Denetimli Serbestlik Yükümlüleriyle Yürütülen Psikodrama Temelli Bir Grup Müdahalesi: Karma Yöntemli Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, kısmen yapılandırılmış bir psikodrama grup müdahalesi sonrasında denetimli serbestlik denetimi altındaki yetişkinlerin sosyal problem çözme becerilerinde ortaya çıkan değişimleri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye'nin Kırıkkale ilindeki Kırıkkale Denetimli Serbestlik Müdürlüğünde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, aktif denetim planı bulunan 12 erkek yükümlü oluşturmuştur. Çalışmada, nicel ön test-son test aşamasını izleyen nitel bir aşamayı bütünleştiren açıklayıcı ardışık karma yöntem deseni kullanılmıştır. Nicel bulgular, sosyal problem çözme ölçeğinin alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim göstermemiştir (p > 0,05). Buna karşın nitel bulgular, katılımcıların bakış açısı geliştirme, davranışlarının olası sonuçlarını değerlendirme, davranışlarını düzenleme ve suç davranışlarına ilişkin farkındalık geliştirme konularında olumlu öznel değişimler yaşadıklarını ortaya koymuştur. Ayrıca katılımcılar, deneyimlerini değerlendirirken aile sorumluluklarına, kişilerarası ilişkilere ve kültürel olarak şekillenen rol beklentilerine sıklıkla atıfta bulunmuşlardır. Ulaşılabilen ulusal literatür çerçevesinde, Türkiye'de denetimli serbestlik sistemi kapsamında gerçekleştirilen ilk psikodrama temelli müdahalelerden biri olan bu çalışma, yapılandırılmış deneyimsel grup müdahalelerinin kanıta dayalı denetimli serbestlik uygulamalarına tamamlayıcı bir bileşen olarak katkı sunma potansiyeline işaret etmektedir. Bulgular, psikodrama temelli eylem odaklı terapötik yaklaşımların denetimli serbestlik uygulamalarındaki psikososyal müdahaleleri desteklemede kullanılabileceğini düşündürmekte ve bu alanda yürütülecek daha geniş örneklemli çalışmalar için önemli bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Denetimli Serbestlik
• Psikodrama
• Sosyal Problem Çözme
• Adli Sosyal Hizmet
• Rehabilitasyon

Etik Beyan

Çalışma için etik kurul onayı, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Etik Kurulunun 20.03.2025 tarih ve 325030 sayılı kararı ile alınmıştır. Ayrıca, araştırmanın denetimli serbestlik sistemi kapsamında yürütülebilmesi için T.C. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden resmî izin alınmıştır. Araştırmaya katılan tüm katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır ve katılımcılara çalışmanın amacı, yöntemleri, olası riskler ve hakları detaylı olarak açıklanmıştır.

A Psychodrama-Based Group Intervention with Probationers: A Mixed-Methods Study

Öz

This study aims to examine the changes in social problem-solving skills of adults under probation supervision following a partially structured psychodrama group intervention. The research was conducted at the Kırıkkale Probation Directorate in Kırıkkale, Türkiye. The study group consisted of 12 male probationers with active supervision plans. An explanatory sequential mixed methods design integrating a qualitative phase followed by a quantitative pre-test-post-test phase was used. Quantitative findings showed no statistically significant change in the sub-dimensions of the social problem-solving scale (p > 0.05). In contrast, qualitative findings revealed that participants experienced positive subjective changes in developing perspectives, evaluating the potential consequences of their behavior, regulating their behavior, and developing awareness of criminal behavior. Furthermore, participants frequently referred to family responsibilities, interpersonal relationships, and culturally shaped role expectations when evaluating their experiences. Within the framework of available national literature, this study, one of the first psychodrama-based interventions conducted within the probation system in Türkiye, points to the potential of structured experiential group interventions to contribute as a complementary component to evidence-based probation practices. The findings suggest that psychodrama-based action-oriented therapeutic approaches can be used to support psychosocial interventions in probation practices and provide an important foundation for larger-scale studies in this field.

Anahtar Kelimeler

• Probation
• Psychodrama
• Social Problem Solving
• Forensic Social Work
• Rehabilitation

Etik Beyan

Ethical approval for the study was obtained from the Kırıkkale University Social and Human Sciences Research Ethics Committee (Decision No. 325030, dated March 20, 2025). In addition, official permission to conduct the study within the probation setting was obtained from the General Directorate of Prisons and Detention Houses of the Ministry of Justice of the Republic of Türkiye. Informed consent was obtained from all participants who took part in the study, and the participants were provided with a detailed explanation of the study's purpose, methods, potential risks, and rights.

