir azalma olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte araştırmada, öğretmen adaylarının chatbot kullanma ve öğrenmeye yönelik algıları iki tema (olumlu ve olumsuz algılar), yedi kategori (fayda, ortam, ihtiyaç, uygulama, çaba, zorluk ve kaygı) ve yirmi yedi kod altında toplandığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, öğretmen yetiştiren kurumlarda chatbotların tasarım ve kullanımına yönelik uygulamalara yer verilmesinin öğretmen adaylarının yapay zeka teknolojilerine yönelik yeterliliklerini geliştirmeye ve kaygı düzeylerinin azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler

Chatbot, Fen Bilgisi, Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı

The Impact of Chatbot Design Activities on Changes in Pre-service Science Teachers’ Intelligence Literacy, and Anxiety Levels and Intentions to Use Chatbot

Öz

The aim of the study is to examine the changes in pre-service science teachers’ behavioral intentions to use and learn chatbots, as well as their artificial intelligence literacy and anxiety levels following chatbot desing activities. The study was conducted using an explanatory sequential mixed methods design. The study group consisted of 14 pre-service teachers enrolled in a Science Education Teacher Training program. Data were collected though scales measuring behavioral intention to use and learn chatbot, artificial intelligence literacy, and artificial intelligence anxiety, along with semi-structured interview form. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics and paired samples t-test, while qualitative data were analyzed through content analysis. The findings indicated a significant increase in pre-service teachers’ behavioral intentions to use and learn chatbot after the implementation of chatbot design activities. In addition, there was a significant increase in artificial intelligence literacy levels and a significant decreased artificial intelligence anxiety levels. Furthermore, the findings indicated that pre-service teachers’ perceptions of using chatbots for learning were organized into two themes (positive and negative perceptions), seven categories (benefits, environment, needs, application, effort, challenges, and anxiety), and twenty-seven codes. Based on these findings, It can be suggested that incorporating chatbot design and implementation activities into teacher education programs may contribute to improving pre-service teachers’ competencies and reducing their anxiety toward artificial technologies.

Anahtar Kelimeler

Chatbot, Science, Artificial Intelligence Literacy, Artificial Intelligence Anxiety

Kaynakça

Adamopoulou, E., & Moussiades, L. (2020). An overview of chatbot technology. In: Maglogiannis, L. Iliadis, & Pimenidis, (Eds), Artificial intelligence applications and innovations. 584. (pp. 373-383). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-49186-4_31
Adekola, S. (2025). Integrating AI into STEM education: Opportunities and challenges. In P.A. Okebukola (Ed), AI and curriculum development for the future (139-153). Sterling Publishers.
Akkaya, B., Özkan, A., & Özkan, H. (2021). Yapay zeka kaygı ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 1125-1146. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.833668
Akkaya, N., & Şengül, L. (2023). Sohbet robotları (chatbots) ve yabancı dil eğitimi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 58, 2988-2999. https://doi.org/10.53444/deubefd.1340781
Aksu, B. (2024). Öğretmenlerin yapay zekâ farkındalık düzeyleri ile yapay zekâ kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
Aktay, S., Gök, S., & Uzunoğlu, D. (2023). ChatGPT in education. Türk Akademik Yayınlar Dergisi, 7(2), 378-406. https://dergipark.org.tr/en/pub/tayjournal/article/1259832
Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(Özel Sayı 1), Ö395–Ö407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
Başer S.M. (2024). Sağlık alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin sağlıkta yapay zekâ uygulamaları ve ChatGPT farkındalığı, yapay zeka kullanımına yönelik görüşleri ve teknostres düzeylerinin incelenmesi: Kesitsel bir çalışma. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(4), 856-866. https://doi.org/10.5336/healthsci.2024-104224
Binns, R. (2018). Algorithmic accountability and public reason. Philosophy & Technology, 31(4), 543-556. https://doi.org/10.1007/s13347-017-0263-5

