Çocuk Gelişimi Bölümünde Öğrenim Gören Erkek Öğrencilerin Mesleğe İlişkin Algılarının İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, çocuk gelişimi lisans programlarında öğrenim gören erkek öğrencilerin mesleğe yönelik algılarını ve deneyimlerini toplumsal cinsiyet rolleri perspektifinden inceleyen temel nitel araştırma deseninde kurgulanmış bir çalışmadır. Araştırmaya Kırıkkale ve Atatürk Üniversitelerinde öğrenim gören, yaşları 19 ile 23 arasında değişen toplam 13 erkek öğrenci katılmıştır. Elde edilen bulgular, erkek öğrencilerin bölümü seçmesinde çocuk sevgisi ve sabır gibi içsel motivasyonların yanı sıra düşük sınav puanı ve zorunluluk gibi dışsal faktörlerin de etkili olduğunu göstermektedir. Çocuk gelişimi alanında azınlık olmaları nedeniyle öğretim elemanlarından pozitif ayrımcılık ve ilgi görseler de, mesleğin toplum tarafından kadınlarla özdeşleştirilmesi öğrencilerin sosyal izolasyon, yalnızlık ve ciddi bir motivasyon kaybı yaşamalarına, hatta okulu bırakmayı düşünmelerine yol açabilmektedir. Uygulama süreçlerinde ise erkek stajyerler, yanlış anlaşılma korkusuyla çocuklarla fiziksel temastan kaçınmakta, velilerin kadın öğretmen tercihleri, çocukların kendilerini öğretmen yerine "abi" olarak görmesi ve staj yapılan kurumlarda erkek tuvaleti bulunmaması gibi çeşitli fiziksel ve psikolojik zorluklarla mücadele etmektedirler. Gelecekte daha çok idari kadrolara yönelmeyi, kendi kreşlerini kurmayı veya fiziksel avantaj sağladığını düşündükleri özel eğitim alanında çalışmayı hedefleyen katılımcılar, alandaki cinsiyet eşitsizliğini kırmak adına YÖK ve MEB işbirliğiyle erkeklere özel kontenjan açılmasını ve bölümün erkek meslek liselerinde tanıtılmasını önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk Gelişimi
• Erkek Öğrenci
• Toplumsal Cinsiyet Rolleri
• Mesleki Algı
• Nitel Araştırma

Etik Beyan

Bu çalışmanın etik ilkelere uygunluğunun incelenmesi için Kırıkkale Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu’na başvurulmuş olup, ilgili kurul tarafından 20.11.2024 tarihli, 12 oturum ve 51 sayılı kararı ile bu çalışmanın etik ilkelere uygun olduğu belirtilmiştir.Araştırmaya katılan tüm katılımcılardan online bilgilendirilmiş onam alınmıştır ve katılımcılara çalışmanın amacı, yöntemleri, olası riskler ve hakları detaylı olarak açıklanmıştır.

An Investigation of the Professional Perceptions of Male Students in Child Development Programs

Öz

This basic qualitative study examines the professional perceptions and experiences of male undergraduate students in child development programs from the perspective of gender roles. The participants were 13 male students, aged 19–23, from Kırıkkale University and Atatürk University. The findings indicate that both internal factors, such as a love of children and patience, and external factors, such as low examination scores and a sense of obligation, influence male students’ decisions to choose the program. Although their minority status in the field leads to positive attention and additional attention from instructors, the societal perception of child development as a predominantly female profession results in social isolation, loneliness, and substantial loss of motivation, sometimes leading students to consider dropping out. During practicum periods, male students avoid physical contact with children due to concerns about being misunderstood and experience various physical and psychological challenges. These include parents’ preference for female teachers, children perceiving male interns as “older brothers” rather than teachers, and the lack of male restrooms in practicum institutions. Participants generally aspire to pursue administrative positions, establish their own preschools, or work in special education, where they perceive themselves as having physical advantages. To address gender inequality in the field, participants recommend introducing gender-sensitive admission quotas in collaboration with the Council of Higher Education (YÖK) and the Ministry of National Education (MEB), as well as promoting child development programs among male students in vocational high schools.

Anahtar Kelimeler

• Child Development
• Male Students
• Gender Roles
• Professional Perceptions
• Basic Qualitative Study

Etik Beyan

The study was approved by the Kırıkkale University Social and Human Sciences Research Ethics Committee with the decision dated 20.11.2024, numbered 12, and decision number 51, confirming that the study complies with ethical principles.Informed consent was obtained from all participants involved in the study, and the purpose, methods, potential risks, and rights of the participants were explained to them in detail.