Kaynakça

1. Akgün, R. (2018). Effects of group work on female offenders' social problem solving skills. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 4(9), 129-137. http://dx.doi.org/10.31576/smryj.45
2. Andrews, D. A., & Bonta, J. (2010). The psychology of criminal conduct (5th ed.). LexisNexis.
3. Apaydın, C., & Kaplan, H. (2019). Ceza infaz sistemi ve denetimli serbestlik. İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(2), 185–207. https://izlik.org/JA57EK34KS
4. Beaudry, G., et al. (2021). Effectiveness of psychological interventions in prison to reduce recidivism: A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. The Lancet Psychiatry, 8(9), 759–773. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(21)00170-X
5. Bourke, M. L., & Van Hasselt, V. B. (2001). Social problem-solving skills training for incarcerated offenders: A treatment manual. Behavior Modification, 25(2), 163–188. https://doi.org/10.1177/0145445501252001
6. Çekici, F. (2009). Problem çözme terapisine dayalı beceri geliştirme grubunun üniversite öğrencilerinin sosyal problem çözme becerileri, öfkeyle ilgili davranış ve düşünceler ile sürekli kaygı düzeylerine etkisi. Doktora tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.
7. Demir, Y. (2019). Denetimli serbestlikte sosyal hizmetin rolü. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi, 52, 82–83. https://www.medipol.edu.tr/sites/default/files/document/SD_52_82-83.sayfalar_Yeter_Demir_Uslu.pdf
8. D'Zurilla, T. J., Nezu, A. M., & Maydeu-Olivares, A. (2002). Social problem-solving inventory-revised (SPSI-R): Technical manual. Multi-Health Systems. https://doi.org/10.1037/10805-001

9. Fávero, M., et al. (2025). Psychotherapy with the psychodrama approach: Pilot study of the perceived effectiveness of psychodrama and the role reversal technique. The Arts in Psychotherapy, 92, Article 102384. https://doi.org/10.1016/j.aip.2025.102384
10. Gün, E., & Önder Erol, P. (2023). Etiketleme kuramı perspektifindentoplum ve iyileştirme temelli birceza infaz sistemi olarak denetimliserbestlik. Toplum ve Sosyal Hizmet, 34(1), 111-132. https://doi.org/10.33417/tsh.1093032
11. Hachtel, H., Vogel, T., & Huber, C. G. (2019). Mandated treatment and its impact on therapeutic process and outcome factors. Frontiers in Psychiatry, 10, 1-8, Article 219. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2019.00219
12. Han, S., et al. (2024). A bayesian analysis of a cognitive-behavioral therapy intervention for high-risk people on probation. Evaluation Review, 48(6), 991-1023. https://doi.org/10.1177/0193841X231203737
13. Hein, S., et al. (2020). Effectiveness of a social problem-solving training in youth in detention or on probation: An RCT and pre-post community implementation. International Journal of Law and Psychiatry, 72, Article 101626. https:// doi.org/10.1016/j.ijlp.2020.101626
14. Hollander, E. M., & Craig, M. (2013). Working with sexual offenders via psychodrama. Sexual Offender Treatment, 8(2), 1-15. http://www.sexual-offender-treatment.org/index.php
15. Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
16. Keiller, E., et al. (2023). A systematic review of dramatherapy interventions which are used to support adult participants’ mental health in forensic settings. The Arts in Psychotherapy, 86,1-12, Article 102096. https://doi.org/10.1016/j.aip.2023.102096
17. Maruna, S. (2001). Making good: How ex-convicts reform and rebuild their lives. American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10430-000
18. Maya, J., et al. 2025). Psychodrama: implementation, study design and effectiveness: a systematic review. BMC Complementary Medicine and Therapies, 25, 1-18, Article 232. https://doi.org/10.1186/s12906-025-04959-y
19. Mayring, P. (2000). Qualitative content analysis. Forum: Qualitative Social Research, 1(2), Article 20. http://www.qualitative-research.net/index.php/fqs/article/view/1089/2385
20. McNeill, F. (2006). A desistance paradigm for offender management. Criminology & Criminal Justice, 6(1), 39–62. https://doi.org/10.1177/1748895806060666
21. Morgan, R. D., & Flora, D. B. (2002). Group psychotherapy with incarcerated offenders: A research synthesis. Group Dynamics: Theory, Research, and Practice, 6(3), 203–218. https://doi.org/10.1037/1089-2699.6.3.203
22. Robinson, G., McNeill, F., & Maruna, S. (2013). Punishment in society: The improbable persistence of probation and other community sanctions. Theoretical Criminology, 17(3), 321–340. https://doi.org/10.4135/9781446247624.n16
23. Rooney, R. H. (2009). Strategies for work with involuntary clients (2nd ed.). Columbia University Press.
24. Stallone, T. M. (1993). The effects of psychodrama on inmates within a structured residential behavior modification program. Journal of Group Psychotherapy, Psychodrama & Sociometry, 46(1), 24–31. https://doi.org/10.12926/6ype9k18
25. Testoni, İ., et al. (2020). Psychodrama in attenuated custody penal institution-based treatment of substance dependence: The promotion of changes in wellbeing, spontaneity, perceived self-efficacy, and alexithymia. The Arts in Psychotherapy, 68, Article 101645. https://doi.org/10.1016/j.aip.2020.101650
26. Trotter, C. (2015). Working with involuntary clients: A guide to practice (3rd ed.). Allen & Unwin.
27. Wang, X., & Ding, R. (2024). Effectiveness of psychodrama on mental health outcomes based on Chinese samples: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled studies. Global Mental Health, 11, Article e116. https://doi.org/10.1017/gmh.2024.89