Bootchuy, P., & Amornrit, P. (2025). Development of an AI intelligence chatbot - integrated learning platform to enhance information, media, and technology literacy skills for 21st-century learners in distance learning system. Journal of Education and Learning, 14(2), 190-199. https://doi.org/10.5539/jel.v14n2p190
Bora, B., & Kölemen, C. (2025). Students’ behavioral intentions towards learning and using chatbots in education. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 26-52. https://doi.org/10.53048/johass.1621817
Cevher, A. Y., & Yıldırım, S. (2023). Design and use of chatbots for educational purposes: A study on student opinions. İleri Teknolojilerde Çalışmalar Dergisi, 1(2), 76-83. https://doi.org/10.5281/zenodo.10445240
Chang, C.Y., Kuo, S.Y., & Hwang, G.H. (2022). Chatbot-facilitated nursing education. Educational Technology & Society, 25(1), 15-27. https://www.jstor.org/stable/48647027
Chen, Z., & Liu, B. (2018). Continuous knowledge learning in chatbots. In Lifelong machine learning. (2nd ed., pp. 131-138). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-01581-6_8
Creswell, J. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage.
Çelebi, C., Yılmaz, F., Demir, U., & Karakuş, F. (2023). Yapay zekâ okuryazarlığı: bir uyarlama çalışması. Öğretim Teknolojisi ve Hayat Boyu Öğrenme, 4(2), 291-306. https://doi.org/10.52911/itall.1401740
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340. https://doi.org/10.2307/249008
Deveci T. A., Dilek E. C., & Kolburan Geçer, A. (2021). Chatbot application in a 5th grade science course. Education and Information Technologies, 26(5), 6241-6265. https://doi.org/10.1007/s10639-021-10627-8
Durak, H. Y., & Onan, A. (2023). Eğitimde chatbot kullanmaya ve öğrenmeye yönelik davranışsal niyet ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 1162-1172. https://doi.org/10.38151/akef.2023.104
Edwards, B. I., Olugbade, D., & Ojo, O. A. (2024). Facilitating cognitive load management and improved learning outcomes and attitudes in middle school technology and vocational education through AI Chatbot. Journal of Technical Education and Training, 16(3), 114-131. https://penerbit.uthm.edu.my/ojs/index.php/JTET/article/view/19476
Elo, S., & Kyngäs, H. (2008), The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62: 107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
El-Sisi, D.S.A.W. (2025). Behavioral intention to use AI-chatbot among university tourism students: the mediating role of learning motivations. International Journal of Tourism, Archaeology and Hospitality, 5(1), 1-19. https://doi.org/10.21608/ijtah.2025.344530.1139
Eyüp, B., & Kayhan, S. (2023). Pre-service turkish language teachers' anxiety and attitudes toward artificial intelligence. International Journal of Education and Literacy Studies, 11(4), 43-56. http://dx.doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.11n.4p.43
Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). Sage.
Fryer, L. K., Thompson, A., Nakao, K., Howarth, M., & Gallacher, A. (2020). Supporting self-efficacy beliefs and interest as educational inputs and outcomes: Framing AI and Human partnered task experiences. Learning and Individual Differences, 80, 101850. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2020.101850
Fuller C., Marin-Dragu, S., lyer R. S., & Meier, S. M. (2025). A mobile app–based gratitude intervention’s effect on mental well-being in university students: Randomized controlled trial. JMIR mHealth and uHealth, 13. https://mhealth.jmir.org/2025/1/e53850
Gökkaya, E. S., & İşcan, Ö. F. (2025). Yapay zeka uygulamalarının çalışanlar üzerindeki etkisinin teknoloji kabul modeli ile ölçümlenmesi: Chatbot Örneği. Journal of Economics Business and International Relations-JEBI, 4(1), 1-18. https://doi.org/10.58654/jebi.1512975
Göküş, Ş., & Yılmaz, Z. (2025). İlahiyat lisans öğrencilerinin din eğitiminde chatbot kullanmaya yönelik davranışsal niyetlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 25(2), 1003-1043. https://doi.org/10.33415/daad.1688342
Güngör, İ. C., & Öztürk, T. (2025). Öğretmenler yapay zekâyı benimsedi mi? K-12 eğitim sistemlerinden öğretmen deneyimlerinin bir sentezi. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 70–100. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1660052
Guan, R., Raković, M., Chen, G. & Dragan, G. (2025). How educational chatbots support self-regulated learning? A systematic review of the literature. Education and Information Technologies, 30, 4493–4518. https://doi.org/10.1007/s10639-024-12881-y
Hagendorff, T. (2020). The ethics of AI Ethics: An evaluation of guidelines. Minds and Machines, 30, 99-120. https://doi.org/10.1007/s11023-020-09517-8
Han, J. W., Park, J., & Lee, H. (2022). Analysis of the effect of an artificial intelligence chatbot educational program on non-face-to-face classes: A quasi-experimental study. BMC Medical Education, 22(1), 1–10. https://doi.org/10.1186/s12909-022-03898-3
Hill, J., Ford, W.R., & Farreras, I.G. (2015). Real conversations with artificial intelligence: A comparison between human–human online conversations and human–chatbot conversations. Computers in Human Behavior, 49, 245-250. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.02.026
Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign. https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10139722
Hu, Y., Xu, Y., & Wu, B. (2025). A dual-pathway model of teacher-AI collaboration based on the job demands-resources theory. Education and Information Technologies, 30(11), 15125–15146. https://doi.org/10.1007/s10639-025-13421-y