Kaynakça

1. Alabay, E., Alan, R., Açıkalın, B., Erdenci, D., Darcan, F., Dursun, İ., & Zunluoğlu, F. N. (2023). Türkiye’de çocuk gelişimi bölümü erkek lisans öğrencisi olmak: “erkek adam çocuk gelişimi mi okur?”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 626-645. https://doi.org/10.11616/asbi.1219685
2. Bal, Ö. (2022). Önlisans çocuk gelişimi programında erkek öğrenci olmak. Social Sciences Studies Journal, 8(100), 2371–2378. https://doi.org/10.29228/sssj.63436
3. Best, D. L., & Puzio, A. (2019). Gender and culture. In D. L. Best (Ed.), Cross-cultural psychology: Contemporary themes and perspectives (pp. 85–102). Routledge. https://doi.org/10.1093/oso/9780190679743.003.0009
4. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
5. Brody, D. (2015). Men who teach young children: An international perspective. Trentham Books.
6. Bütün, M. (2010). Toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinden çocuk bakım hizmetleri: Farklı ülke uygulamaları. Uzmanlık tezi, T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Ankara.
7. Çakırer Çalbayram, N. (2017). Meslek tercihi yapacak erkek öğrencilerin ebelik hakkındaki görüşleri. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 26(1), 32–36. https://izlik.org/JA94TN64XB
8. Cameron, C. (2006). Men in the nursery revisited: Issues of male workers and professionalism. Contemporary Issues in Early Childhood, 7(1), 68–79. https://doi.org/10.2304/ciec.2006.7.1.68