Huang, W., Hew, K. F., & Fryer, L. K. (2022). Chatbots for language learning- Are they really useful? A systematic review of chatbot‐supported language learning. Journal of computer assisted learning, 38(1), 237-257. https://doi.org/10.1111/jcal.12610
Johnson, D. G., & Verdicchio, M. (2017). AI anxiety. Journal of the Association for Information Science and Technology, 68(9), 2267–2270. https://doi.org/10.1002/asi.23867
Kim, N.-Y., Cha, Y., & Kim, H.-S. (2019). Future English learning: Chatbots and artificial intelligence. Multimedia-Assisted Language Learning, 22(3), 32–53. https://doi.org/10.15702/mall.2019.22.3.32
Kohnke, L. (2023). A pedagogical Chatbot: A supplemental language learning tool. RELC Journal, 54(3), 828–838. https://doi.org/10.1177/00336882211067054
Labadze, L., Grigolia, M., & Machaidze, L. (2023). Role of AI chatbots in education: systematic literature review. International journal of Educational Technology in Higher education, 20(1),1-17. https://doi.org/10.1186/s41239-023-00426-1
Li, J., & Huang, J. S. (2020). Dimensions of artificial intelligence anxiety based on the integrated fear acquisition theory. Technology in Society, 63, 101410. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2020.101410
Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. In Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (p. 1-16). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3313831.3376727
Naamati-Schneider, L., & Alt, D. (2025). Developing AI literacy in medical and health professions education: exploring chatgpt, chatbots development, and simulation-based learning. Nurse Education in Practice, 88, 104572. https://doi.org/10.1016/j.nepr.2025.104572
Ng, D. T. K., Leung, J. K. L., Chu, K. W. S. & Qiao, M. S. (2021). AI literacy: Definition, teaching, evaluation and ethical issues. Proceedings of the Association for Information Science and Technology, 58, 504-509. https://doi.org/10.1002/pra2.487
Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847
Özer, G., & Yılmaz, E. (2010). Planlı davranış teorisi ile muhasebecilerin bilgi teknolojisi kullanımına yönelik bir uygulama. World of Accounting Science, 12(2), 33-54. https://ssrn.com/abstract=1977218
Perez, J. Q., Daradoumis, T., & Puig, J. M. M. (2020). Rediscovering the use of chatbots in education: A systematic literature review. Computer Applications in Engineering Education, 28(6), 1549-1565. https://doi.org/10.1002/cae.22326
Poncette, A. S., Rojas, P. D., Hofferbert, J., Sosa, A. V., Balzer, F., & Braune, K. (2020). Hackathons as stepping stones in health care innovation: Case study with systematic recommendations. Journal of Medical Internet Research, 22(3), e17004. https://doi.org/10.2196/17004
Sayılı, E.B. & Akman, Y. (2025). Öğretmenlerin değişime direnç algıları ile yapay zeka kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(1), 541-558. https://doi.org/10.37217/tebd.1577046
Sreelakshmi, A. S., Abhinaya, S. B., Nair, A., & Nirmala, S. J. (2019). A question answering and quiz generation chatbot for education. In 2019 Grace Hopper Celebration India (GHCI) (pp. 1-6). IEEE. https://doi.org/10.1109/GHCI47972.2019.9071832
Sullivan M, Kelly A., & McLaughlan P. (2023). ChatGPT in higher education: Considerations for academic integrity and student learning. Journal of Applied Learning & Teaching, 6(1), 31-40. https://doi.org/10.37074/jalt.2023.6.1.17
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.), Pearson.
Takıl, N., Erden, N. K., & Sarı, A. B. (2022). Farklı meslek grubu adaylarının yapay zeka teknolojisine yönelik kaygı seviyesinin incelenmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(48), 343-353. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1165386
Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53–55. http://dx.doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd
Temur, S. (2024). Yapay zekânın eğitim sistemine entegrasyonunun potansiyel faydaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(3), 2621-2656. https://doi.org/10.51460/baebd.1541524
Torun, B., & Karamustafaoğlu, O. (2025). Fen öğretiminde ChatGPT kullanımı hakkında öğrenci görüşleri. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(1), 240-249. https://doi.org/10.30703/cije.1609145
Vazquez-Cano, E., Mengual-Andres, S., & Lopez-Meneses, E. (2021). Chatbot to improve learning punctuation in Spanish and to enhance open and flexible learning environments. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 18(1), 33. https://doi.org/10.1186/s41239-021-00269-8
Venkatesh, V., Morris, M.G., Davis, G.B., & Davis, F.D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425-478. https://doi.org/10.2307/30036540
Wu, E. H. K., Lin, C. H., Ou, Y. Y., Liu, C. Z., Wang, W. K., & Chao, C. Y. (2020). Advantages and constraints of a hybrid model K-12 E-Learning assistant chatbot. IEEE Access, 8, 77788-77801. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.2988252
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Zahour, O., El Habib Benlahmar, A. E., Ouchra, H., & Hourrane, O. (2020). Towards a Chatbot for educational and vocational guidance in Morocco: Chatbot E-Orientation. International Journal of Advanced Trends in Computer Science and Engineering, 9(2), 2479-2487. https://doi.org/10.30534/ijatcse/2020/237922020
Zawacki-Richter, O., Marín, V.I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2020). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 17(1), 1-27. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fen Bilgisi Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Kahyaoğlu
0000-0003-2003-9730
Türkiye

Rıdvan Kenanoğlu ^*
0000-0002-4480-1657
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

13 Aralık 2025

Kabul Tarihi

20 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 2026

DOI

https://doi.org/10.56423/fbod.1841698

IZ

https://izlik.org/JA55UN85FN

APA

Kahyaoğlu, M., & Kenanoğlu, R. (2026). Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 14(2026), 282-310. https://doi.org/10.56423/fbod.1841698

AMA

1.Kahyaoğlu M, Kenanoğlu R. Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi. FBÖD. 2026;14(2026):282-310. doi:10.56423/fbod.1841698

Chicago

Kahyaoğlu, Mustafa, ve Rıdvan Kenanoğlu. 2026. “Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14 (2026): 282-310. https://doi.org/10.56423/fbod.1841698.

EndNote

Kahyaoğlu M, Kenanoğlu R (01 Eylül 2026) Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14 2026 282–310.

IEEE

[1]M. Kahyaoğlu ve R. Kenanoğlu, “Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi”, FBÖD, c. 14, sy 2026, ss. 282–310, Eyl. 2026, doi: 10.56423/fbod.1841698.

ISNAD

Kahyaoğlu, Mustafa - Kenanoğlu, Rıdvan. “Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi 14/2026 (01 Eylül 2026): 282-310. https://doi.org/10.56423/fbod.1841698.

JAMA

1.Kahyaoğlu M, Kenanoğlu R. Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi. FBÖD. 2026;14:282–310.

MLA

Kahyaoğlu, Mustafa, ve Rıdvan Kenanoğlu. “Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi”. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, c. 14, sy 2026, Eylül 2026, ss. 282-10, doi:10.56423/fbod.1841698.