9. Cameron, J. J., & Curry, E. (2020). Gender roles and date context in hypothetical scripts for a woman and a man on a first date in the twenty-first century. Sex Roles, 82(5-6), 345–362. https://doi.org/10.1007/s11199-019-01056-6
10. Çatalcalı Soyer, A. (2009). Okul öncesi dönem çocuk hikâye kitapları: stereotipler ve kimlikler. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1, 13-27. https://doi.org/10.20875/sb.47647
11. Clayton, J. A., & Tannenbaum, C. (2016). Reporting sex, gender, or both in clinical research? JAMA, 316(18), 1863–1864. https://doi.org/10.1001/jama.2016.16405
12. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
13. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. Siyasal Kitabevi.
14. Cunningham, B., & Watson, L. (2002). Recruiting male teachers. Young Children, 57(6), 10–15.
15. Demirkasımoğlu, N. &Taşkın, P. (2019). The career journey of the first male preschool teacher in Turkey: An optimistic perspective to a female dominated occupation. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(1), 420-437. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c1s.19m
16. Deniz, S., & Görgen, İ. (2019). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin mesleki ve alan seçimine yönelik motivasyonel eğilimleri. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10(2), 329–339. https://izlik.org/JA42SY22GB
17. Dökmen, Z. Y. (2015). Toplumsal cinsiyet: Sosyal psikolojik açıklamalar (4. baskı). Remzi Kitabevi.
18. García-Mainar, I., Molina, J. A., & Montuenga, V. M. (2011). Gender differences in childcare: Time allocation in five European countries. Feminist Economics, 17(1), 119–150. https://doi.org/10.1080/13545701.2010.542004
19. Gülen, S. (2020). Çocuk gelişimi okuyan bireyin sahip olmak istediği meslek ve tercihlerinin nedenleri ile beraber incelenmesi. Turkish Studies - Educational Sciences, 15(3), 1893–1906. https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.41996
20. Heikkilä, M., & Hellman, A. (2017). Male preschool teachers and care work: A gendered position in early childhood education. European Early Childhood Education Research Journal, 25(3), 328–339. https://doi.org/10.1080/03004430.2016.1161614
21. Ho, H. S. & Pham, H. V. (2026). Male preschool teachers in a traditionally female-dominated profession: Evidence from Vietnam. Social Sciences, 15(7), 487. https://doi.org/10.3390/socsci15070487
22. Karaoğlu, N., Avşaroğlu, S., & Deniz, M. E. (2009). Yalnız mısın? Selçuk Üniversitesi öğrencilerinde yalnızlık düzeyi ile ilgili bir çalışma. Marmara Medical Journal, 22(1), 19–26. https://izlik.org/JA97AS52XH
23. Kaynak, D.& Aktaş, E. (2017). Okul öncesi hikaye ve masal kitaplarında toplumsal cinsiyet rolleri. EKEV Akademi Dergisi, 21(72), 67-85. https://izlik.org/JA65GT99EC
24. Koçak, D., & Kaykusuz, H. N. (2019). Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Okul Öncesi Eğitimde Öğretmen Cinsiyetine Yönelik Görüşleri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 20-36. https://izlik.org/JA74TP45AL
25. Kömür, G. (2021). Üniversitelerin Sosyal Kültürel ve Ekonomik Fonksiyonlarının Şehirler Üzerindeki Etkileri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 24 (1), 101-114.
26. Lent, R. W. (2005). Toward a unifying theoretical and practical framework for career choice and development. Journal of Career Assessment, 13(4), 365–397. https://doi.org/10.1177/1069072705277858
27. Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79–122. https://doi.org/10.1006/jvbe.1994.1027
28. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. Nobel Akademik Yayıncılık.
29. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). SAGE Publications.
30. Nas, F. (2017). Üniversite öğrencilerinin arkadaşlık seçiminde cinsiyet, inanç ve etnisite değişkenlerinin önemi (Bartın Üniversitesi örneği). Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(3), 489–497.
31. Neculaesei, A. N. (2015). Culture and gender role differences. Cross-Cultural Management Journal, 17(1), 31–35.
32. Obsuth, I., Madia, J. E., Murray, A. L., Thompson, I., & Daniels, H. (2024). The impact of school exclusion in childhood on health and well-being outcomes in adulthood: Estimating causal effects using inverse probability of treatment weighting. British Journal of Educational Psychology, 94, 460–473. https://doi.org/10.1111/bjep.12656
33. Özdemir, H. (2019). Toplumsal cinsiyet perspektifinde erkeklik ve kadınlık algısı: Bir alan araştırması. Asya Studies, 4(10), 90–107. https://doi.org/10.31455/asya.612384
34. Pace, F., & Sciotto, G. (2021). Gender differences in the relationship between work-life balance, career opportunities and general health perception. Sustainability, 14(1), 1–10. https://doi.org/10.3390/su14010357
35. Peeters, J. (2007). Including men in early childhood education: Insights from the European experience. New Zealand Research in Early Childhood Education, 10, 15–24.
36. Peeters, J., Rohrmann, T., & Emilsen, K. (2015). Gender balance in ECEC: Why is there so little progress? European Early Childhood Education Research Journal, 23(3), 302–314. https://doi.org/10.1080/1350293X.2015.1043805
37. Reich-Shapiro, M., Cole, K. & Plaisir, J. Y. (2021). “I Am the Teacher”: How male educators conceptualize their impact on the early childhood classroom. Journal of Early Childhood Teacher Education, 42(4), 381-403. https://doi.org/10.1080/10901027.2020.1754310
38. Rolfe, H. (2006). Where are the men? Gender segregation in the childcare and early years sector. National Institute Economic Review, 195(1), 103–117. https://doi.org/10.1177/0027950106063428
39. Şahin, İ., vd. (2009). Üniversite öğrencilerinin sorunları. E-Journal of New World Sciences Academy, 4(4), 1435–1449. https://doi.org/10.12739/10.12739
40. Skelton, C. (2003). Male supervisors/male students: The paradox of masculine 'otherness'. Open University Press.
41. Sumsion, J. (2000). Negotiating/marginalising: Exploring the complexities of being a male early childhood teacher. Contemporary Issues in Early Childhood, 1(2), 199–217. https://doi.org/10.2304/ciec.2000.1.2.2
42. Sumsion, J. (2005). Male teachers in early childhood education: Issues and case study. Early Childhood Research Quarterly, 20(1), 109–123. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2005.01.001
43. Tokić, R. (2018). Motivation of male students for preschool teacher profession. Open Journal for Educational Research, 2(1), 31-44. https://doi.org/10.32591/coas.ojer.0201.03031t
44. Tsigra, M. (2010). Male teachers and children’s gender construction in preschool education. 26th OMEP International Conference, Gothenburg, İsveç.
45. Wan Chik, W. Z., Salamonson, Y., Everett, B., Ramjan, L. M., Attwood, N., Weaver, R., Saad, Z., & Davidson, P. M. (2012). Gender difference in academic performance of nursing students in a Malaysian university college. International Nursing Review, 59(3), 387–393. https://doi.org/10.1111/j.1466-7657.2012.00989.x
46. Williams, C. L. (1992). The glass escalator: Hidden advantages for men in the “female” professions. Social Problems, 39(3), 253–267. https://doi.org/10.2307/3096961
47. Wong, D. F. K., Ng, T. K., & Zhuang, X. Y. (2019). Caregiving burden and psychological distress in Chinese spousal caregivers: Gender difference in the moderating role of positive aspects of caregiving. Aging & Mental Health, 23(8), 976–983. https://doi.org/10.1080/13607863.2018.1474447
48. Yağbasan, M., & Aksoy, G. P. (2016). Erkek anaokulu öğretmenlerine velilerin bakış açısı (Elazığ ili özelinde bir alan araştırması). Turkish Journal of Educational Studies, 3(3), 85–113. https://izlik.org/JA22MK83NF Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
49. Yükseköğretim Kurulu [YÖK]. (2024). 2024-2025 öğretim yılı yükseköğretim istatistikleri. https://istatistik.yok.gov.tr