Vancouver

1.Mustafa Kahyaoğlu, Rıdvan Kenanoğlu. Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi. FBÖD. 01 Eylül 2026;14(2026):282-310. doi:10.56423/fbod.1841698

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

FEN BİLİMLERİ ÖĞRETİMİ DERGİSİ YAZIM KURALLARI

Dergiye gönderilecek bütün çalışmalar için "Yazarlar İçin Rehber" sayfasında yer alan Makale Şablonu kullanılmalıdır. Çalışmaların makale şablonuna uygun olarak hazırlanması yazar(lar)ın sorumluluğundadır.
Yazarlar yazım sırasında Makale Şablonunda yer alan başlıkları kullanmalıdır. Etkinlik geliştirme çalışmalarında metodoloji, bulgular ve tartışma bölümlerinin nasıl olması gerektiği şablonda sunulmuştur.

Genel Kurallar

FEAD’a başvurusu yapılacak aday makaleler, Publication Manual of the American Psychological Association nın (American Psychological Association, 2020) 7. baskısında tarif edilen APA’ ya uygun olarak hazırlanmalıdır. Makaleler Türkçe yazılmalıdır.
Makalenin içerik ve kapsam açısından dergiye uygun olup olmadığı hususunda "Yazarlar için Rehber" sayfasında verilen bilgilerin dikkate alınması gereklidir.
Yazarlar metinleri "APA 7 Publication Manual" yayın ilkelerine uygun olarak hazırlamalıdır.
Dergiye gönderilecek çalışmalar dergi web sayfasında yer alan “Makale Gönder” sekmesinden sisteme yüklenmelidir.
Makale ile birlikte Etik Kurul Belgesi de gönderilmelidir. 2020 yılı öncesine ait çalışmalar için ise verilerin 2020 öncesinde toplandığına dair kanıtlar ve gerekli izin belgesi makale ile birlikte gönderilmelidir.
Makalelerin sunumunda makale şablonunun kullanılması gerekir. Bu şablonla gönderilmeyen çalışmalar dikkate alınmayarak yazar(lar)a düzeltmeleri için iade edilecektir.
Sisteme yükleme yapılırken ilk başvuru esnasında; Tam metin(isimsiz), Başlık sayfası, Etik Belgesi, Benzerlik raporu ve Telif Hakkı Devir Sözleşme Formu yüklenmelidir.
Kaynaklar kısmındaki referanslar, Tablo (lar) ve Şekil (ler) yazılırken taslak şablonda verilen APA 7 kılavuzu baz alınarak hazırlanmış örnekler dikkatlice incelenerek yazılmalıdır.
Makale gönderim sürecinde kullanılacak formlar aşağıda verilmiştir. İlgili dosyayı üzerine tıklayarak indirebilirsiniz.

Makale Şablonu, Telif Hakkı Devir Formu, Başlık Sayfası, Hakem Önerileri Düzenleme Formu

Yazım Kuralları Kontrolü

Başvuru sürecinde yazarlar makaleyi dergiye göndermeden önce başvurularının dergi yazım kurallarına uygun olduğunu, başvurunun makale şablonuna uygun olarak hazırlandığını ve derginin yayın politikasına uygun olduğunu kontrol etmelidirler. Derginin kabul ettiği yayın grubu dışında olan ve/veya yazım kurallarına uymayan başvurular doğrudan yazarlara iade edilecektir.

Gizlilik Beyanı

Bu dergi sitesindeki isimler ve elektronik posta adresleri bu derginin belirtilen amaçları doğrultusunda kullanılacaktır ve diğer amaçlar veya başka bir bölüm için kullanılmayacaktır.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Araştırma ve Yayın Etiği
Yayın Etiği

Dergiye gönderilecek çalışmaların aynı anda başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmaması gerekir. Bu tür bir durum tespit edildiğinde çalışma yazara iade edilir.
Dergiye gönderilen makaleler öncelikle editör tarafından yazım kurallarına ve dergi makale kabul esaslarına uygunluk ve nitelik açısından ön incelemeden geçirilir. Bu aşamayı geçemeyen çalışmalar yazar(lar)a iade edilir. Ön incelemeyi geçen çalışmalar editör tarafından iThenticate programına yüklenerek taranır. Makul kabul edilebilecek oranlara sahip olmayan çalışmalar yazar(lar)a iade edilir. Kabul edilebilir düzeydeki çalışmalar ise yazar bilgileri silindikten sonra ilgili alan editörüne yönlendirilir. Alan editörü çalışmayı içerik yönünden inceledikten sonra hakemlere gönderilmesi veya iade edilmesi yönünde karar alabilir.

Kongrelerde sunulmuş ve özeti basılmış olan çalışmaların tam metinleri dergiye kabul edilir. Tam metin halinde kongre kitapçığında basılan çalışmalar dergiye kabul edilmez. Bu durumda yazar(lar)ın beyanı esas alınır. Aksine bir durum tespit edilirse değerlendirme sürecinin hangi aşamasında olunduğuna bakılmaksızın çalışma iade edilir. Kongrelerde sunulan ve özet halinde basılan çalışmaların hangi kongrede sunulduğu makalenin ilk sayfasında dipnot olarak belirtilir. Bu tür başvurular da diğer makalelerle aynı değerlendirme sürecinden geçirilerek yayımlanır. Editör, ilgili alan editörü ve/veya hakem(ler) tarafından reddedilen çalışmalar yazar(lar)a iade edilir.

Araştırma Etiği

Dergiye gönderilecek çalışmalarda yazarların ulusal ve uluslararası geçerli “etik kurallara” ve araştırma ve yayın etiğine uygun hareket etmeleri son derece önem taşımaktadır. Dergiye gönderilecek olan ve etik kurul izni alınmasını gerektiren tüm çalışmalar için etik kurul izni (kurul adı, kurul değerlendirme tarihi, etik değerlendirme belgesi sayı numarası) alınması zorunluluğu vardır. Bu bağlamda dergiye gönderilecek olan ve etik kurul izni alınmasını gerektiren tüm çalışmalar için etik kurul izin bilgilerinin yazarlar tarafından eksiksiz şekilde doldurulması gerekmektedir. Etik kurul belgesi olmayan çalışmalar (TR Dizinin izin verdiği durumlar hariç) değerlendirmeye kabul edilmeyecektir.

Dergide yayımlanacak ve etik kurul belgesi alınmasını gerektiren bütün çalışmalar için etik kurul bilgileri makale şablonunda yer alan “Etik ile İlgili Hususlar” başlığı altında verilmelidir. Ayrıca bu başlık altında aşağıdaki bilgilere de yer verilmelidir.

1. Etik Kurul izni gerekliyse, hangi kurumdan, hangi tarihte ve hangi karar ve sayı numarası ile alındığı belirtilmesi, (Etik Kurul Belgesi de sunulmalıdır). Etik kurul izni alınmasını gerektiren çalışmalar şunlardır:

i. Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,

ii. İnsanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,

iii. İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,

iv. Sınıf ortamlarında öğrencilerle yürütülen çalışmalar,

v. Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar.

2. Olgu sunumlarında (vaka analizi) “Aydınlatılmış Onam Formu” alındığının belirtilmesi,

3. Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,

4. Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi,

5. Çalışmada yasal / özel izin alınması gerekli ise nasıl alındığının belirtilmesi (Örneğin Milli Eğitim Müdürlüğü’nden, Bakanlıklardan alınan izinler vb.),

6. Olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmesi,

7. Çalışma insanlar üzerinde yürütülmüş ise çalışmanın uluslararası deklerasyon, kılavuz, vb. uygun gerçekleştirildiğinin belirtilmesi gerekir.

Yasal/Özel İzin Belgesi

Dergiye gönderilen çalışmalarda yasal anlamda veya özel izin gerektiren araştırmalar için gerekli izinlerin alındığı makalede yöntem bölümünde belirtilmelidir. Bu bağlamda;

- Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış Onam Formu”nun alındığının belirtilmesi, çalışmanın veya örneklem grubun yaşının küçüklüğü veya özel durumu nedeniyle velilerden izin alınması gerektiği durumlarda “Veli Onam Formu”nun doldurulması gerekir.

- Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi: Etik Kurul izni (anket ya da ölçek uygulamayı gerektiren, görüşme ve gözlem içeren; doküman, ölçek, resim, fotoğraf, anket vb. gibi başkaları tarafından geliştirilen ve kullanım izni gerektiren çalışmalar, deneysel müdahale gerektiren çalışmalar) için etik kurullardan ya da komisyonlardan gerekli izinlerin alınması ve bunların makale içeriğinde (yöntem bölümünde) belirtilmesi gerekir.

- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi gerekir.

Dergiye gönderilen çalışmalarda “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmalı ve bu husus çalışmada “Etik İle İlgili Hususlar“ başlığı altında ifade edilmelidir. Ayrıca yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemelidir.

Etik kurallara uygunluk beyanı ve bu uygunluğu sağlama yazarların sorumluluğundadır. Dergi yönetimi veya hakemler etik hususlarla ilgili bilgi, belge vb. talep ettiğinde yazarlar bu istekleri karşılamakla yükümlüdür.

Ücret Politikası

Dizinler

Dergi Kurulları

Editör Kurulu

Tuğba YÜKSEL

Okul Dışı Öğrenme, Fizik Eğitimi

Faik Özgür KARATAŞ

Okul Dışı Öğrenme, Fen ve Matematik Alanları Eğitimi, Kimya Eğitimi, Fen Bilgisi Eğitimi, STEM Eğitimi

Ersin KARADEMIR

Eğitim, Informal Öğrenme, Okul Dışı Öğrenme, Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi, Fen ve Matematik Alanları Eğitimi, Fen Bilgisi Eğitimi, STEM Eğitimi, Çevre Eğitimi ve Programlarının Geliştirilmesi, Yükseköğretimde Kalite Güvencesi

Hasan BAKIRCI

İlköğretim

HA

Harika Özge ARSLAN

Eğitim, Biyoloji Eğitimi

SA

Sevil AKAYGÜN

Eğitim

Ebru MAZLUM GÜVEN

Eğitim, Fen Bilgisi Eğitimi

Dergide yayımlanmak üzere gönderilen çalışmaların daha önce hiç bir yerde yayımlanmamış ve aynı anda başka bir dergiye gönderilmemiş olması gerekir. Çalışmaların başka dergilerde daha önce yayımlanmamış olması ve/veya değerlendirme sürecinde olmaması yazar(lar)ın sorumluluğundandır. Bu tür bir husus tespit edildiğinde çalışma yazar(lar)a geri gönderilir.

Dergiye çalışma göndermeyi düşünen araştırmacılar https://dergipark.org.tr/tr/pub/fbod dergi adresinde bulunan “Yazım Kuralları”, "Yazarlar İçin Rehber" ve “Makale Gönder” sayfalarını inceleyerek çalışmalarını internet ortamında gönderebilirler. FBÖD ücretsiz bir dergi olup, dergiye gönderilen çalışmalar için yazarlardan değerlendirme veya basım ücreti talep edilmemektedir. Dergide yayımlanan çalışmaların tamamının tam metinleri ücretsiz erişime açıktır. Dergide yayımlanan makalelerden kaynak gösterilmek suretiyle alıntı yapılabilir.

Dergide yayımlamak üzere çalışmalarınızı bekler, derginin ülkemizde fen bilimleri eğitimi ve öğretiminin gelişmesi, bilim okur-yazarlığının yaygınlaşması ve öğretmenlerin uygulamaya dönük ihtiyaçlarının karşılanması amaçlarına katkı sağlamasını temenni ederiz.

EDİTÖR

Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi

Chatbot Tasarlama Etkinliklerinin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yapay Zeka Okuryazarlığı, Yapay Zeka Kaygısı ve Chatbot Kullanma Niyetlerindeki Değişime Etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

The Impact of Chatbot Design Activities on Changes in Pre-service Science Teachers’ Intelligence Literacy, and Anxiety Levels and Intentions to Use Chatbot

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Ücret Politikası

Dizinler

Atıf Dizinleri

Diğer Dizinler

Dergi Kurulları

Editör Kurulu